Quyền Thủ tướng Pê-đrô Xan-chét bỏ phiếu ở Pô-duê-lô đờ A-la-công, ngày 10-11.
Có 6 chính đảng chủ chốt tham gia cuộc tổng tuyển cử lần này: thứ nhất là đảng Công nhân Xã hội (PSOE) của Thủ tướng tạm quyền Pê-đrô Xan-chét; thứ hai là đảng Nhân dân (PP) theo đường lối bảo thủ của ông Páp-lô Ca-xa-đô; thứ ba là đảng cực hữu Vox; thứ tư là đảng cánh tả Unidas Podemos (UP) của nhà lãnh đạo Páp-lô I-glexi-át; thứ năm là đảng Ciudadanos (Cs) và thứ sáu là đảng Mas Pais, vốn ly khai từ đảng UP.
Theo tính toán của tạp chí El Pais dựa vào kết quả hơn 10 cuộc thăm dò dư luận gần đây nhất, đảng PSOE dự kiến dẫn đầu và giành được khoảng 117 ghế tại hạ viện, giảm so với mức 123 ghế trong cuộc bầu cử hồi tháng Tư vừa qua. Đối thủ của PSOE là đảng PP sẽ xếp ở vị trí thứ hai với 92 ghế, tăng mạnh so với 66 ghế trong cuộc bầu cử trước. Còn đảng cực hữu Vox dự kiến về thứ ba với 46 ghế trong quốc hội, tăng gấp đôi so với trước, vượt lên cả đảng cánh tả Podemos và đảng trung hữu Ciudadanos.
Hầu hết nhà phân tích dự đoán trong cuộc tổng tuyển cử lần này, không phe nào có thể giành đủ đa số ghế cần thiết 176 ghế tại Hạ viện để có thể tự đứng ra lập chính phủ. Quốc hội Tây Ban Nha dự kiến vẫn tiếp tục ở trong tình trạng phân mảnh, rời rạc. Ông Xan-chét được cho sẽ giành thắng lợi một lần nữa nhưng vẫn không thu thập đủ đa số ghế ủng hộ trong quốc hội. Đến thời điểm hiện nay, vẫn chưa hề có dấu hiệu cho thấy có bất kỳ nhóm đảng nào sẵn lòng ủng hộ ông Xan-chét, dù sự ủng hộ như vậy luôn kèm theo những mặc cả về chính trị.
Trong cuộc bầu cử lần này, có lẽ kịch bản tốt nhất đối với ông Pê-đrô Xan-chét là quay lại đàm phán với đảng cánh tả Unidas Podemos nếu như PSOE giành được thắng lợi đúng như dự báo. Tuy nhiên, lãnh đạo đảng Unidas Podemos, ông Páp-lô I-glexi-át vẫn giữ quan điểm phải được tham gia vào chính phủ liên minh, điều mà ông Xan-chét đã từ chối.
Nếu PSOE bắt tay với đảng PP, liên minh này sẽ có đủ đa số ghế trong quốc hội. Tuy nhiên, cả hai đảng đều từng công khai loại trừ thỏa thuận “đại liên minh” như vậy. Trong 4 năm qua, các cuộc bầu cử ở Tây Ban Nha đều đưa đến các chính phủ thiểu số, hoặc bị “chết yểu” do các nhà lãnh đạo chính trị phải vật lộn để thích ứng trước sự trỗi dậy của các chính đảng mới, vốn là nguyên nhân chấm dứt tình trạng luân phiên thống trị của đảng PP hoặc đảng PSOE trong thời gian trước đây.
Đa số nhà phân tích nhận định Tây Ban Nha nhiều khả năng lại rơi vào tình trạng phải duy trì chính phủ tạm thời trong vòng nhiều tháng tiếp sau cuộc bầu cử, trong khi chờ các chính đảng đàm phán để đi đến thỏa thuận. Một số ý kiến cho rằng các chính đảng cần phải “sáng tạo”, vượt ra ngoài các liên minh truyền thống nhằm tìm cách thành lập chính phủ.
Khá nhiều ý kiến cho rằng tình trạng bất ổn chính trị ở Tây Ban Nha vẫn chưa thể sớm chấm dứt sau cuộc tổng tuyển cử lần này. Tuy nhiên, nếu các chính đảng ở Tây Ban Nha đạt được “bước đột phá” và đi đến thỏa thuận thành lập chính phủ “đa số”, sự bất ổn dần được giải quyết và nền kinh tế nước này mới có cơ hội cất cánh, thoát khỏi nguy cơ suy thoái trở lại trước những tác động của Brexit, sự chậm lại của nền kinh tế toàn cầu hay căng thẳng thương mại Mỹ - Trung. Đây là điều đang được dư luận mong đợi cho dù khả năng đó là khá mong manh.
Ngự Bình
