Kinh tế thế giới duy trì sức chống chịu trước nhiều cú sốc, song vẫn đối mặt rủi ro từ địa chính trị, năng lượng và chuỗi cung ứng.
Cách đây 7 tháng, cuộc khủng hoảng tại Trung Đông bất ngờ leo thang, liên tục tạo sức ép lên nền kinh tế toàn cầu. Tuyến hàng hải chiến lược qua eo biển Hormuz bị phong tỏa khiến chuỗi cung ứng năng lượng và hàng hóa gián đoạn, đẩy chi phí logistics và vật tư đầu vào tăng mạnh, gây áp lực trực tiếp lên hoạt động sản xuất, kinh doanh tại nhiều quốc gia.
Ở thời điểm đó, các tổ chức tài chính lớn đồng loạt cảnh báo về trạng thái mong manh của kinh tế thế giới và triển vọng tăng trưởng dài hạn. Tuy nhiên, diễn biến thực tế cho thấy nền kinh tế toàn cầu có khả năng ứng phó và sức chống chịu tốt hơn dự kiến.
Trước những biến động trên thị trường năng lượng, chính phủ nhiều nước đã phản ứng kịp thời bằng các biện pháp như sử dụng kho dự trữ dầu khí, đa dạng hóa nguồn cung, triển khai quỹ bình ổn, thậm chí cắt giảm tiêu thụ. Nhờ đó, dù còn nhiều thách thức, kinh tế thế giới hiện duy trì trạng thái ổn định hơn so với những dự báo trước đó.
Tổng Giám đốc Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF) Kristalina Georgieva nhận định, trong bối cảnh phải đối mặt với nhiều “cơn gió ngược”, triển vọng tăng trưởng 3% trong năm 2026 là kết quả đáng ghi nhận.
Châu Á - Thái Bình Dương nổi lên như một điểm sáng. Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB) mới đây nâng dự báo tăng trưởng năm 2026 của các nền kinh tế đang phát triển trong khu vực lên 5%, cao hơn mức dự báo đưa ra hồi tháng 7.
Theo ADB, đầu tư mạnh mẽ từ khu vực tư nhân cùng các biện pháp hỗ trợ của chính phủ là những động lực quan trọng giúp khu vực duy trì tăng trưởng, đứng vững trước tác động của căng thẳng địa chính trị và biến động trên thị trường toàn cầu. Bên cạnh đó, làn sóng đầu tư vào trí tuệ nhân tạo (AI) đang trở thành động lực tăng trưởng mới, góp phần bù đắp những tác động bất lợi từ tình trạng gián đoạn chuỗi cung ứng.
Các chuyên gia kinh tế nhận định trí tuệ nhân tạo có thể làm thay đổi kinh tế toàn cầu.
Tuy nhiên, từ nay đến cuối năm 2026, kinh tế thế giới vẫn đối mặt nhiều rủi ro. Các yếu tố bên ngoài, nhất là xung đột địa chính trị, giá năng lượng và thời tiết cực đoan, tiếp tục tạo sức ép lên tăng trưởng. Nếu giá dầu hạ nhiệt và duy trì ở mức thấp hơn, áp lực lạm phát sẽ giảm, tạo dư địa để các ngân hàng trung ương nới lỏng chính sách tiền tệ, qua đó hỗ trợ hoạt động kinh tế.
Ngược lại, nếu xung đột tại Trung Đông kéo dài, áp lực tăng giá trên thị trường năng lượng có thể tiếp diễn, nhất là trong bối cảnh eo biển Hormuz vẫn gần như đóng cửa và các kho dự trữ cần được bổ sung trước mùa đông. Xung đột không chỉ đe dọa nguồn cung năng lượng mà còn có thể gây thêm khó khăn cho thương mại toàn cầu khi các điểm nghẽn trong chuỗi cung ứng làm tăng giá lương thực, phân bón và nhiều mặt hàng thiết yếu.
Bên cạnh đó, IMF cảnh báo một số rủi ro đối với triển vọng tăng trưởng, trong đó có lạm phát giảm chậm, lợi suất trái phiếu gia tăng và nợ công ở mức cao. Tổng Giám đốc IMF Kristalina Georgieva cho biết nhiều chính phủ chưa có biện pháp đủ mạnh để kiểm soát chi phí vay nợ. Nợ công toàn cầu hiện đã tiến gần 100% GDP và có thể vượt ngưỡng này vào năm 2029, sớm hơn 2 năm so với dự báo trước đó.
Những biến động khó lường về địa chính trị và thương mại trong năm 2026 đang đặt ra phép thử đối với sức bền của kinh tế thế giới. Khả năng thích ứng trước các cú sốc sẽ tiếp tục là yếu tố quan trọng đối với triển vọng tăng trưởng trong thời gian tới.
Trong bối cảnh đó, nhiều nhà phân tích cho rằng để hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng, các quốc gia cần đồng thời củng cố sức chống chịu và tận dụng những động lực mới. Một mặt, tiếp tục nâng cao khả năng thích ứng trước các thách thức về địa chính trị, biến đổi khí hậu, thương mại và chuỗi cung ứng. Mặt khác, khai thác hiệu quả cơ hội từ các động lực tăng trưởng mới, trong đó có làn sóng đầu tư vào công nghệ và AI.
QH (theo TTXVN)
