Nhiễm não mô cầu là bệnh truyền nhiễm cấp tính nguy hiểm, diễn biến nhanh, có thể gây tử vong.

Từ đầu năm đến nay, bệnh não mô cầu diễn biến phức tạp, ghi nhận nhiều ca mắc, trong đó có trường hợp biến chứng nặng, thậm chí tử vong tại một số tỉnh, thành phố như Hà Nội, Lào Cai, Hà Tĩnh, Vĩnh Long, Lâm Đồng và thành phố Hồ Chí Minh.
Tại Hải Phòng, dù chưa ghi nhận ca mắc bệnh, nhiều người dân đã chủ động tìm hiểu và đưa con đi tiêm vaccine phòng bệnh sau khi tiếp cận thông tin tuyên truyền về mức độ nguy hiểm và các biến chứng của bệnh trên phương tiện thông tin đại chúng. Ghi nhận tại Trung tâm Kiểm soát bệnh tật thành phố cuối tuần qua, khá đông gia đình đưa con đến tiêm các loại vaccine, trong đó có vaccine phòng não mô cầu.
Chị Hoàng Thị Thuận ở phường An Biên cho biết, trước diễn biến phức tạp của bệnh, gia đình không chủ quan mà chủ động tiêm vaccine để bảo vệ sức khỏe cho con. Theo chị, cần đẩy mạnh tuyên truyền để người dân hiểu rõ về bệnh, từ đó chủ động phòng tránh, phát hiện và xử trí kịp thời.
Theo thống kê của Tổ chức Y tế thế giới (WHO), mỗi năm trên toàn cầu có khoảng 1,2 triệu ca viêm màng não do não mô cầu, trong đó khoảng 50% có thể tử vong nếu không được điều trị kịp thời. Ngay cả khi được điều trị, thế giới vẫn ghi nhận khoảng 135.000 ca tử vong mỗi năm, chiếm 15% số ca mắc. Tại Việt Nam, tỷ lệ mắc bệnh là 2,3/100.000 dân. Bệnh có thể gây tử vong trong vòng 24 giờ kể từ khi xuất hiện triệu chứng đầu tiên. Cứ 10 người mắc bệnh thì có khoảng 2 người gặp di chứng như liệt, điếc hoặc thiểu năng trí tuệ.
Thạc sĩ, bác sĩ Phan Hồng Hải, Trưởng Khoa Phòng chống bệnh truyền nhiễm, Trung tâm Kiểm soát bệnh tật thành phố cho biết, bệnh não mô cầu là bệnh truyền nhiễm cấp tính do vi khuẩn Neisseria meningitidis gây ra. Vi khuẩn thường cư trú ở vùng mũi, họng và lây truyền qua đường hô hấp, thông qua các giọt bắn chứa vi khuẩn khi tiếp xúc với người bệnh. Bệnh cũng có thể lây qua tiếp xúc trực tiếp với đồ vật nhiễm vi khuẩn.
Người mắc bệnh có thể xuất hiện các triệu chứng như sốt cao, đau đầu và các dấu hiệu tổn thương não, màng não. Bệnh có thể gây biến chứng nghiêm trọng như viêm màng não mủ, nhiễm khuẩn huyết, đe dọa tính mạng. Trẻ em, đặc biệt là trẻ dưới 5 tuổi, là nhóm có nguy cơ cao.

Theo các chuyên gia y tế, vi khuẩn não mô cầu có nhiều nhóm huyết thanh, trong đó A, B, C, W và Y là 5 nhóm gây bệnh ở người. Bác sĩ chuyên khoa I Bạch Thị Chính, Giám đốc chuyên môn y khoa Hệ thống tiêm chủng VNVC cho biết, hiện VNVC cung cấp vaccine phòng cả 5 nhóm huyết thanh này. Trong đó, vaccine nhóm B thế hệ mới dành cho người từ 2 tháng đến 50 tuổi; vaccine nhóm ACYW dành cho trẻ từ 6 tuần tuổi trở lên và người lớn; vaccine nhóm BC dành cho trẻ từ 6 tháng đến 45 tuổi.
Người dân cần tiêm vaccine phù hợp để tăng khả năng bảo vệ trước cả 5 nhóm huyết thanh. Người từng tiêm vaccine BC vẫn cần bổ sung vaccine nhóm B và ACYW do phạm vi bảo vệ khác nhau. Vaccine nhóm B và ACYW có thể tiêm cùng buổi tại hai vị trí khác nhau, giúp tiết kiệm thời gian và thuận tiện hoàn thành lịch tiêm.
Các vaccine hiện nay có thể phòng ngừa khoảng 90% số trường hợp bệnh do não mô cầu gây ra. Vì vậy, các bác sĩ khuyến cáo người dân chủ động tiêm phòng đúng độ tuổi, đúng lịch, không chờ đến khi xuất hiện ca bệnh mới đi tiêm. Tiêm sớm giúp cơ thể có thời gian tạo kháng thể, góp phần bảo vệ sức khỏe lâu dài.
Các triệu chứng ban đầu của bệnh não mô cầu như sốt, đau đầu, đau họng hoặc phát ban có thể dễ nhầm lẫn với bệnh thông thường. Một dấu hiệu đáng chú ý là các vết ban đỏ thẫm hoặc tím đen, có thể hoại tử ở trung tâm, bờ không đều và lan rộng khi bệnh tiến triển nặng.
Khi có các dấu hiệu nghi ngờ như sốt cao, đau đầu, buồn nôn, cứng cổ hoặc nổi ban xuất huyết, người dân cần đến ngay cơ sở y tế gần nhất để được thăm khám, điều trị; không tự chẩn đoán hoặc mua kháng sinh sử dụng. Nhận biết sớm và xử trí kịp thời giúp hạn chế biến chứng nặng, giảm nguy cơ tử vong.
Bên cạnh tiêm vaccine, người dân cần giữ gìn vệ sinh cá nhân, thường xuyên rửa tay bằng xà phòng, giữ nhà ở và lớp học thông thoáng, che miệng khi ho hoặc hắt hơi, không khạc nhổ bừa bãi và không dùng chung vật dụng cá nhân có thể tiếp xúc với dịch tiết từ miệng, mũi.
HOÀNG XUÂN