Kinh nghiệm từ Mexico trước 'bão' thuế quan

Trong bối cảnh thế giới đang chứng kiến những diễn biến căng thẳng về thương mại, Mỹ tiếp tục áp đặt các biện pháp thuế quan đối ứng cũng như khung thương mại song phương với các quốc gia chiếm khoảng 60% Tổng sản phẩm quốc nội (GDP) toàn cầu. Tuy nhiên, bất chấp các chính sách thuế khắt khe này, lượng hàng hóa Mexico xuất khẩu sang Mỹ trong 6 tháng đầu năm 2025 vẫn đạt mức cao kỷ lục, tạo nên một hình mẫu thú vị về sự kiên cường và linh hoạt của nền kinh tế Mexico trước sức ép từ Washington.

Chính quyền Mỹ hiện đã triển khai mức thuế quan mới đối với nhiều ngành hàng chủ chốt, bao gồm thép, nhôm, đồng, ô tô và phụ tùng ô tô. Bên cạnh đó, các mức thuế tăng vọt cũng được áp dụng với chất bán dẫn, dược phẩm, gỗ, khoáng sản quan trọng, máy bay, polysilicon và xe tải, với dự kiến sẽ tiếp tục được triển khai trong những tuần tới. Mức thuế đối với chip và chất bán dẫn do Tổng thống Donald Trump đề xuất có thể lên tới 100%, trong khi dược phẩm nhập khẩu vào Mỹ có thể bị áp thuế tới 250%, tạo ra áp lực không nhỏ lên các đối tác thương mại toàn cầu.

Dù vậy, các nhà lãnh đạo thế giới cùng đội ngũ thương mại quốc tế đã nỗ lực đàm phán nhằm giảm bớt các mức thuế mới, nhưng nhiều cuộc thương thảo chưa mang lại kết quả như kỳ vọng. Theo các quan chức Mỹ, hàng trăm tỷ USD cam kết đầu tư từ các tập đoàn là những yếu tố mà Tổng thống Trump đặc biệt quan tâm trong các khuôn khổ thương mại song phương. Các cam kết này được xem là cách để các quốc gia “trả dần” các mức thuế bị đe dọa, đồng thời củng cố những lỗ hổng trong chuỗi cung ứng Mỹ.

Trong bối cảnh đó, Mỹ đã nhận được “món quà” từ Nhật Bản: khoản cam kết đầu tư 550 tỷ USD, theo nhận định của Tổng thống Trump, là nguồn lực để Mỹ tự quyết định đầu tư vào các dự án theo ý muốn. Tương tự, Tim Cook, CEO Apple, cũng cam kết đầu tư 100 tỷ USD vào việc làm và các nhà cung cấp tại Mỹ, tạo thêm động lực cho chiến lược kinh tế của Washington. Tuy nhiên, áp lực thương mại với các nước khác vẫn leo thang: chỉ vài giờ trước cuộc gặp với Cook, ông Trump đã áp thuế 25% lên Ấn Độ do nước này vẫn mua năng lượng từ Nga. Nếu các biện pháp này có hiệu lực hoàn toàn, mức thuế tổng cộng đối với hàng hóa Ấn Độ sẽ lên tới 50%, một trong những mức cao nhất trên thế giới.

Trong bối cảnh toàn cầu chịu áp lực từ các biện pháp thuế quan khốc liệt, Mexico lại ghi nhận sự tăng trưởng xuất khẩu ấn tượng sang Mỹ. Theo Viện Thống kê và Địa lý quốc gia Mexico, kim ngạch xuất khẩu của nước này sang Mỹ trong 6 tháng đầu năm 2025 đạt 264 tỷ USD, tăng 6% so với cùng kỳ năm 2024, và là mức cao nhất kể từ năm 1993 khi Mexico bắt đầu thống kê xuất nhập khẩu. Với kết quả này, Mexico tiếp tục dẫn đầu các quốc gia xuất khẩu sang Mỹ, bỏ xa Canada (198 tỷ USD) và Trung Quốc (167 tỷ USD).

Ở chiều ngược lại, Cục Thống kê Mỹ cho thấy Mexico là đối tác thương mại lớn nhất của Mỹ, với kim ngạch xuất nhập khẩu hai chiều đạt 432 tỷ USD, chiếm 15,2% tổng giá trị thương mại của Mỹ. Canada và Trung Quốc đứng thứ hai và thứ ba, với 370 tỷ USD và 223,5 tỷ USD, tương ứng chiếm 13% và 7,9%.

Các chuyên gia phân tích cho rằng sự thành công của Mexico xuất phát từ hai yếu tố chính. Thứ nhất, doanh nghiệp Mexico thể hiện sự linh hoạt và khả năng thích ứng cao, nhờ nền tảng ổn định từ Hiệp định Thương mại Mỹ - Mexico - Canada (USMCA), giúp duy trì dòng chảy thương mại liên tục. Thứ hai, chính quyền Tổng thống Claudia Sheinbaum chủ động trong việc bảo vệ lợi ích quốc gia, đồng thời duy trì đối thoại với Mỹ để giảm thiểu xung đột. Các cuộc trao đổi cấp cao đã dẫn tới quyết định lùi thời hạn áp thuế 90 ngày đối với Mexico City và cam kết điều chỉnh rào cản thuế quan nhằm tránh căng thẳng thương mại sâu rộng.

Khả năng thích ứng của doanh nghiệp và chính sách linh hoạt của chính phủ Mexico được đánh giá cao trong bối cảnh nhiều quốc gia phải điều chỉnh mạnh sản lượng xuất khẩu hoặc tái định hướng thị trường. Mexico không chỉ duy trì ổn định dòng hàng xuất khẩu sang Mỹ mà còn khẳng định năng lực cạnh tranh của hàng hóa trong một thị trường lớn và khắt khe. Đây là minh chứng rõ ràng về sức đề kháng kinh tế, cũng như khả năng cân bằng chính trị và thương mại trong một bối cảnh quốc tế phức tạp.

Có thể nói, trong “cơn bão” thuế quan toàn cầu, Mexico đã chứng minh rằng sự linh hoạt, thích ứng và chiến lược ngoại giao khôn ngoan có thể giúp nền kinh tế vượt qua những biến động từ bên ngoài, đồng thời tận dụng được lợi thế thương mại của mình một cách hiệu quả. Thành tích xuất khẩu kỷ lục này không chỉ củng cố vị thế của Mexico trong quan hệ thương mại với Mỹ mà còn là minh chứng sống động về năng lực đối phó với các biến động chính trị - kinh tế toàn cầu.