Trong xu thế phát triển đô thị xanh trên thế giới, Hải Phòng đang chuyển hướng xây dựng đô thị theo hướng hiện đại, bền vững, lấy không gian sống và chất lượng môi trường làm trọng tâm.
.jpg)
Mỗi sáng sớm, ông Nguyễn Văn Hùng, cư dân khu đô thị Belhomes (VSIP Hải Phòng) lại thong thả đi bộ quanh công viên Central Park gần nhà. “Không gian xanh như vậy trước đây không dễ tìm nhưng nay thành phố dần hình thành nhiều “khoảng xanh” từ các khu đô thị mới đến khu vực nội đô”, ông Hùng chia sẻ.
Thực tế cho thấy, tại nhiều dự án, yếu tố sinh thái không còn là phần phụ trợ mà trở thành nền tảng trong thiết kế đô thị. Cây xanh, mặt nước, công viên được bố trí đan xen, tạo nên môi trường sống gần gũi với thiên nhiên.
Chị Nguyễn Thị Lan, cư dân mới chuyển về sinh sống tại khu đô thị Ecorivers ở phía tây thành phố cho biết: “Tôi được biết toàn khu dành tới hơn 20 ha cho cây xanh và mặt nước, mật độ xây dựng không cao nên rất thoáng đãng. Đi đâu cũng thấy cây, thấy hồ, cảm giác dễ chịu hơn hẳn so với nơi tôi từng sống trước đây”.
Không chỉ ở các khu đô thị mới, trong nội đô, nhiều không gian công cộng cũng được cải tạo, mở rộng. Vườn hoa Nguyễn Trãi rộng hơn 3,6 ha, hình thành từ sân vận động Máy Tơ cũ, nay trở thành điểm sinh hoạt quen thuộc của người dân. Công viên 53 Lạch Tray với diện tích 2,2 ha cũng góp phần bổ sung mảng xanh đáng kể cho khu vực trung tâm. Cùng với hồ An Biên và các thiết chế văn hóa lân cận, các công viên, vườn hoa đang dần được kết nối thành những trục không gian mở liên hoàn, vừa nâng cao giá trị cảnh quan, vừa đáp ứng nhu cầu sinh hoạt cộng đồng.
Theo Sở Xây dựng, trong 5 năm qua, thành phố đưa vào sử dụng 16 công viên, vườn hoa mới tại khu vực đô thị, đồng thời triển khai 33 dự án khác với tổng mức đầu tư hơn 1.000 tỷ đồng. Nhiều công trình hoàn thành, số còn lại đang được đẩy nhanh tiến độ. Chương trình “mỗi phường một công viên cây xanh” từng bước được hiện thực hóa, góp phần nâng diện tích cây xanh đô thị.
Phó Giám đốc Sở Xây dựng Nguyễn Hoàng Linh cho biết: Phát triển không gian xanh không chỉ phục vụ cảnh quan mà còn là yêu cầu bắt buộc trong quy hoạch đô thị hiện nay. Thành phố ưu tiên dành quỹ đất cho công viên, vườn hoa, nhất là tại các khu vực sau di dời nhà máy, kho bãi hoặc cải tạo chung cư cũ... nhằm bổ sung không gian mở cho khu vực nội đô vốn chịu áp lực lớn về dân số và hạ tầng.
Những năm gần đây, quá trình đô thị hóa của thành phố không chỉ dừng ở việc mở rộng hạ tầng hay gia tăng các khu dân cư mà chuyển dần sang nâng cao chất lượng không gian sống. Các yếu tố như cây xanh, mặt nước, hạ tầng công cộng và sự thuận tiện trong sinh hoạt được đặt lên hàng đầu.
Định hướng này được cụ thể hóa trong Chương trình phát triển đô thị Hải Phòng đến năm 2040, tầm nhìn đến năm 2050. Theo đó, đến năm 2030, thành phố phấn đấu đạt tỷ lệ đô thị hóa khoảng 74 - 76%, mật độ dân số đô thị từ 3.000 - 3.500 người/km². Tỷ lệ đất xây dựng đô thị chiếm khoảng 34 - 35% diện tích tự nhiên, trong khi đất giao thông khu vực nội thành, nội thị đạt từ 16% đến trên 26%. Đáng chú ý, diện tích cây xanh bình quân toàn thành phố đạt 10 - 13 m²/người, riêng khu vực nội thành từ 10 - 15 m²/người; đất cây xanh công cộng đạt 6 - 7 m²/người.
Ở tầm quy hoạch dài hạn, Quyết định số 423/QĐ-TTg ngày 11/3/2026 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt nhiệm vụ Quy hoạch chung thành phố Hải Phòng đến năm 2050, tầm nhìn đến năm 2075 cũng xác định rõ định hướng phát triển đô thị theo mô hình đô thị biển xanh, thông minh, hiện đại. Trong đó, việc tổ chức hệ thống không gian xanh, mặt nước, các trục cảnh quan và điểm nhấn đô thị được đặt trong tổng thể quy hoạch, đồng thời gắn với yêu cầu bảo tồn, phát huy giá trị cảnh quan thiên nhiên, di sản văn hóa và phát triển du lịch bền vững.
Thực tế, hiện nay các khu đô thị mới của thành phố đều được định hướng phát triển theo mô hình xanh, chú trọng giảm mật độ xây dựng, tăng diện tích dành cho cây xanh, mặt nước và công trình công cộng. Cách làm này đang góp phần định hình rõ nét diện mạo đô thị theo hướng bền vững hơn.
Theo kiến trúc sư Phạm Thắng Lợi, Ủy viên Ban Chấp hành Hội Kiến trúc sư thành phố, điểm tích cực của Hải Phòng là chuyển từ tư duy “xây đô thị” sang “tổ chức môi trường sống”. Đô thị xanh không chỉ là tăng thêm công viên hay cây xanh, mà quan trọng hơn là phân bổ hợp lý không gian giữa nhà ở, giao thông, cây xanh, mặt nước và các tiện ích công cộng để người dân dễ dàng tiếp cận trong đời sống hằng ngày. “Khi quy hoạch tốt, người dân không cần đi xa vẫn có không gian đi bộ, nghỉ ngơi, sinh hoạt cộng đồng. Khi đó, đô thị mới thực sự đáng sống”, ông Lợi nhận định.
Con đường xây dựng đô thị đáng sống vẫn đối mặt với nhiều thách thức như áp lực dân số, phát triển hạ tầng, quỹ đất và bảo vệ môi trường. Tuy nhiên, từ các chỉ tiêu quy hoạch đến thực tiễn triển khai, có thể thấy thành phố đang kiên định hướng đi, phát triển đô thị xanh, hiện đại, yếu tố cốt lõi làm nên một thành phố đáng sống.
HẢI MINH
