Kỳ thú bức phù điêu ở đền Cao An Phụ

Bức tranh được xác lập kỷ lục Guinness

Tiếp đón các đoàn khách tham quan tại khu Tượng đài Trần Hưng Đạo, chị Phạm Thị Bích Huệ, hướng dẫn viên Phòng di tích Kinh Môn, Ban Quản lý Di tích Côn Sơn - Kiếp Bạc thuyết minh về bức phù điêu tại đây: “Bức phù điêu bằng đất nung, tái hiện sinh động lịch sử hào hùng của quân dân nhà Trần trong 3 lần đánh bại quân Nguyên Mông xâm lược. Với chiều dài 45 m, cao trung bình 2,5 m, được ghép bởi 265 viên gạch của nghệ nhân Hoàng Nhân và Vũ Ngọc Thạch ở làng gốm Cậy, Long Xuyên, huyện Bình Giang, tỉnh Hải Dương cũ, bức phù điêu được xác lập kỷ lục Guinness năm 2013 là bức tranh truyện bằng đất nung ngoài trời dài nhất Việt Nam”.

Trước những thông tin này, không ít du khách tỏ ra thích thú. Ông Ngô Quốc Phi ở phường Mạo Khê, tỉnh Quảng Ninh cho biết: “Hôm nay, tôi không chỉ có cơ hội hiểu từng chi tiết trong bức tranh mà còn thấy thú vị khi biết đây là bức phù điêu bằng đất nung ngoài trời độc nhất vô nhị ở Việt Nam”.

Được cô giáo đưa lên khu di tích tìm hiểu lịch sử địa phương, em Nguyễn Văn Thanh Bình, học sinh lớp 9A, Trường THCS An Sinh cùng các bạn tỏ ra hào hứng khi được nghe giới thiệu về di tích, về An Sinh Vương Trần Liễu, Trần Hưng Đạo và bức tranh phù điêu tái hiện câu chuyện lịch sử 3 lần đánh thắng quân Nguyên Mông của nhà Trần. "Nghe thuyết minh và ngắm bức tranh này, em càng thêm tự hào về lịch sử của cha ông", em Bình bộc bạch.

Theo Chị Hoàng Hồng Liên, giáo viên dạy môn Lịch sử Trường THCS An Sinh, buổi học ngoại khóa với những thông tin bổ ích, không có trong sách vở sẽ rất có ích trong việc tiếp nhận kiến thức một cách tự nhiên, ghi nhớ sâu. “Trong bối cảnh học sinh không hứng thú với những môn học thuộc như Lịch sử hiện nay, việc đưa các em tới các điểm di tích như khu tượng đài Trần Hưng Đạo hay bức phù điêu này là hoạt động cần thiết và ý nghĩa”, chị Liên cho biết.

Địa chỉ giáo dục lịch sử và lòng yêu nước

Đáng chú ý trong tổng thế bức phù điêu có một mảng tranh tái hiện hình ảnh Hưng Đạo Vương Trần Quốc Tuấn tắm nước lá thơm cho Thượng tướng, Thái sư Chiêu Minh Vương Trần Quang Khải tại bến Đông để giải tỏa mối hiềm khích trong hoàng tộc.

Theo sử sách, sự hiềm khích giữa 2 ông xuất phát từ những mâu thuẫn từ đời trước. Trước nguy cơ đất nước bị giặc Nguyên Mông xâm lược lần thứ 2, vì đại cục, Trần Quốc Tuấn chủ động xóa bỏ hiềm khích cá nhân để cùng Trần Quang Khải lo việc nước.

Một lần Thượng tướng, Thái sư Trần Quang Khải đến thăm Trần Quốc Tuấn. Tại đây, Trần Quốc Tuấn ngỏ ý muốn tắm nước thơm cho Trần Quang Khải. Trần Quang Khải đã vui vẻ đồng ý để Trần Quốc Tuấn tắm cho mình. Từ đó mối nghi ngờ, hiềm khích được cởi bỏ, 2 ông trở nên thân thiết, hợp chí hướng. Mối đoàn kết càng được phát huy khi hai ông góp công sức cùng với vua Trần lãnh đạo quân dân Đại Việt đánh tan 2 cuộc xâm lược, lần 2 vào năm 1285, lần 3 vào năm 1287 - 1288 của giặc Nguyên Mông.

Nói về ý nghĩa của mảng tranh Trần Quốc Tuấn tắm nước thơm cho Trần Quang Khải, ông Nguyễn Văn Thư, Trưởng Ban Quản lý Di tích Kinh Môn cho biết: Việc chủ động cởi bỏ hiềm khích cá nhân vì đại cục, chứng tỏ tấm lòng của Trần Hưng Đạo với non sông đất nước, với con dân Đại Việt lúc bấy giờ.

“Ngoài là linh hồn trong chiến công hiển hách chiến thắng giặc Nguyên Mông lần 2, lần 3, Trần Hưng Đạo còn vĩ đại bởi chính cách hành xử khiêm nhường của ông”, ông Thư nói. Có lẽ chính vì điều đó, ông được hậu thế tôn là Đức Thánh Trần và trở thành điểm tựa tâm linh vĩnh cửu trong tâm thức người dân đất Việt.