Không để sách giáo khoa giả có “đất sống”

Sách lớp 4 của Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam xuất bản. Ảnh: nhandan.com.vn

Đơn cử, ngày 15-12 vừa qua, Phòng Giáo dục – Đào tạo thị xã Duy Tiên (tỉnh Hà Nam) tiến hành thu hồi sách, vở bài tập giả tại 2 trường THCS trên địa bàn. Điều đáng nói, số sách, vở bài tập giả do nhà trường phối hợp cung ứng nhưng không phát hiện ra, mà do cha mẹ học sinh thấy sách không hiển thị mã vạch nên lấy mẫu đi thẩm định, xác định là sách giả. Tai hại hơn, sự việc được phát hiện từ cuối tháng 9-2020, nhưng nhà trường không thông tin với cơ quan chức năng mà yêu cầu cha mẹ học sinh rút đơn khiếu nại, tiếp tục để học sinh học tập bằng số sách giả đó một thời gian dài. Vụ việc này trước hết thể hiện sự thiếu trách nhiệm của các trường trên, mà còn cho thấy sự thiếu quyết liệt, riết róng trong ngăn chặn sách giáo khoa giả.

Đây không phải là câu chuyện riêng của tỉnh Hà Nam, mà là “nỗi lo” chung của toàn xã hội và các nhà quản lý. Theo thống kê của NXB Giáo dục, từ năm 2010 đến nay, lực lượng chức năng phát hiện hơn 500.000 bản sách, hơn 100.000 CD và gần 8 tấn bán thành phẩm sách giáo dục bị in lậu, tàng trữ để tiêu thụ lậu tại nhiều tỉnh, thành phố trong nước. Thiết nghĩ, đây chỉ là “phần nổi của tảng băng chìm”. Sách giả vẫn có “đất sống” bởi giá thành sản xuất rẻ và chiết khấu cao nên dễ dàng “xâm nhập” vào thị trường thông qua các hiệu sách nhỏ, nhất là cửa hàng bán lẻ, cửa hàng tạp hoá và giờ đây còn qua “kênh” trường học. Thiệt hại về kinh tế có thể định lượng, nhưng nguy cơ ảnh hưởng từ những kiến thức sai lệch, thông tin không rõ ràng từ sách giả đối với học sinh là không thể tính toán được.

Hải Phòng cũng như các tỉnh, thành phố khác đều có nguy cơ bị sách giáo khoa giả “xâm nhập”. Nhất là vào đầu năm học, thị trường sách biến động liên tục “khi khan hiếm, lúc tràn lan” và đây cũng chính là “thời điểm vàng” để các đầu nậu “tung” sách giáo khoa giả ra thị trường, trà trộn với sách giao khoa thật. Với thủ đoạn làm giả ngày càng tinh vi, “đâu là sách thật, đâu là sách giả” là câu hỏi không dễ giải đáp với người dùng bình thường.

Để ngăn chặn triệt để vấn nạn sách giáo khoa giả, trước hết cần có hành lang pháp lý và chế tài đủ mạnh. Hiện nay, khung hình phạt đối với các hành vi in ấn, buôn bán sách giả, sách lậu hiện còn quá nhẹ. Đồng thời, lực lượng chức năng cần tăng cường quản lý chặt các cơ sở in ấn, xử lý triệt để những đối tượng tổ chức in sách giáo khoa giả. Bên cạnh đó, các NXB cần có giải pháp giảm giá sách giáo khoa để chống in lậu, bởi khi giá sách xuống thấp, những cơ sở in lậu khó có thể có lãi với số lượng in nhỏ. Giải pháp này sẽ hiệu quả hơn hẳn những biện pháp áp dụng trước đây như: sử dụng bìa sách đặc chủng, dán tem chống hàng giả. Để tránh “tiền mất tật mang”, gia đình và nhà trường cần mua, chọn nguồn cung cấp từ hệ thống phân phối chính thức của NXB Giáo dục, các công ty sách và thiết bị trường học, nhà sách có uy tín tại địa phương.