(HPĐT)- Trao cho địa phương cơ chế đặc thù nhằm phát huy tiềm năng, khai thác thế mạnh riêng có để tăng tốc phát triển, góp phần tích cực thúc đẩy sự phát triển nhanh, bền vững của vùng và cả nước, là chủ trương quan trọng, phù hợp thực tiễn của Đảng. Qua đó, cụ thể hóa quan điểm, định hướng của Đảng đối với việc phát triển địa phương trong tổng thể chung, nhất là các địa phương giữ vai trò trọng yếu về kinh tế- xã hội, quốc phòng- an ninh của đất nước. Mặt khác, việc trao cơ chế đặc thù còn đáp ứng nhu cầu của địa phương, nhất là thu hút, sử dụng hiệu quả nguồn lực từ mọi thành phần để phát triển hạ tầng kinh tế-xã hội.
Với mục tiêu trên, Hải Phòng được Quốc hội ban hành, cho phép áp dụng thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc thù phát triển thành phố, được cụ thể trong Nghị quyết số 35, có hiệu lực thi hành trong 5 năm kể từ ngày 1-1-2022. Phạm vi điều chỉnh của Nghị quyết liên quan đến quản lý tài chính, ngân sách nhà nước; phân cấp quản lý nhà nước trong lĩnh vực đất đai, quy hoạch và thu nhập của cán bộ, công chức, viên chức thuộc thành phố quản lý.
Nhanh chóng biến cơ chế, chính sách được Quốc hội trao cho thành nguồn lực phát triển, thành phố tập trung chỉ đạo triển khai cụ thể các nhiệm vụ. Trong đó, HĐND thành phố ban hành 8 nghị quyết, UBND thành phố ban hành các kế hoạch, quyết định trong các lĩnh vực đất đai, quy hoạch, chi thu nhập bình quân tăng thêm cho đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức…, bước đầu mang lại nhiều kết quả khá tích cực, góp phần vào thành quả phát triển của Hải Phòng các năm 2022-2023 vừa qua.
Song, thực tế triển khai cũng cho thấy một số khó khăn, hạn chế. Báo cáo của thành phố tại cuộc làm việc của Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ và Đoàn công tác Trung ương với Thành ủy Hải Phòng ngày 6-1 vừa qua thẳng thắn nêu rõ, các cơ chế, chính sách đặc thù Quốc hội dành cho thành phố chưa thật sự được khai thác triệt để, phát huy hết lợi thế, chưa tạo động lực phát triển đột phá cho thành phố. Để khắc phục hạn chế, tận dụng tối đa hiệu quả, thành phố mong muốn Trung ương ủng hộ chủ trương 2 nhóm vấn đề liên quan thể chế, chính sách đặc thù, vượt trội phát triển Hải Phòng. Trong đó, sơ kết và nghiên cứu sửa đổi, bổ sung Nghị quyết số 35 của Quốc hội về thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc thù phát triển thành phố và thông qua Đề án chính quyền đô thị thành phố Hải Phòng (dự kiến trình quý 4-2024). Trong Đề án chính quyền đô thị, thành phố đề xuất 41 cơ chế đặc thù thuộc 9 nhóm lĩnh vực, mong muốn Trung ương phân cấp cho Hải Phòng chủ động thực hiện. Nhóm vấn đề khác là thành lập Khu kinh tế ven biển phía Nam Hải Phòng, gắn với quy hoạch, phát triển cảng Nam Đồ Sơn, sân bay Tiên Lãng và nghiên cứu, phát triển khu thương mại tự do trong khu kinh tế với những cơ chế, giải pháp mang tính đột phá, vận dụng kinh nghiệm thành công của các nước trên thế giới để phát triển thành phố, theo định hướng trong Nghị quyết số 45 của Bộ Chính trị.
Qua kiến nghị, ý kiến của thành phố và các bộ, ngành, Chủ tịch Quốc hội nhất trí một trong các nhiệm vụ trọng tâm sắp tới của Hải Phòng là tiến hành sơ kết 3 năm thực hiện Nghị quyết số 35, trình Chính phủ để báo cáo Quốc hội tại Kỳ họp cuối năm 2024; đồng thời với việc chủ động tham mưu Bộ Chính trị sơ kết 5 năm thực hiện Nghị quyết số 45. Theo đó, thành phố rà soát toàn diện các thể chế, chính sách, văn bản quy phạm pháp luật, ưu tiên sửa đổi những vấn đề cấp bách, góp phần tháo gỡ những điểm nghẽn, vướng mắc; tạo động lực phát triển đột phá cho thành phố; tạo điều kiện tốt nhất cho người dân và doanh nghiệp. Đối với các đề xuất, kiến nghị của thành phố, Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội sẽ khẩn trương xem xét, quyết định những vấn đề thuộc thẩm quyền. Trước mắt, thành phố chủ động phối hợp chặt chẽ các cơ quan liên quan, đầu mối là Bộ Kế hoạch và Đầu tư , vừa đánh giá kết quả đạt được, vừa sửa đổi, bổ sung để tạo xung lực mới, nguồn lực mới cho thành phố bứt phá.
Thực hiện nhiệm vụ quan trọng này, việc “nhìn sang” các địa phương bạn có thể đem lại kinh nghiệm bổ ích, nhất là các thành phố lớn trực thuộc Trung ương có điều kiện phát triển tương đối giống Hải Phòng, hay có cơ chế vượt trội hơn do được ban hành sau. Lấy ví dụ, Nghị quyết 98 được Quốc hội ban hành năm 2023 trao cho thành phố Hồ Chí Minh những cơ chế được đánh giá là “chưa từng có”, chẳng hạn áp dụng đầu tư theo phương thức đối tác công tư dạng hợp đồng BOT, BT... Tuy nhiên, theo lãnh đạo thành phố Hồ Chí Minh, để phát huy tối đa hiệu quả, vẫn cần có sự phân cấp mạnh mẽ, vượt trội hơn nữa để tránh “điểm nghẽn” về quy trình, thủ tục khi vẫn phải theo quy định chung hiện hành.
Với sự ủng hộ, tạo điều kiện của Trung ương, khung khổ thể chế phát triển đặc thù cho Hải Phòng sẽ được bổ sung, hoàn thiện, cập nhật, không chỉ cho thời gian thực hiện còn lại theo quy định của Nghị quyết 35, mà còn tạo cơ sở tiếp tục ban hành cơ chế, chính sách đáp ứng yêu cầu phát triển thành phố đến năm 2030, định hướng đến năm 2045. Việc “làm mới” cơ chế, chính sách cốt sao khai thác tốt nhất tiềm năng, lợi thế để Hải Phòng bứt phá mạnh mẽ hơn nữa, trở thành động lực phát triển của cả nước, như Nghị quyết 45 của Bộ Chính trị yêu cầu./.
Minh Vũ
