(HPĐT)- Giao tranh dữ dội kéo dài ở khu vực Nagorno-Karabakh vừa chấm dứt nhờ thỏa thuận đình chiến lịch sử. Cuộc chiến kết thúc sau nhiều thỏa hiệp không phải là tối ưu với các bên, nhưng không thể phủ nhận đây là sự kiện mang lại lợi ích cho không ít nhân vật trên bàn đàm phán.
Lực lượng gìn giữ hòa bình Nga tiến vào khu vực Nagorno-Karabakh.
Ngừng chiến là đúng đắn
Ngày 9-11, Tổng thống Nga Vladimir Putin cùng Thủ tướng Armenia Nikol Pashinyan và Tổng thống Azerbaijan Ilham Aliyev chính thức ký kết thỏa thuận đình chiến nhằm chấm dứt xung đột ác liệt ám ảnh khu vực Nagorno-Karabakh. Thỏa thuận được công bố chính thức vào rạng sáng 10-11 cho phép Azerbaijan giữ lại các khu vực trong Nagorno-Karabakh mà họ giành được trong các cuộc đụng độ kể từ ngày 27-9. Đồng thời, yêu cầu Armenia bàn giao một số khu vực tiếp giáp trong vài tuần tới.
Phản ứng trước thỏa thuận lịch sử này, Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Tayip Erdogan gọi đây là “bước đi đúng đắn” hướng tới giải pháp chính trị lâu dài. Đây cũng là kỳ vọng của Tổng thống Nga Putin, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron cùng với lãnh đạo Armenia và Azerbaijan.
Tuy nhiên, theo đánh giá của giới quan sát quốc tế, nhận định của Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ về sự kiện này là chính xác hơn cả. Đánh giá về tình hình quân lực của hai bên, Azerbaijan dường như chiếm ưu thế rõ ràng trên chiến trường. Armenia bị giáng đòn nặng nề, có khả năng gây ra hậu quả lâu dài với những khu vực nghèo khó và nền kinh tế, thậm chí tác động đến địa chính trị của khu vực. Do đó, thỏa thuận ngừng bắn là nước đi hợp lý của Moscow dành cho Yerevan trước khi quân đội Armenia đối mặt với thiệt hại trầm trọng hơn.
Người chiến thắng chung cuộc
Không giống như các thỏa thuận trước đây, dù do cả Nga và Mỹ dàn xếp đều thất bại chỉ sau vài giờ, thỏa thuận mới đánh dấu nỗ lực hòa giải đầu tiên thông qua việc triển khai lực lượng gìn giữ hòa bình của bên thứ ba. Quan trọng hơn cả, thông qua sự kiện thiết lập hòa bình này, dường như Nga đạt được chiến thắng địa chính trị. Đó là tái khẳng định ảnh hưởng của mình tại vùng lãnh thổ tranh chấp Nagorno-Karabakh.
Theo nhận định của ông Alexander Gabuev, học giả cấp cao tại Trung tâm Carnegie Moscow, thỏa thuận đình chiến đáp ứng được các lợi ích cốt lõi của Nga trong cuộc xung đột. Theo đó, Tổng thống Putin hoàn thành mục tiêu trong hơn 2 thập kỷ của Nga, đó là đưa các lực lượng gìn giữ hòa bình của nước này vào khu vực Nagorno-Karabakh, đồng thời ngăn cản quân đội Thổ Nhĩ Kỳ tiến sâu vào khu vực khi phân công lực lượng này điều hành trung tâm giám sát lệnh ngừng bắn ở bên ngoài. Như vậy, Nga chấm dứt được việc lực lượng Azerbaijan do Thổ Nhĩ Kỳ hậu thuẫn tiếp tục chiếm giữ khu vực Nagorno-Karabakh, bảo đảm an ninh giữa Armenia và Azerbaijan khi các nước phương Tây vắng bóng tại “bàn cờ”. Đồng thời, thể hiện rõ vị thế của mình là nước có thể ra quyết định trong cuộc xung đột, bất chấp việc Thổ Nhĩ Kỳ không có mặt trên bàn đàm phán, từ đó, làm lu mờ tiếng nói của Thổ Nhĩ Kỳ trên trường ngoại giao.
Dù tình hình dường như tươi sáng hơn cho tương lai của khu vực “nóng” Nagorno-Karabakh, hòa bình lâu bền đòi hỏi giải pháp chính trị lâu dài trong khi các thỏa thuận ngừng bắn thường là những thỏa thuận ngắn hạn. Tờ Al-Monitor cho rằng, Thổ Nhĩ Kỳ cần thúc giục Azerbaijan có biện pháp bình thường hóa với Armenia. Vị thế của Azerbaijan gia tăng sau sự kiện đình chiến, nên đây là lúc để nhún nhường, thỏa hiệp và đàm phán để có thể đạt được nền hòa bình lâu bền trên toàn khu vực./.
Thái Nghiên (tổng hợp) - Ảnh: Reuters
