Thanh Sơn
Phòng đọc sách miễn phí trên tầng 3 quán cà phê số 17/274A Lạch Tray của chị Đặng Thị Tuyền được bài trí khoa học và thân thiện. Bắt đầu hoạt động từ năm 2015, tủ sách cá nhân này hằng ngày thu hút khá nhiều bạn đọc ở nhiều lứa tuổi khác nhau, trong đó phần lớn là học sinh, sinh viên.
Hiện, ở đây có hơn 1.000 đầu sách, thuộc nhiều thể loại: văn học, triết học, địa lý, lịch sử, kinh tế, khoa học công nghệ, ngoại ngữ… Bạn Nguyễn Hồng Hạnh, ở phường Lãm Hà (quận Kiến An), sinh viên Trường đại học Hải Phòng thường xuyên đến đây đọc sách cho biết: “Sách ở đây mới và chất lượng cao, có nhiều cuốn kinh điển trong và ngoài nước mà em khó có thể mua được ở bên ngoài vì giá quá cao so với túi tiền của một sinh viên như em. Em cũng như mọi người đến đây được đón tiếp nhiệt tình, đọc sách miễn phí trong một không gian thoáng đãng, yên tĩnh. Nhiều người đến đây không chỉ đọc sách mà còn học tập, nghiên cứu, trao đổi kiến thức với bạn bè”.
Chị Tuyền hào hứng chia sẻ: “Các bạn trẻ bây giờ rất thiếu sách đọc. Các thư viện chưa đáp ứng được nhu cầu cả về số lượng và chất lượng sách. Còn sách trên thị trường giá quá cao so với túi tiền của nhiều bạn trẻ, nhất là học sinh, sinh viên. Vì thế, tôi mong muốn chia sẻ tủ sách của mình để nhiều người có thể tiếp cận những cuốn sách hay”.
Chị Tuyền đang nỗ lực tăng số lượng đầu sách bằng cách tự bỏ tiền đầu tư và vận động các mạnh thường quân tài trợ. Chị chia sẻ: Gần đây, một lãnh đạo thành phố ủng hộ (với tư cách cá nhân) cho tủ sách cộng đồng 500 cuốn thuộc dòng sách tinh hoa. Số sách này sắp được bổ sung vào tủ.
Một tủ sách cá nhân khác đang tiếp tục được gây dựng để phục vụ cộng đồng là của anh Lê Hải Đoàn ở thị trấn An Lão, huyện An Lão. Được ông ngoại truyền niềm đam mê sách, từ nhỏ anh đã rất thích đọc sách báo.
Bắt đầu sưu tập sách từ khi còn là học sinh lớp 11 (năm 2006), đến nay anh Đoàn có khoảng 4.000-5.000 đầu sách nhiều thể loại. Điểm đặc biệt ở tủ sách này là có bộ sưu tập sách thiếu nhi đáng nể. Nhiều cuốn có nhiều phiên bản ở các ngôn ngữ khác nhau và các lần tái bản khác nhau như cuốn “Chú bé người gỗ Pinocchio”, “Chiếc chìa khóa vàng hay truyện ly kỳ của Buratino”, “Bác sĩ Ai-bô-lít”... Bộ sưu tập còn có các loại sách giáo khoa xưa, trong đó có cuốn xưa nhất là sách giáo khoa cho lớp đồng ấu năm 1932. Ngoài ra, ở đây có nhiều loại sách khác như các sách kỹ năng, văn học, khoa học, tâm lý…
Hiện, tủ sách của anh Đoàn được nhiều người thân quen, học sinh, sinh viên và một số người yêu sách khác đến tham quan và đọc sách.
Không như hai tủ sách trên đều đặt tại nhà riêng, tủ sách cộng đồng do chị Trần Trang Nhung sáng lập đặt tại quán cà phê Hợp tác xã Tân Hiệp (ngõ 55 phố Nguyễn Đức Cảnh). Tủ sách duy trì hơn 100 cuốn, luôn được đổi mới do cách thức hoạt động đặc biệt: Tủ không khóa, mọi người có thể đến xem, đọc tự do, có thể đổi một cuốn sách của mình lấy một cuốn trong tủ. Nếu không có sách để đổi, mọi người có thể thuê hoặc mua sách với giá “tùy tâm”, bỏ tiền vào thùng nhỏ đặt sẵn trong tủ. Số tiền này sẽ tiếp tục được dùng để mua thêm sách cho tủ. Bạn đọc tự ghi lại thông tin về những sách đã trao đổi trong cuốn nhật ký đặt kèm tủ sách.
Với tính “mở”, cách thức hoạt động linh hoạt, thể loại sách phong phú, tủ sách cộng đồng này được nhiều bạn trẻ hưởng ứng. Nhiều lượt sách được luân chuyển mỗi ngày.
Đầu tư tủ sách cộng đồng “ngốn” rất nhiều tiền. chị Tuyền chia sẻ. Những ngày đầu xây dựng tủ sách, do chưa có kinh nghiệm, chị mua phải toàn sách lậu khi đặt sách qua trung gian.
Còn đối với anh Lê Hải Đoàn, “việc sưu tập sách khiến mình lúc nào cũng nghèo, thường xuyên trong tình trạng “lao đao” cháy túi!”. Nhưng đôi khi, khó khăn không phải là tiền mà là nỗi cô đơn. Không phải ai cũng trân quý sách và tâm huyết đối với sự đọc, sự học nên anh không khỏi có lúc cảm thấy lạc lõng.
Một cái khó nữa đối với các tủ sách đặt tại nhà riêng là diện tích đặt tủ sách và phòng đọc hạn chế. Hiện anh Đoàn có 2 phòng chứa 12 giá sách nhưng với số lượng sách tăng liên tục, diện tích này ngày càng chật chội. Còn tủ sách của chị Tuyền đặt trong căn phòng khoảng 30m2, với tốc độ tăng lên của số lượng sách và bạn đọc như hiện nay, nơi này sẽ sớm trở nên quá tải.
Còn đối với tủ sách đặt nơi công cộng của chị Nhung thì lại gặp khó khăn về địa điểm đặt sách. Không phải quán cà phê nào cũng có đủ không gian để vừa đặt tủ, vừa có chỗ tương đối rộng rãi cho bạn đọc tại chỗ và được chủ quán đón nhận.
Nhưng những khó khăn không làm giảm niềm đam mê sách và tâm huyết đóng góp cho cộng đồng của chủ nhân những tủ sách này. Trong bối cảnh sách ở các thư viện còn thiếu, ít cập nhật, đồng thời giá sách trên thị trường cao so với túi tiền của nhiều bạn trẻ, những tủ sách có tính cộng đồng như vậy góp phần đáp ứng một phần nhu cầu đọc sách, nhất là trong học sinh, sinh viên.
