(HPĐT)- Từ ngày 16 đến hết ngày 18-3 (tức mồng 7 đến hết 9-2 năm Giáp Thìn), trong khuôn khổ Lễ hội truyền thống Nữ tướng Lê Chân, Bảo tàng Hải Phòng khôi phục tổ chức nhiều hoạt động văn hóa truyền thống, trong đó có hội thi hoa thủy tiên.
.png)
Thú chơi tao nhã
Là quản trị của nhóm "Hoa thủy tiên Hải Phòng", với hàng nghìn thành viên ở Hải Phòng cũng như trên cả nước, anh Đỗ Hạo Nguyên (36 tuổi, ở huyện Thủy Nguyên) nhiều năm gắn bó với thú chơi tao nhã này. Anh Nguyên cho biết, bát thuỷ tiên đẹp phải hội tụ đủ 5 yếu tố mà người chơi hoa gọi là ngũ phúc: Rễ trắng dài giống như hàm én, bẹ trắng ôm hoa giống như những móng rồng, lá màu xanh ngọc, hoa phải 3 tầng tượng trưng cho thiên - địa - nhân. Người chơi hoa thủy tiên quan niệm rằng, vào đúng đêm giao thừa, bát hoa nở một "nụ hàm tiếu" (nở hé ra) thì là mọi sự tốt lành, nhiều tài lộc sẽ đến với gia đình trong năm tới.
Chơi hoa nhiều năm, theo anh Nguyên, cũng không ai dám chắc sẽ có được bát thủy tiên ưng ý. Hoa thuỷ tiên thích hợp với môi trường từ 18 đến 20 độ. Nếu duy trì được nhiệt độ đó, hoa sẽ nở trong vòng 20 ngày từ lúc gọt. Tuy nhiên, thời tiết không ổn định, người chơi phải tìm cách tạo môi trường thích hợp cho hoa. Lạnh quá thắp đèn sưởi, phơi nắng; nóng quá cần giảm nhiệt độ… Mỗi mùa hoa Thủy tiên, anh Đỗ Hạo Nguyên thường mua gần 20 củ về gọt, dưỡng, để dịp Tết đến, xuân về, những bát hoa đẹp nhất được tặng người thân, bạn bè như một món quà quý…
Nét đẹp văn hóa cổ truyền
Theo nguồn tư liệu của Hội hoa hữu Hải Phòng (Hội những người bạn yêu hoa Hải Phòng), những năm đầu thế kỷ 20 (khoảng 1920-1943), hằng năm, tại đền Nghè - nơi thờ Nữ tướng Lê Chân, Hội thi hoa thủy tiên được tổ chức trong 3 ngày, để tìm ra bình thủy tiên đẹp nhất dâng lên Nữ tướng Lê Chân vào đúng ngày sinh của bà (ngày 8-2 âm lịch). Cánh hoa trắng muốt, nhị hoa vàng, hương thơm nhè nhẹ, chỉ cần nước sạch tinh khiết để sống, hoa thủy tiên trắng tượng trưng sự trong trắng, cao quý của tâm hồn, khí tiết của Nữ tướng, mới được tham gia hội thi. Ban giám khảo cuộc thi gồm những người sành chơi hoa, có uy tín trong Hội hoa hữu Hải Phòng và các vị chức sắc, đại diện dòng họ gốc của làng cổ An Biên am hiểu về hoa thủy tiên.
Với hơn 30 bình hoa dự thi, trước sự chứng kiến, giám sát của đông đảo người dân, ban giám khảo tìm ra 2 bình hoa đẹp nhất đạt "Giải nguyên" và nguyên", một bình giải nhì gọi là giải "Đệ nhị", 1 bình giải ba gọi là giải "Đệ tam" và 10 bình giải khuyến khích gọi là giải "Thiên thủ". Quà tặng của các giải thưởng thường là gấm vóc, chè và pháo. Tiêu chuẩn đối với bình hoa đẹp là phải có 5 nhánh đều tượng trưng cho ngũ hành, bộ rễ đẹp, mọc đúng quy cách, các hoa đều, đúng giờ quy định cùng "hé cười - hé nở".
Hội thi hoa thủy tiên trên đất Cảng ngày ấy không chỉ quyến rũ người yêu hoa Hải Phòng, mà còn lôi cuốn nhiều bà con từ Bắc vào Nam, như các địa phương: Thái Bình, Nam Định, Huế, Sài Gòn, thậm chí cả người Hoa, người Pháp cũng háo hức tới xem. Từ năm 1943, do chiến tranh, hội thi bị đứt đoạn…
Giám đốc Bảo tàng Hải Phòng Bùi Thị Nguyệt Nga thông tin, nhằm phát huy giá trị của Di tích lịch sử văn hóa quốc gia đền Nghè, Bảo tàng khôi phục lại nhiều nét đẹp văn hóa, trong đó hội thi hoa thủy tiên diễn ra trong khuôn khổ Lễ hội truyền thống Nữ tướng Lê Chân. Đến thời điểm này, Bảo tàng thành lập ban tổ chức, ban giám khảo, ban giám tuyển, đồng thời ban hành thể lệ dự thi. Hội thi diễn ra 3 vòng thi, gồm các vòng giám tuyển, sơ khảo (chấm 2 lần chọn ra 15 bát hoa) và chung khảo. Cơ cấu giải thưởng gồm 1 giải nhất, 2 giải nhì, 3 giải ba và 9 giải khuyến khích. Các tác phẩm giải nhất, nhì, ba được Ban tổ chức thực hiện nghi lễ dâng hoa thủy tiên vào cung Mẫu của đền Nghè; các tác phẩm giải khuyến khích được trưng bày tại các ban ở di tích đền Nghè…/.
Hải Hậu
