Lại như "muối bỏ bể"

Vỉa hè đường Lê Lợi (quận Ngô Quyền) bị chiếm dụng bán hàng ăn. (Ảnh chụp 17 giờ ngày 29-5).

Sau những ngày ra quân, huy động phương tiện, nhân lực với quan điểm không nhân nhượng, không có “vùng cấm”, hầu hết lòng đường vỉa hè tuyến phố trung tâm được chỉnh trang phong quang sạch đẹp. Để khẳng định quyết tâm mang lại diện mạo đô thị mới, lãnh đạo các địa phương khẳng định: sau khi ra quân lập lại trật tự đường hè sẽ bàn giao chính quyền sở tại chịu trách nhiệm quản lý; kỷ luật cán bộ phường nếu để vỉa hè bị tái chiếm.

Điều đáng ghi nhận là ý thức chấp hành nghiêm, đồng thuận của người dân tự tháo dỡ phần vỉa hè, bục bệ lấn chiếm, nhất là các hộ ở phố trung tâm thành phố như Quang Trung, Cầu Đất, Tô Hiệu, nơi được coi là "bờ xôi ruộng mật", "tấc đất tấc vàng", mỗi mét đất mặt tiền có giá trị kinh doanh dịch vụ cao. Các hàng quán vỉa hè được dẹp, bảng hiệu lắp đặt sai quy định được tháo dỡ, nhất là nhiều bậc tam cấp lấn chiếm được đập bỏ..., trả lại không gian cho người đi bộ, làm cho “đường thông hè thoáng”. Anh Mai Quang Văn, chủ chuỗi nhà hàng ẩm thực ở quận Lê Chân bỏ ra hàng chục triệu đồng thay biển hiệu quảng cáo, làm lại hè đường, mái che các nhà hàng. Anh Văn cho biết: “mình làm sai quy định phải chịu xử lý. Các nhà hàng phải dừng nhiều ngày sửa chữa, tốn kém công sức, tiền của, nhưng chính quyền làm quyết liệt, đồng loạt, hiệu quả cao, đem lại lợi ích cho người dân, mình vui vẻ thực hiện”.

“Phép vua thua lệ làng?!”

Tuy nhiên, sau gần 3 tháng thực hiện lập lại trật tự đường hè, trong khi nhiều hộ dân chưa hoàn thiện công tác sửa chữa sau khi bị phá bỏ thì nhiều nơi vỉa hè tiếp tục bị tái chiếm. Cụ thể, phố Tô Hiệu, đoạn trước cửa khu 5 tầng, cuối buổi chiều hằng ngày, lòng đường bị chiếm dụng làm nơi rửa xe, bán bia hơi…; đường Lê Hồng Phong, tuyến phố đẹp nhất của thành phố cũng trở thành nơi bán bia hơi, nước mía, quán ăn uống. Thậm chí, phố Đà Nẵng (quận Ngô Quyền), lực lượng Thanh tra đô thị đang làm nhiệm vụ ở đầu phố, cuối phố các quán bia sẵn sàng bày bàn ghế bán hàng. Vi phạm gia tăng vào thời điểm cuối ngày và buổi tối, khi lực lượng chức năng hết giờ làm việc.

Có nhiều nguyên nhân dẫn đến việc tại lấn chiếm lòng đường vỉa hè, như các cấp chính quyền lơi lỏng, lực lượng thực thi nhiệm vụ mỏng, thiếu kinh phí..Bên cạnh đó, nhu cầu cuộc sống của nhiều người dân với thói quen buôn bán vỉa hè. Tuy nhiên, dường như chiếm dụng vỉa hè vì mục đích riêng, biến không gian công cộng thành “đất nhà mình” trở thành căn bệnh trầm kha, bám rễ vào ý thức của nhiều người dân. Thêm vào đó, sự nhũng nhiễu, “chống lưng” của một bộ phận công chức trong thực thi nhiệm vụ chưa được dẹp bỏ là những rào cản trong cuộc đấu tranh giành lại vỉa hè. Nếu như không có biện pháp cương quyết giải quyết dứt điểm tình trạng “nhờn luật”, “phép vua thua lệ làng” kéo dài, người dân mất lòng tin vào quyết tâm thực hiện của thành phố. Bởi, đây không phải lần đầu thành phố thực hiện việc lập lại trật tự đường hè. Tuy nhiên, sau đợt cao điểm, tình trạng vi phạm lại tái diễn, gây mất mỹ quan đô thị, gia tăng số vụ tai nạn giao thông và quan trọng hơn một số hộ dân kinh doanh“nhờn luật”. Họ cho rằng, các địa phương chỉ thực hiện vài ngày theo phong trào hoặc đợt cao điểm rồi đâu lại vào đấy!?.

Cần giải pháp bền vững

Hè phố, lòng đường quản lý chặt chẽ theo đúng quy hoạch, chỉ giới và sử dụng cho mục đích giao thông. Khi sử dụng hè phố, lòng đường vào mục đích khác phải được phép của cơ quan nhà nước có thẩm quyền và thực hiện đúng quy định của cơ quan chức năng. Quy định rất rõ, nhưng lâu nay, nhiều người dân tự cho mình “quyền” độc chiếm vỉa hè trước cửa nhà để kinh doanh, thậm chí cho người khác “thuê” để kinh doanh.

Giành lại vỉa hè đã khó, giữ được vỉa hè lâu dài còn khó hơn. Trước mắt, các địa phương tăng cường ra quân, duy trì quản lý trật tự đường hè, cương quyết xử lý các hộ cố tình lấn chiếm. Về lâu dài, các địa phương có chính sách hỗ trợ việc làm, địa điểm buôn bán mới cho những người kinh doanh khó khăn, giúp họ ổn định cuộc sống. Đồng thời rà soát công bố những tuyến đường được bán hàng và tuyến đường không được bày bán hàng quán trên vỉa hè, tổ chức phố ẩm thực... Theo Phó chủ tịch UBND quận Ngô Quyền Trần Hữu Xuân, quận đang nghiên cứu thực hiện thí điểm xây dựng tuyến phố đi bộ kết hợp với ẩm thực, chợ đêm phục vụ nhân dân và du khách. Mô hình này tạo điều kiện cho những hộ kinh doanh, bán hàng quán vỉa hè có điểm bán hàng ổn định, bảo đảm an sinh xã hội, giải quyết tình trạng hàng quán bè phè chiếm dụng vỉa hè như hiện nay. Các ngành chức năng thành phố sớm rà soát, lập danh mục cụ thể những tuyến đường chính cho phép sử dụng tạm thời một phần vỉa hè ngoài mục đích giao thông; đưa danh mục các tuyến đường, đối tượng được phép cho thuê kinh doanh, giao chính quyền địa phương quản lý theo ranh giới, góp phần tăng nguồn thu cho ngân sách thành phố, bảo đảm đường thông, hè thoáng, hạn chế tiêu cực trong công tác quản lý trật tự đường hè.

Duy Lân