(HPĐT)- Tại Bảo tàng Chiến thắng lịch sử Điện Biên Phủ (tỉnh Điện Biên), bên cạnh các hiện vật được trưng bày như: vũ khí, đạn dược của Quân đội nhân dân Việt Nam và quân đội Pháp sử dụng trong chiến dịch Điện Biên Phủ, còn có một hiện vật để lại nhiều cảm xúc đối với khách tham quan. Đó là, bức tranh sơn dầu “Xuân trong hầm pháo Điện Biên Phủ” của đại tá, họa sĩ, chiến sĩ Điện Biên Phạm Thanh Tâm (1932-2019).
Bức tranh được họa sĩ Phạm Thanh Tâm tái hiện khung cảnh hầm pháo 105 mm của Đại đội 806, Trung đoàn 675, Đại đoàn 351. Không gian của bức tranh là căn hầm với nòng pháo vươn qua lỗ châu mai hướng về lòng chảo Điện Biên Phủ, hai càng pháo bám chắc hai bên vách hầm. Trên “sân khấu” độc đáo được tạo thành giữa hai càng pháo, có 4 nữ văn công của Đại đoàn 351. Một cô gõ phách, một cô trong trang phục dân tộc Thái chuẩn bị bước ra sân khấu và hai cô mặc áo tứ thân thể hiện điệu múa dân tộc, vẫy tay tung những dải lụa hồng.
NSƯT Nguyễn Trọng Lanh, nguyên Phó trưởng Đoàn Ca múa Quân đội (nay là Nhà hát Ca múa nhạc Quân đội) là một trong những nhân chứng tại thời điểm diễn ra sự kiện trong bức tranh trên. Ông kể lại, cuối năm 1953, ông được cấp trên giao nhiệm vụ là Tổ trưởng Tổ nhạc múa của Đội Văn công Đại đoàn 351 đi phục vụ ở Mặt trận Điện Biên Phủ. NSƯT Nguyễn Trọng Lanh dựng tiết mục hát, múa cho bộ đội ở ngay trong hầm. Nghệ sĩ Vũ Lương là diễn viên múa chính của tiết mục. Một ngày đầu tháng 2-1954, trong hầm pháo của Đại đội 806 (nay thuộc Tiểu đoàn 2, Lữ đoàn 45, Binh chủng Pháo binh), tiếng nhạc từ cây đàn mandolin hòa cùng tiếng hát trong trẻo của các cô gái. Các chiến sĩ mặc áo trấn thủ ngồi chung quanh vỗ tay, say sưa theo dõi. Người chỉ huy đứng nghe điện thoại nhưng vẫn chăm chú xem văn công múa.
Chứng kiến khung cảnh nghệ thuật giữa chiến trường, họa sĩ Phạm Thanh Tâm khi đó mới 21 tuổi, là chính trị viên trung đội, họa sĩ phóng viên chiến trường, bộ đội pháo binh Trung đoàn 34, muốn vẽ lại ngay những chi tiết này làm kỷ niệm. Tuy nhiên, ông chưa thực hiện được vì trong đêm đó phải về đơn vị nhận nhiệm vụ. Ít ngày sau, khi trở lại chính căn hầm đó thì mái hầm bị hất tung, khẩu pháo cũng hư hỏng. Trong hầm còn vương đầy mảnh đạn và máu các chiến sĩ. Cảnh tượng tang thương thôi thúc ông hoàn thành bức tranh “Xuân trong hầm pháo Điện Biên Phủ”. Bức tranh được thay đổi chất liệu nhiều lần, ban đầu được vẽ trên giấy rồi chuyển sang tranh lụa và cuối cùng là tranh sơn dầu. Năm 2014, nhân dịp kỷ niệm 60 năm Chiến thắng Điện Biên Phủ, ông trao bức tranh và một số kỷ vật khác tặng Bảo tàng Chiến thắng lịch sử Điện Biên Phủ.
HÀ LINH
