Các nghệ sĩ Đoàn Kịch nói Hải Phòng tham gia biểu diễn mừng ngày giải phóng miền Nam năm 1975 tại Đài truyền hình Giải phóng (thành phố Hồ Chí Minh).
Ngày ấy, các phương tiện nghe nhìn còn quá hiếm hoi. Thật khó khăn để kiếm được một chiếc vé ngồi xem biểu diễn sân khấu trong Nhà hát thành phố hoặc Rạp Tháng Tám theo giá nhà nước, nhất lại là vào dịp lễ Tết, nếu không chịu khó xếp hàng ở “guichet” nhà hát từ trước khi mở cửa bán vé hàng tiếng đồng hồ. Nếu may mắn được phân phối theo sổ mua vé xem phim, xem kịch của từng cơ quan.
Mỗi mùa Tết đến, nhiệm vụ của các đoàn nghệ thuật của thành phố là lo chương trình kịch mục phù hợp để phục vụ người dân. Các đoàn biểu diễn chèo và cải lương có yếu tố truyền thống nên không thiếu tiết mục thích hợp với phong vị mùa xuân. Riêng bộ môn kịch nói thì gặp khó vì không có sẵn… Những năm 1965 - 1967, chương trình biểu diễn phục vụ Tết của sân khấu kịch Hải Phòng là vở “Lưới thép” (tác giả Nguyễn Vượng, đạo diễn Dương Ngọc Đức) kể về chuyện phá vụ án gián điệp trong đêm giao thừa của vùng đất ven biển, mang bóng dáng vùng đất “Hải tần phòng thủ”, được người Hải Phòng đón nhận nhiệt liệt.
Rồi “Lưới thép” được đưa về Hà Nội biểu diễn, có cả dàn nhạc của Đoàn Ca múa Hải Phòng do nghệ sĩ Trịnh Kính chỉ huy. Lúc đó không mấy đoàn biểu diễn kịch có “dàn nhạc sống” đi kèm nên “Lưới thép” của sân khấu Hải Phòng gây tiếng vang trong dư luận và bạn nghề tại Nhà hát Lớn Hà Nội, là một trong những điểm nhấn để giới sân khấu Việt Nam lúc đó biết tới một đơn vị kịch mới đang hoạt động có hiệu quả tại Hải Phòng.
Năm 1970, như một dự báo “mơ hồ”, Kịch Hải Phòng dàn dựng vở diễn “Huế mùa Xuân” (tác giả Lưu Trọng Lư - Vũ Đình Phòng, đạo diễn Huỳnh Minh Quân). “Huế mùa Xuân” là chương trình diễn Tết năm 1970 của Đoàn Kịch Hải Phòng, lấy bối cảnh cuộc tổng tiến công và nổi dậy Tết Mậu Thân 1968. Đây cũng chính là vở diễn “đinh” của Đoàn đi biểu diễn tại Đà Nẵng - Sài Gòn, chỉ nửa tháng sau khi miền Nam hoàn toàn giải phóng năm 1975.
Những năm đất nước chưa hoàn toàn giải phóng, tiêu chí của các đoàn nghệ thuật, ngoài việc dựng những vở diễn lớn còn là những chương trình ngắn, được đặt tên “Xung kích” để dễ dàng đi xuống phục vụ các điểm chốt chiến đấu của quân dân thành phố. Các nghệ sĩ Đoàn Kịch hẳn không thể quên lần biểu diễn tại Sở Dầu ngày máy bay Mỹ ném bom dữ dội tàn phá Tổng kho dầu Thượng Lý. Dầu âm ỉ cháy nóng rẫy, nhưng các nghệ sĩ kịch vẫn biểu diễn ca nhạc phục vụ các chiến sĩ tự vệ ngay cạnh đó.
Tết đến, các đoàn ca kịch truyền thống (chèo, cải lương) của thành phố, ngoài những vở diễn mới, lại khai thác những vở diễn cũ, mang “hơi thở mùa xuân” ra phục vụ bà con. Đoàn Kịch, với những đặc thù riêng biệt, cũng nhiều lần nhận nhiệm vụ “xung kích” xuống từng địa bàn nhỏ của thành phố phục vụ trong dịp Tết. Ngoài những màn kịch nhỏ, những bài tấu hài do anh em diễn viên tự biên tự diễn chớp nhoáng cũng thu được hiệu ứng khán giả nhất định. Có thể kể ra đây những tác giả “cây nhà lá vườn” ngày ấy như các anh Đặng Quyến, Bình Ổn, Xuân Lư…Những “tác giả” cây nhà lá vườn có những bài diễn tấu nhạy bén có chất lượng, phục vụ người xem trong mỗi lần Đoàn nhận nhiệm vụ biểu diễn tại các sân khấu nhỏ lẻ dịp Tết.
Còn nhớ hình ảnh người xem đông đúc, các em nhỏ “xếp nốt” bằng gạch, bằng mũ nón rách, đợi đến giờ khai màn ở “Đền nhà Bà” trong đêm diễn Tết “dã ngoại” năm nào…
Ngoài những vở diễn được chọn biểu diễn phục vụ các nguyên thủ quốc gia và công chúng cả nước, sân khấu Hải Phòng trong quá khứ có một hành trình phục vụ nhân dân thành phố với sự nỗ lực nghiêm túc cùng nhiều thành tựu đáng ghi nhận.
NSƯT Ngọc Hiền
