(HPĐT)- Trận mưa lớn từ rạng sáng 9-6 khiến nhiều khu vực nội thành Hải Phòng “thất thủ” với các tuyến đường, khu dân cư bị ngập úng, có nơi ngập sâu đến nửa mét. Đây là đợt ngập lụt nghiêm trọng nhất từ đầu mùa mưa bão năm nay. Việc xảy ra mưa to như vậy ngay thời điểm đầu mùa mưa bão cho thấy tác động của biến đổi khí hậu ngày càng diễn biến phức tạp, sâu sắc, gây ra những hiện tượng thời tiết cực đoan vượt khỏi những mô hình dự báo đã có.
Nguyên nhân ngập úng có rất nhiều. Là đô thị ven biển có địa hình khá bằng phẳng, cốt nền hiện trạng tương đối thấp và được bao bọc bởi 6 con sông: Bạch Đằng, Cấm, Lạch Tray, Văn Úc, Thái Bình và sông Hóa, hệ thống thoát nước Hải Phòng chịu rất nhiều ảnh hưởng của chế độ thủy, hải văn, trong đó có tác động ngày càng lớn của tình trạng biến đổi khí hậu. Những năm gần đây, trên địa bàn thành phố mưa lớn có cường độ trên 100 mm không phải hiếm, trong đó nhiều trận mưa trên 250 mm. Nguy cơ mưa cường độ lớn gây ngập lụt sẽ xảy ra thường xuyên hơn là hiện hữu. Hải Phòng còn phải đối mặt với tình trạng nước biển dâng cao. Nhiều thời điểm, thuỷ triều trên các sông đạt 3,9 m; gặp lúc xả lũ tại công trình thuỷ điện có thể tạo ra thuỷ triều tới 4,4m, vượt cao độ của các tuyến đường chính gần khu vực sông Tam Bạc, sông Cấm, nên có khu vực trong tình trạng “không mưa cũng ngập”. Theo báo cáo của Công ty Thoát nước Hải Phòng, hiện cao độ của cốt đường nội thành chỉ 3,8 m, chỉ một số tuyến mới như Lê Hồng Phong đạt hơn 4 m. Mưa lớn đúng thời điểm triều cường tất yếu trở thành thảm họa. Trong trận mưa sáng 9-6, nhiều đoạn đường Lê Hồng Phong cũng ngập nặng.
Về nguyên nhân chủ quan, dễ thấy việc đáp ứng yêu cầu về thoát nước và xử lý nước thải không theo kịp tốc độ đô thị hóa tương đối nhanh của Hải Phòng. Hạ tầng thoát đã chậm được bổ sung, nâng cấp, lại bị quá trình đô thị hóa “bào mòn” (như diện tích ao hồ, kênh mương bị thu hẹp; đất đai bị bê tông hóa, đường nhựa hóa làm gia tăng dòng chảy nước mặt...), bị một bộ phận người dân, tổ chức “xâm hại”, làm giảm công năng, hiệu quả. Dẫn đến dù thành phố có nhiều nỗ lực mở rộng hệ thống thoát nước đô thị qua nhiều thời kỳ, cơ bản vẫn thiếu đồng bộ, chỉ đáp ứng được yêu cầu thoát nước đối với những trận mưa cường độ trung bình khoảng 50 mm. Với sự phức tạp của thời tiết hiện nay, tình trạng ngập lụt đô thị luôn tái diễn khi mùa mưa bão đến, chưa thể ứng phó một cách căn cơ, nhận về nhiều lời phàn nàn, trách cứ. Nhưng cũng qua mùa mưa bão, chuyện dường như lại “trôi đi” cho đến mùa sau, chưa rõ được sự quyết liệt trong khắc phục.
Vì thế, để từng bước đẩy lùi, tiến tới ngăn chặn tình trạng ngập lụt đô thị, phải xác định đây là công tác quan trọng, thường xuyên, không chỉ góp phần bảo đảm điều kiện sinh hoạt của người dân, an sinh xã hội, ổn định hoạt động sản xuất- kinh doanh, mà còn phục vụ phát triển đô thị Hải Phòng văn minh, hiện đại. Là vấn đề nhiều khó khăn, để giải quyết căn cơ, bền vững cần có những giải pháp đồng bộ, có lộ trình, đòi hỏi quyết tâm cao, sự vào cuộc của tất cả các cấp, các ngành, đơn vị, doanh nghiệp và người dân. Trước hết, cần triển khai đầu tư, xây dựng các công trình hạ tầng thoát nước theo đúng quy hoạch thoát nước thải và thoát nước mưa đã được thành phố phê duyệt; đồng thời cập nhật, bổ sung theo Quy hoạch chung thành phố được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt và tình hình mới để đáp ứng được yêu cầu. Các đơn vị, doanh nghiệp trong xây dựng quản lý, tuân thủ cao độ nền đã được phê duyệt của tất cả các dự án, các công trình. Lực lượng chức năng phát hiện, xử lý nghiêm hành vi xây dựng trái phép, lấn chiếm lòng sông, mương và công trình thoát nước. Người dân nâng cao ý thức, chung tay giữ gìn, phát triển hệ thống thoát nước, từ việc nhỏ như xả rác đúng chỗ để bảo vệ cống rãnh, kênh mương... Có như vậy, chuyện ngập lụt đô thị mới thôi “đến hẹn lại lên”.
BÀI: MINH VŨ
