Hoạt động xây dựng và vận chuyển vật liệu là nguồn phát sinh bụi mịn lớn, ảnh hưởng chất lượng không khí, đòi hỏi sự vào cuộc đồng bộ của cơ quan quản lý và các đơn vị thi công để kiểm soát, hạn chế.
.jpg)
Nguồn phát sinh
Những ngày gần đây, mỗi lần chị Nguyễn Thị Hoa đi qua tuyến đường tránh qua xã Thanh Miện để đến Khu công nghiệp Đại An làm việc đều phải đeo khẩu trang kín mít. Hai bên đường cây cối phủ trắng bụi. Một phần nguyên nhân gây ô nhiễm, phát sinh bụi bắt nguồn từ công trình xây dựng ngay sát đường. Xe chở vật liệu ra vào nhiều, lại hay làm rơi đất cát, gặp thời tiết hanh khô là bụi bốc lên mù mịt. Dù đơn vị thi công tưới nước, quét dọn, nhưng không xuể, bởi mật độ xe vận chuyển quá lớn.
Thời điểm cuối năm, ít mưa trong khi đó hàng loạt công trình nhà ở xã hội, khu đô thị mới, các dự án chỉnh trang vỉa hè, đường phố, cùng vô số công trình dân sinh bước vào giai đoạn cao điểm thi công, hoàn thiện. Tần suất thi công cao khiến lượng bụi từ công trường dễ phát tán rộng, ảnh hưởng tới môi trường và sức khỏe người dân.
Làm việc tại công trình dân sinh ở phường Thủy Nguyên, anh Nguyễn Văn Việt, thợ sơn bả cho biết, giai đoạn hoàn thiện luôn phát sinh nhiều bụi từ bả tường, cắt gạch, mài đá. Gặp tiết trời hanh khô, bụi mịn càng dễ phát tán, bay xa. Những nhà liền kề công trình xây dựng, chỉ cần mở cửa là thấy lớp bụi bám dày.
Theo Nghị định 16/2022/NĐ-CP của Chính phủ quy định xử phạt vi phạm hành chính về xây dựng, trong đó có hành vi nhà thầu không thực hiện đầy đủ biện pháp che chắn công trình, có che chắn nhưng để vật liệu xây dựng rơi vãi ra khu vực chung quanh hoặc để vật liệu không được tập kết đúng nơi quy định, không tưới nước chống bụi... Mức phạt từ 3-5 triệu đồng đối với công trình riêng lẻ, từ 15 - 20 triệu đồng đối với công trình lớn.
Luật Bảo vệ môi trường 2020 nêu rõ trách nhiệm của các chủ đầu tư, nhà thầu trong kiểm soát bụi và chất thải tại công trường. Tuy nhiên, thực tế cho thấy không ít công trình, nhất là công trình dân sinh nhỏ lẻ chỉ thực hiện mang tính đối phó, dẫn đến phát sinh bụi ra môi trường.
Tăng cường kiểm tra, xử lý
Trước tình trạng ô nhiễm không khí liên tiếp tăng cao, UBND thành phố đã yêu cầu các sở, ngành, địa phương triển khai ngay các biện pháp ứng phó khẩn cấp. Thực hiện chỉ đạo này, nhiều công trường có sự thay đổi rõ rệt.
Tại dự án nhà ở xã hội Tổng kho 3 Lạc Viên, tần suất tưới nước khu vực cổng ra vào được tăng cường. Xe chở vật liệu được nhắc nhở rửa sạch bánh và gầm, che chắn kỹ trước khi di chuyển. Anh Nguyễn Văn Tính, công nhân tại công trường cho biết, những ngày gần đây, đơn vị thi công bố trí người phun nước dọc tuyến có mật độ xe ra vào cao, đồng thời lắp thêm lưới che ở một số vị trí để hạn chế bụi và bảo đảm an toàn.
Tại khu đô thị Vinhomes Vũ Yên, yêu cầu về vệ sinh môi trường nghiêm ngặt hơn. Anh Phạm Văn Ninh thợ xây ở khu vực này cho biết, vật liệu đưa vào công trường phải đóng gói trong các bao lớn. Khu vực thi công phải che bạt kín. Nếu để vật liệu rơi ra đường mà không dọn ngay, đơn vị thi công có thể bị phạt hoặc đình chỉ. “Chúng tôi quen việc này rồi. Ở đây làm ẩu là bị nhắc ngay”, anh Ninh cho biết.
Trong bối cảnh thành phố đang đẩy nhanh tiến độ thi công hàng loạt dự án hạ tầng quy mô lớn, việc kiểm soát bụi mịn không thể dừng ở các biện pháp ngắn hạn. Đại diện Sở Xây dựng cho biết, thời gian tới sở sẽ tăng cường kiểm tra cả định kỳ lẫn đột xuất, đặc biệt với các công trình lớn đang trong gia đoạn thi công. Hoạt động vận chuyển vật liệu phải tuân thủ đúng quy định. Xe không được phép để rơi vãi vật liệu. Công trường phải có hệ thống rửa xe và che chắn…
Nhiều chuyên gia cho rằng muốn giảm bụi từ các công trình xây dựng hiệu quả phải quản lý, kiểm soát chặt chẽ và xử lý ngay từ nguồn phát. Điều này đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa Sở Xây dựng và lực lượng chức năng trong kiểm tra công trường, bến bãi, điểm trung chuyển vật liệu. Với doanh nghiệp tái phạm, cần áp dụng mức phạt cao để đủ sức răn đe.
Anh Nguyễn Văn Tiệp, kỹ sư từng có gần 10 năm làm công việc xây dựng tại Hàn Quốc cho rằng yếu tố quan trọng nhất vẫn là ý thức của doanh nghiệp. Ở Nhật Bản hay Hàn Quốc, công trường được che chắn hoàn toàn. Nhiều công trình dùng vật liệu cách âm để che chắn. Xe chở vật liệu đều phải rửa sạch trước khi ra đường. Công nhân vào khu thi công phải thay giày để tránh mang đất cát ra ngoài. “Con người tạo nên công trường sạch hay bẩn. Doanh nghiệp tự giác thì cơ quan chức năng không phải nhắc hay xử lý nhiều”, anh Tiệp nói.
Thành phố có tốc độ tăng trưởng cao, triển khai đồng loạt nhiều dự án hạ tầng, đô thị lớn. Để giảm bụi cần sự đồng hành từ chính mỗi nhà thầu cũng như sự giám sát của người dân. Chỉ khi các yêu cầu về vệ sinh môi trường được thực hiện nghiêm túc, đồng bộ, tình trạng ô nhiễm bụi từ hoạt động xây dựng mới được kiểm soát và cải thiện.
Theo hệ thống quan trắc chất lượng không khí toàn cầu (IQAir), ngày 10/12, chỉ số AQI tại Hải Phòng dự kiến dao động khoảng 150 - 160. Chỉ số này ở mức “không lành mạnh cho nhóm nhạy cảm”. Nồng độ PM2.5 cao gấp 12-14 lần khuyến nghị trung bình năm của Tổ chức Y tế thế giới (WHO). Thành phố Hải Phòng hiện nằm trong nhóm 5 địa phương ô nhiễm nhất cả nước, tùy thời điểm quan trắc. Những ngày trước đó, chất lượng không khí ở thành phố liên tục ở mức xấu đến rất xấu.
