(HPĐT)- Cách đây tròn 60 năm, ngày 2 và 5-8-1964, trong lần đầu ra quân, Hải quân nhân dân Việt Nam dũng cảm, kiên cường đánh đuổi tàu khu trục Maddox của đế quốc Mỹ ra khỏi vùng biển nước ta. Cùng với quân dân miền Bắc, bộ đội Hải quân bắn rơi nhiều máy bay của Mỹ, góp phần làm nên truyền thống “chiến thắng trận đầu” của Hải quân nhân dân Việt Nam anh hùng.
Cách đây 60 năm, nhằm cứu vãn sự thất bại của chiến lược “Chiến tranh đặc biệt”, đế quốc Mỹ đẩy mạnh chiến tranh xâm lược miền Nam bằng chiến lược mới và mở cuộc chiến tranh phá hoại miền Bắc bằng không quân và hải quân. Để triệt tiêu công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc, ngăn chặn sự chi viện của hậu phương lớn cho miền Nam, từ tháng 3-1964, Mỹ cho tàu khu trục tuần tiễu ven biển miền Bắc Việt Nam vừa trinh sát, vừa thăm dò và làm hậu thuẫn cho hải quân ngụy đánh phá các đảo, vùng dân cư ven biển các tỉnh Khu 4. Ngày 31-7-1964, ngoài khơi vịnh Bắc Bộ, tàu khu trục Maddox tiến mạnh về phía Bắc, xâm phạm nghiêm trọng hải phận Việt Nam.
Với tinh thần cảnh giác sẵn sàng chiến đấu (SSCĐ) và quyết tâm trừng trị tàu địch xâm phạm, ngày 2-8- 1964, Bộ Tư lệnh Hải quân chỉ huy Tiểu đoàn 135 sử dụng 3 tàu phóng lôi (333, 336, 339) thuộc Phân đội 3 hiệp đồng với 2 tàu tuần tiễu, rời căn cứ, xuất phát tiến công đánh đuổi tàu Maddox. Trong trận đánh không cân sức này, cán bộ, chiến sĩ Phân đội 3 bắn rơi một máy bay địch, bắn bị thương một chiếc khác, tàu Maddox bị trúng đạn, hư hỏng một số trang thiết bị, buộc phải rút chạy khỏi vùng biển của ta.
Với kịch bản chuẩn bị từ trước, giới cầm quyền Mỹ dựng lên “Sự kiện Vịnh Bắc Bộ” vu cáo lực lượng Hải quân Bắc Việt Nam tấn công tàu chiến Mỹ đang hoạt động bình thường trên vùng biển quốc tế để lấy cớ mở chiến dịch mang tên “Mũi tên xuyên” leo thang phá hoại miền Bắc. Ngày 5- 8-1964, chúng huy động 64 lần máy bay hiện đại của Hạm đội 7, chia làm nhiều tốp tấn công gần như cùng một lúc vào các mục tiêu kinh tế và phần lớn các căn cứ, kho tàng, nơi trú đậu tàu thuyền của Hải quân ta dọc ven biển từ Sông Gianh (Quảng Bình), Cửa Hội, Vinh, Bến Thủy (Nghệ An), Lạch Trường (Thanh Hóa) đến Bãi Cháy, Hòn Gai (Quảng Ninh), hòng tiêu diệt lực lượng Hải quân, mở đầu cho kế hoạch phá hoại quy mô lớn đối với miền Bắc. Lực lượng không quân Mỹ bay từ hướng biển Long Châu vào ném bom, bắn rốc két tấn công tác tàu Hải quân ta đang neo đậu tại Cửa Lục. Các tàu Hải quân đã phối hợp với Tiểu đoàn Phòng không 217 và lực lượng phòng không của tự vệ, công an vũ trang, quân và dân tỉnh Quảng Ninh kiên quyết đánh trả, bắn rơi 2 máy bay Mỹ, bắt sống phi công Mỹ.
Trong trận chiến đấu ngày 5-8, Hải quân nhân dân Việt Nam sử dụng hơn 20 tàu và các trạm ra đa... hiệp đồng chặt chẽ với bộ đội Phòng không, công an vũ trang, dân quân tự vệ và nhân dân các tỉnh ven biển (Quảng Ninh, Hải Phòng, Thanh Hóa, Nghệ An, Quảng Bình) chiến đấu anh dũng đập tan cuộc tập kích bằng không quân của đế quốc Mỹ, bắn rơi 8 máy bay, bắn bị thương nhiều chiếc khác, bắt sống giặc lái Mỹ đầu tiên trên miền Bắc nước ta. Trong trận chiến đấu ấy, nhiều cán bộ, chiến sĩ và nhân dân anh dũng ngã xuống. Trong đó, có 78 cán bộ, chiến sĩ Hải quân anh dũng hy sinh.
Chiến thắng ngày 2 và 5-8-1964 giáng đòn mạnh vào uy thế của Hải quân Mỹ, làm cho Lầu Năm góc phải bàng hoàng; đồng thời cổ vũ mạnh mẽ ý chí của quân và dân cả nước quyết tâm đánh thắng giặc Mỹ xâm lược. Đây là chiến công tiêu biểu đầu tiên của Quân chủng Hải quân sau 9 năm thành lập - mở đầu trang sử chiến đấu và chiến thắng vẻ vang của Hải quân nhân dân Việt Nam anh hùng; đồng thời đây cũng là chiến thắng trận đầu của quân và dân miền Bắc trong chống chiến tranh phá hoại của đế quốc Mỹ. Chiến thắng oanh liệt này là cơ sở để thế hệ cán bộ, chiến sĩ Hải quân hôm nay nghiên cứu, vận dụng sáng tạo trong hoàn cảnh mới, sẵn sàng đánh thắng mọi kẻ thù xâm lược và phương thức tác chiến của chúng từ hướng biển, quản lý, bảo vệ vững chắc chủ quyền biển đảo Tổ quốc, xây dựng Hải quân Việt Nam ngày càng tinh nhuệ, hiện đại.
Trận chiến đấu ngày 2 và 5-8-1964 đã lùi xa 60 năm, nhưng giá trị lịch sử cùng những bài học kinh nghiệm và những tấm gương chiến đấu dũng cảm của bộ đội Hải quân, Phòng không Không quân và quân dân miền Bắc vẫn luôn sống mãi với thời gian, là niềm tự hào của các thế hệ hôm nay và mai sau.
BÀI: TRẦN LONG
