Rộn ràng lễ hội đầu Xuân
Mỗi lễ hội một sắc màu riêng với những nét đẹp mang đậm bản sắc văn hóa miền biển. Từ hội làng, đến các di tích lịch sử đình, chùa đều có những hoạt động tế lễ, văn hóa, thể thao đáp ứng nhu cầu du Xuân của người dân. Trong tháng Giêng ở Hải Phòng có hàng chục lễ hội lớn nhỏ như: Lễ hội chùa Mỹ Cụ ở xã Chính Mỹ, hội hát đúm ở ba xã Phục Lễ, Phả Lễ, Lập Lễ (huyện Thủy Nguyên); vật cầu làng Kỳ Sơn, xã Tân Trào; lễ hội Minh Thề ở xã Thuận Thiên (huyện Kiến Thụy), lễ hội Núi Voi (An Lão), hội vật làng Vĩnh Khê, Vân Tra (An Dương)... Các lễ hội đi sâu vào đời sống văn hóa tinh thần, tình cảm của người dân, là nét đẹp mỗi khi Tết đến Xuân về.
 |
| Lễ hội vật cầu Kim Sơn ở xã Tân Trào (huyện Kiến Thụy). |
Cùng với phần lễ, phần hội thường gắn liền với những hoạt động văn hóa, thể thao đầy tinh thần thượng võ dân tộc. Điều đặc biệt là, Ban tổ chức các lễ hội và nhân dân đều tích cực đóng góp công sức, kinh phí để xây dựng lễ hội quy mô, ấn tượng với những khoản tiền thưởng dành cho đội thắng cuộc trong phần hội như hội vật làng văn hóa Vĩnh Khê (An Dương), vật cầu ở làng Kim Sơn xã Tân Trào (Kiến Thụy), đua thuyền rồng trên biển ở Đồ Sơn.
Những ngày đầu Xuân, lượng người đổ về các đền, chùa tăng cao. Mùa lễ hội năm nay, nhiều điểm sáng đáng ghi nhận trong công tác tổ chức như ở khu di tích Bạch Đằng giang (Thủy Nguyên), Ban tổ chức thực hiện 3 không: không thu phí gửi xe, không hàng quán, không có rác. Hội vật cầu ở đình Kim Sơn, Lễ hội khai bút tại Khu tưởng niệm các vua Mạc ở xã Ngũ Đoan (Kiến Thụy), đua thuyền ở Đồ Sơn được tổ chức, trang trọng, mang đậm nghi thức truyền thống.
Không để lễ hội bị biến tướng
Mặc dù có nhiều chuyển biến tích cực, song các lễ hội đầu xuân trên địa bàn thành phố còn những "hạt sạn" cần loại bỏ. Đó là tình trạng nhiều dịch vụ ăn theo lễ hội, trò chơi biến tướng cờ bạc, mê tín dị đoan, xâm phạm cảnh quan môi trường, an ninh trật tự không bảo đảm, thương mại hóa lễ hội... Thực trạng này làm giảm giá trị chân thực vốn có và làm sai lệch giá trị bản sắc văn hóa của nhiều lễ hội,
Đền Nghè nằm ở trung tâm thành phố, nơi thờ Nữ tướng Lê Chân. Ngôi đền linh thiêng này thu hút rất đông khách đến dâng hương, nhất là đêm giao thừa và những ngày đầu năm mới. Tuy nhiên, khu vực trước cổng đền bị một số người dân chiếm dụng làm nơi bán hương, cành lộc, tiền vàng mã, những gói muối, gạo nhỏ hay đặt bàn viết sớ, trông giữ xe… Hầu hết du khách qua đây, bị lôi kéo, chào mời mua lễ, gửi xe, gây phản cảm.
Tương tự là hội vật truyền thống làng Vĩnh Khê xã An Đồng, huyện An Dương vào sáng mồng 7 tháng Giêng. Từ đầu đường vào đình, nhiều hộ dân tận dụng đường làng, ngõ xóm làm nơi gửi xe khiến đường nhỏ lại càng hẹp. Rất nhiều điểm trông giữ xe tự phát dùng loa, cử người chặn đầu xe, lôi kéo du khách với giá 10 nghìn đồng/xe máy, cá biệt có nơi lên đến 20 đến 30 nghìn đồng/xe máy và 50- 100 nghìn đồng/xe ô tô. Trong khu vực đình làng, rất nhiều trò chơi trúng thưởng (mà rất khó để trúng thưởng); hàng quán bày la liệt và giá bán gấp 2 tới 3 lần bình thường. Những trò chơi dân gian như cờ tướng, chọi gà mang màu sắc sát phạt khi nhiều người đặt cá cược lên tới tiền triệu, làm xấu đi hình ảnh của lễ hội.
Chị Nguyễn Mai Hương ở phường Dư Hàng, quận Lê Chân chia sẻ, trong dịp đầu Xuân, tại một số điểm tâm linh như chùa Song Mai, ở xã Lý Học (huyện Vĩnh Bảo), đền Bà Đế (quận Đồ Sơn), cây đa 13 gốc (phường Đằng Giang, quận Ngô Quyền) có nhiều người xem bói, bán lá số tử vi, rút thẻ và chơi cờ bạc… Một số chùa lớn trên địa bàn thành phố như chùa Đỏ, chùa Vẻn, chùa Vẽ, còn người ăn xin nằm cả ra đường kêu gào xin tiền, bán hàng tràn lan, làm phiền lòng người đi lễ chùa. Bên cạnh đó là hiện tượng rắc, rải tiền lẻ tràn lan, gây phản cảm tại các lễ hội, nơi thờ tự..
Theo bà Trần Thị Hoàng Mai, Phó giám đốc Sở Văn hóa- Thể thao Hải Phòng: Ngay sau Tết Nguyên đán, Sở thành lập đoàn kiểm tra hoạt động tổ chức lễ hội ở các địa phương. Theo đánh giá sơ bộ của đoàn kiểm tra, lễ hội mùa xuân năm nay có chuyển biến tích cực. Tình trạng đổi tiền lẻ không còn công khai, việc bán các loại văn hóa phẩm không rõ nguồn gốc, hàng quán lộn xộn được chấn chỉnh…Tuy nhiên, ở một số lễ hội, đình, chùa còn không ít những “con sâu làm giàu nồi canh”, ảnh hưởng tới phong tục và truyền thống tốt đẹp của dân tộc.
Mùa lễ hội mới chỉ bắt đầu. Để loại bỏ những “hạt sạn” trên rất cần sự cương quyết, nỗ lực hơn nữa trong quản lý và tổ chức lễ hội của các cấp, các ngành, đặc biệt là chính quyền địa phương. Các lễ hội phải được quản lý chặt chẽ việc sắp xếp các dịch vụ, hoạt động vui chơi giải trí hợp lý.
Bên cạnh đó, để giữ gìn tăng thêm nét đẹp văn hóa lễ hội, Ban tổ chức, chính quyền địa phương quan tâm khôi phục các trò chơi dân gian, nhất là các trò chơi đặc trưng của địa phương. Đây là dịp để khôi phục, phát triển các trò chơi dân gian, phát huy vai trò chủ thể của nhân dân trong việc tham gia sáng tạo và hưởng thụ giá trị văn hoá, từ đó bảo tồn và lưu giữ những giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc, góp phần xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc.
Duy Lân
