(HPĐT)- Bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD) là nguyên nhân gây tử vong đứng thứ 3 trên thế giới với số người mắc bệnh ngày càng gia tăng nhưng tỷ lệ phát hiện bệnh lại thấp (khoảng từ 5-10% tổng số người mắc bệnh). Bởi vậy, ngành Y tế cần đẩy mạnh tuyên truyền nâng cao nhận thức của người dân, nhất là người có dấu hiệu bệnh đến cơ sở y tế để chẩn đoán, can thiệp sớm và tư vấn chăm sóc sức khỏe kịp thời.
Bác sĩ Bệnh viện Phổi Hải Phòng hướng dẫn người dân phường Hồ Nam (quận Lê Chân) thực hiện sàng lọc bệnh COPD bằng đo chức năng hô hấp.
Nỗ lực tiếp cận, quản lý người bệnh
Theo ghi nhận tại Bệnh viện Phổi Hải Phòng, trong 10 tháng năm 2023, bệnh viện tiếp nhận khoảng 5.600 lượt người tới khám bệnh, trong đó gần 800 lượt người bệnh mắc COPD được điều trị theo phác đồ của Bộ Y tế. BSCK2 Vũ Ngọc Trường, Phó giám đốc bệnh viện cho biết, COPD có các triệu chứng, như: khó thở, ho, tiết chất nhầy, thở khò khè, thường xuyên thiếu oxy trong máu gây mệt mỏi, tức ngực, suy nhược, thậm chí không đi được. Bệnh dễ dẫn đến các biến chứng như ung thư phổi, suy hô hấp, suy tim... Nguyên nhân chính là do hút thuốc lá hoặc mắc các bệnh giãn phế quản, hen, di chứng lao phổi. Tuy nhiên nếu phát hiện sớm và đến bệnh viện điều trị kịp thời, bệnh hoàn toàn có thể phòng, điều trị được.
Vì thế, để nâng cao nhận thức của người dân về căn bệnh và sàng lọc bệnh trong cộng đồng, từ năm 2017 đến nay, Bệnh viện Phổi Hải Phòng thành lập Phòng Quản lý bệnh COPD, hen phế quản tại bệnh viện và tại phòng khám số 33, phố Lê Đại Hành (quận Hồng Bàng). Đồng thời, phối hợp một số đơn vị thành lập phòng khám tại bệnh viện, trung tâm y tế tuyến cơ sở để thuận tiện trong việc thăm khám, điều trị, quản lý người bệnh hoặc chuyển gửi người mắc bệnh nặng lên tuyến trên. Qua các đợt khám sàng lọc, nhiều người bệnh và nhóm người có nguy cơ cao gồm người dân từ 40 tuổi trở lên, người có triệu chứng nghi phổi, người mắc các bệnh mạn tính được phát hiện và tư vấn đến cơ sở y tế điều trị bệnh kịp thời.
Bệnh viện Phổi Hải Phòng thành lập câu lạc bộ người bệnh, sinh hoạt định kỳ vào tuần đầu mỗi tháng để nâng cao hiểu biết của người bệnh về dấu hiệu, biện pháp xử lý cơn hen phế quản, COPD cấp; cách sử dụng dụng cụ hít thở đúng cách… Từ đó, giúp người bệnh hiểu rõ bệnh tình và kịp thời đến viện sớm để can thiệp, cải thiện đáng kể tình trạng bệnh. Là thành viên của Câu lạc bộ, ông Trương Bá Văn, ở thôn 3, xã Thắng Thủy (huyện Vĩnh Bảo) cho biết: “Trước đây, mỗi năm tôi vào viện cấp cứu 3-4 lần khi lên cơn cấp nhưng từ ngày tham gia câu lạc bộ, tôi được các bác sĩ hướng dẫn cách sử dụng thuốc dự phòng theo phác đồ nên số lượt vào viện giảm dần, thời gian nằm viện cũng ngắn hơn”.
Theo Hiệp hội phòng, chống bệnh COPD toàn cầu, dựa trên các nghiên cứu dịch tễ học, toàn thế giới hiện có 385 triệu người bệnh mắc COPD và khoảng 3 triệu ca tử vong mỗi năm. Đến năm 2030 ước tính có hơn 4,5 triệu trường hợp tử vong mỗi năm do COPD. Tại Việt Nam, tỷ lệ mắc COPD ở người hơn 40 tuổi là 4,2%. Tính riêng tại Hải Phòng, tỷ lệ mắc bệnh từ 7,8% - 8,2% ở người hơn 40 tuổi, tương đương từ 50 - 60 nghìn người mắc COPD, cao hơn so với mức trung bình của toàn quốc nhưng số người đang được điều trị tại các cơ sở y tế trên địa bàn rất thấp (chỉ khoảng 4 nghìn người bệnh).
Thuốc lá là nguyên nhân chính gây COPD
Tại Hội nghị hô hấp Hải Phòng 2023 diễn ra tại Bệnh viện đa khoa quốc tế Hải Phòng hồi tháng 10, PGS.TS Nguyễn Viết Nhung, Chủ tịch Hội Phổi Việt Nam nhận định: Với sự gia tăng tỷ lệ hút thuốc lá tại các nước đang phát triển và sự già hóa dân số ở những quốc gia phát triển, tỷ lệ mắc COPD được dự đoán tăng cao trong những năm tới. Trước thực trạng đáng lo ngại về COPD, Chiến lược Quốc gia phòng, chống bệnh ung thư, tim mạch, đái tháo đường, bệnh COPD và hen phế quản đặt mục tiêu đến 2025 có hơn 70% dân số có hiểu biết về COPD, hơn 50% người bệnh COPD được chẩn đoán sớm và điều trị đúng, giảm 30% tỷ lệ hút thuốc ở người trưởng thành.
Cũng theo PGS.TS Nguyễn Viết Nhung, để tăng cường phát hiện người mắc COPD, ngành Y tế Hải Phòng cần đẩy mạnh triển khai các nội dung Chương trình mục tiêu quốc gia phòng, chống COPD và hen phế quản. Nhất là hiện nay, ngành Y tế có nhiều kỹ thuật hiện đại, phương pháp hỗ trợ điều trị tiên tiến và chăm sóc người bệnh bị COPD, cải thiện tình trạng bệnh cũng như chất lượng cuộc sống của người bệnh, tiến tới kiểm soát hiệu quả bệnh COPD. Còn theo Giám đốc Sở Y tế Lê Minh Quang, từ nhiều năm trước, ngành tham mưu thành phố thành lập Ban Chỉ đạo chương trình phòng, chống COPD và hen phế quản, giao Bệnh viện Phổi Hải Phòng làm đầu mối triển khai; tổ chức các khóa tập huấn, nâng cao nhận thức của người dân về việc hạn chế hút thuốc lá, thuốc lào, không hút thuốc lá tại nơi công cộng theo quy định của Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá. Mặt khác, Sở Y tế thành lập thêm các phòng quản lý COPD và hen phế quản tại các cơ sở y tế, thực hiện khám sàng lọc bệnh tại nhiều địa phương; quản lý người bệnh, điều trị bệnh COPD và hen phế quản đối với hàng nghìn người bệnh…/.
Bài và ảnh: VIỆT HOÀNG
