(HPĐT)- Điều gì sẽ xảy ra với các thị trường toàn cầu nếu Ngân hàng Dự trữ liên bang Mỹ (FED) giảm lãi suất 200 điểm cơ bản vì kinh tế Mỹ suy thoái sâu hay giá dầu lao xuống mức 40 USD/thùng khi kinh tế toàn cầu suy thoái và cuộc xung đột Ukraine được giải quyết? Đây là một trong số những kịch bản bất ngờ mà các chuyên gia phân tích cho rằng có thể gây ra những cú sốc với các thị trường trong năm 2023.
Cơ sở của Công ty Dầu khí Shell tại thành phố Fort Saskatchewan, tỉnh Alberta, Canada.
Dự báo kém triển vọng
Tổng giám đốc Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) Kristalina Georgieva nhận định, kinh tế thế giới trong năm 2023 sẽ đối mặt với không nhiều triển vọng khi các động lực chính của tăng trưởng toàn cầu đều trải qua giai đoạn suy yếu. Theo đó, lần đầu sau 40 năm, tăng trưởng của Trung Quốc trong năm 2022 có thể sẽ bằng hoặc thấp hơn tăng trưởng toàn cầu. Nền kinh tế Mỹ “kiên cường” nhất, có thể tránh được suy thoái, trong khi một nửa Liên minh châu Âu (EU) sẽ suy thoái trong năm 2023. Theo bà Georgieva, triển vọng của các thị trường mới nổi thậm chí còn tồi tệ hơn vì mức nợ cao và việc đồng USD mạnh. IMF dự đoán một phần ba nền kinh tế toàn cầu sẽ suy thoái trong năm 2023. Theo IMF, kinh tế thế giới năm 2023 sẽ chỉ tăng trưởng 2,7%, thấp hơn mức dự báo 2,9% đưa ra hồi tháng 7-2022.
Cùng chung nhận định trên, các chuyên gia Trung tâm Nghiên cứu Kinh tế và Kinh doanh (CEBR) dự báo thế giới phải đối mặt với suy thoái kinh tế vào năm 2023 khi chi phí đi vay cao hơn nhằm giải quyết lạm phát khiến một số nền kinh tế bị suy giảm. Giá trị nền kinh tế toàn cầu lần đầu vượt mốc 100.000 tỷ USD vào năm 2022, nhưng sẽ chững lại vào năm 2023 khi các nhà hoạch định chính sách tiếp tục cuộc chiến kiểm soát đà tăng giá cả.
Nhiều kịch bản bất ngờ
Các chuyên gia phân tích đưa ra một số kịch bản bất ngờ dẫn tới những biến động mạnh trên các thị trường chứng khoán, trái phiếu và tiền điện tử. Trước tiên là khả năng FED cắt giảm lãi suất ở mức 200 điểm cơ bản vì kinh tế Mỹ suy thoái nghiêm trọng trong nửa đầu năm 2023 do ảnh hưởng của biện pháp thắt chặt chính sách tiền tệ hiện nay. Đây có thể trở thành một cuộc khủng hoảng "đau đớn", khi các chương trình sa thải nhân viên lan dần từ lĩnh vực công nghệ sang lĩnh vực nhà ở và bán lẻ, rồi đến các ngành công nghiệp và dịch vụ tài chính.
Trong kịch bản khác, các nhà phân tích đánh giá về khả năng giá dầu Brent giảm xuống chỉ còn 40 USD/thùng khi nhu cầu cũng giảm mạnh vì suy thoái kinh tế. Bên cạnh đó, khả năng cuộc xung đột tại Ukraine được tháo gỡ cũng giúp giải tỏa nguy cơ hàng đầu với chi phí năng lượng, dẫn tới giảm giá dầu Brent hiện giao dịch ở mức 80 USD/thùng. Các yếu tố gồm suy thoái kinh tế toàn cầu, đại dịch COVID-19 tiếp tục diễn biến phức tạp tại Trung Quốc và khả năng đạt được lệnh ngừng bắn tại Ukraine có thể “tụ lại” sẽ dẫn tới “một cơn bão” với các thị trường dầu, kéo theo tình trạng giảm giá khôn lường.
Các chuyên gia còn điểm thêm một số kịch bản khác tiềm tàng khả năng công phá các thị trường toàn cầu trong năm 2023: Đồng euro tăng 19% giá so với đồng USD lên mức 1,25 USD đổi 1 euro nếu cuộc xung đột tại Ukraine được giải quyết theo hướng có lợi cho Kiev; chỉ số chứng khoán công nghệ Nasdaq 100 giảm thêm 50% khi các công ty công nghệ đương đầu với làn sóng phá sản giống như vụ bong bóng dotcom từng xảy ra những năm 2000; đồng nhân dân tệ phục hồi sau khi Trung Quốc mở cửa nền kinh tế, tăng 10% về mức 6,4 nhân dân tệ đổi 1 USD; giá lương thực giảm mạnh khoảng 15% khi xung đột Ukraine được tháo gỡ, dẫn tới nguồn cung dư thừa và dần giảm phát giá lương thực; biến động chính trị tại Mỹ gây khó khăn cho Đảng Dân chủ của Tổng thống Joe Biden…
Nền kinh tế thế giới vừa phải trải qua năm 2022 đầy sóng gió khi phải liên tiếp hứng chịu hết cú sốc này đến cú sốc khác. Những yếu tố bất lợi như khủng hoảng năng lượng, lạm phát toàn cầu hay cạnh tranh địa chính trị vẫn đang là những vấn đề nan giải, cùng với diễn biến khó lường của dịch bệnh cũng như tác động ngày một nghiêm trọng của tình trạng biến đổi khí hậu. Tất cả những yếu tố này vẫn tác động mạnh mẽ, đặt nền kinh tế thế giới trước sự bất định khó dự báo trong năm 2023./.
xuân nhi (tổng hợp)
