Kiểm soát sản lượng khai thác cát: Chuyển biến rõ nét

Sở Tài nguyên - Môi trường kiểm soát hiệu quả sản lượng khai thác cát thực tế của doanh nghiệp.

Trong ảnh: Khu vực tập kết cát dưới chân cầu Kiến An (bên phía huyện An Dương). 

Nhiều giải pháp, biện pháp để kiểm soát

Thời điểm năm 2019 trở về trước, việc kiểm soát sản lượng khai thác cát của cả những doanh nghiệp được cấp giấy phép và doanh nghiệp không phải xin cấp giấy phép khá lỏng lẻo. Như năm 2018, tổng số tiền phải thu ngân sách từ hoạt động khai thác cát làm vật liệu san lấp là 132 tỷ đồng, đến hết năm mới thu được trên 84,4 tỷ đồng. Tình trạng doanh nghiệp khai thác không khai báo hoặc sản lượng khai thác thực tế chênh lệch với sản lượng kê khai khá phổ biến. Nguyên nhân của tình trạng này là do chưa gắn được quản lý khai thác, quản lý kinh doanh với quản lý thu. Theo Sở TNMT, việc xác định trữ lượng khai thác cát chủ yếu dựa trên cơ sở kê khai của doanh nghiệp. Để kiểm tra trữ lượng cát đã khai thác của doanh nghiệp, cần có kinh phí để đo vẽ, đối chiếu với mặt cắt hiện trạng do doanh nghiệp lập. Tuy nhiên, giải pháp này chưa thực hiện được vì khó khăn nguồn kinh phí.

Để không lặp lại tình trạng này, từ năm 2019 đến nay, Sở TNMT có nhiều giải pháp tích cực. Tháng 10- 2019, Sở TNMT tham mưu với UBND thành phố thành lập đoàn liên ngành để thanh tra hoạt động khai thác đối với 17 doanh nghiệp được UBND thành phố cấp giấy phép khai thác khoáng sản cát làm vật liệu san lấp. Qua thanh tra, kiểm tra tước giấy phép có thời hạn đối với 9 doanh nghiệp, xử phạt hành chính hơn 1,7 tỷ đồng.

Song song với việc kiểm tra, răn đe, Sở TNMT yêu cầu các chủ đầu tư đăng ký khu vực, công suất, khối lượng, phương pháp, thiết bị và kế hoạch khai thác khoáng sản trong diện tích dự án phê duyệt; hướng dẫn doanh nghiệp lập bản đồ, bản vẽ mặt cắt hiện trạng khu vực được phép khai thác, thống kê, kiểm kê trữ lượng khoáng sản đã khai thác và quy trình, phương pháp, biểu mẫu để xác định sản lượng khoáng sản khai thác thực tế. Để phòng ngừa việc chủ đầu tư khai thác vượt ngoài phạm vi dự án nạo vét, Sở TNMT phối hợp với Đồn biên phòng Đoàn Xá xác định tọa độ các khu vực mỏ khai thác khoáng sản. Đồng thời, Sở TNMT thuê đơn vị tư vấn đo, xác định trữ lượng khoáng sản đã khai thác, trữ lượng khoáng sản còn lại tại các mỏ trên địa bàn thành phố, qua đó, kịp thời phát hiện doanh nghiệp hoạt động khoáng sản khai thác vượt quá công suất cho phép, trữ lượng khoáng sản được phép khai thác theo giấy phép khai thác được cấp.

Những chuyển biến tích cực

Trong tháng 9-2021, Sở Tài nguyên-Môi trường phê duyệt tiền cấp quyền khai thác khoáng sản cát và xác nhận khối lượng cát thu hồi từ quá trình thực hiện dự án nạo vét luồng vào bến cá cống Họng và khu neo đậu tránh trú bão tại phường Vạn Hương, quận Đồ Sơn. Dự án này do Công ty CP Đầu tư và Du lịch Vạn Hương làm chủ đầu tư.

Trước đó, tháng 4-2021, Sở TNMT hoàn thành việc phê duyệt tiền cấp quyền khai thác khoáng sản và xác nhận khu vực, công suất, khối lượng, phương pháp, thiết bị và kế hoạch khai thác khoáng sản làm vật liệu xây dựng thông thường trong diện tích thi công công trình (đoạn từ ngã ba Hiền Hào đến ngã ba Áng Sỏi và đoạn từ ngã 3 Áng Sỏi đến Tổ dân phố số 2) thuộc dự án đầu tư cải tạo, nâng cấp đường 356. Dự án này do Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng các công trình giao thông Hải Phòng thực hiện tại thị trấn Cát Bà, huyện Cát Hải. Đáng chú ý, những dự án đầu tư xây dựng công trình có hoạt động khai đào khoáng sản vốn thuộc đối tượng không phải xin cấp giấy phép khai thác khoáng sản. Tuy nhiên, Sở TNMT vẫn bảo đảm kiểm soát được lượng khoáng sản khai thác thực tế, để tính tiền cấp quyền khai thác. Qua việc thuê đơn vị tư vấn đo, xác định trữ lượng của các mỏ khoáng sản, Sở TNMT giải quyết kiến nghị của 6 doanh nghiệp có kết quả đo, đánh giá trữ lượng khoáng sản và yêu cầu thực hiện nộp đúng, đủ nghĩa vụ tài chính đối với trữ lượng khoáng sản đã khai thác theo quy định.

Để tạo cơ sở quản lý khối lượng khai thác của doanh nghiệp về lâu dài, Sở TNMT tập trung hoàn thiện dự án “Xác định tỷ lệ quy đổi số lượng khoáng sản thành phẩm ra số lượng khoáng sản nguyên khai để tính phí bảo vệ môi trường đối với khai thác khoáng sản trên địa bàn thành phố”; đồng thời, Sở xây dựng, hoàn thiện quy trình, phương pháp, biểu mẫu để xác định lượng khoáng sản khai thác thực tế theo quy định pháp luật. Việc rà soát các doanh nghiệp thực hiện đúng đủ nghĩa vụ tài chính theo quy định được thực hiện thường xuyên. Qua đó, Sở đôn đốc các doanh nghiệp còn nợ đọng tiền ký quỹ, cải tạo phục hồi môi trường, nghĩa vụ tài chính khác thực hiện đúng quy định, tránh tình trạng kéo dài, bảo đảm hiệu quả, hiệu lực quản lý, đồng thời, ràng buộc trách nhiệm của doanh nghiệp trong khai thác./.