Làn sóng tỷ lệ sinh thấp kỷ lục ở châu Á

Những con số kỷ lục

Tại “Diễn đàn dân số Hàn- NhậtTrung lần thứ nhất năm 2024” do Bộ Y tế và Phúc lợi cùng với Viện Y tế và Phúc lợi Hàn Quốc tổ chức, các chuyên gia đến từ Hàn Quốc, Nhật Bản và Trung Quốc lo ngại tỷ lệ sinh ngày càng thấp.

Theo đó, Hàn Quốc đang chứng kiến tỷ lệ sinh đang thấp nhất thế giới, trong khi dân số Nhật Bản đang già hóa nhanh chóng và Trung Quốc - quốc gia đông dân số thứ hai thế giới - cũng đang rơi vào tình trạng này. Tại Nhật Bản, số trẻ em được sinh ra trong năm 2023 giảm xuống mức thấp mới, đánh dấu năm thứ 8 giảm liên tiếp số ca sinh. Tại Trung Quốc, số liệu từ Tổng cục Thống kê nước này cho thấy, dân số giảm năm thứ hai liên tiếp vào năm 2023, còn 1,409 tỷ người, ít hơn 2,08 triệu người so với năm trước. Mức giảm dân số Trung Quốc năm 2023 nhiều hơn mức giảm 850.000 người ghi nhận vào năm 2022.

Văn phòng Thủ tướng Singapore cho biết, tỷ lệ sinh tại nước này giảm xuống còn 0,97 con/phụ nữ trong năm 2023, tiếp tục đà giảm so với mức thấp kỷ lục trước đó 1,04 con vào năm 2022 và 1,12 con vào năm 2021. Đây là năm đầu trong lịch sử tông t ̉ ỷ suât sinh c ́ ủa Singapore giảm xuống mức dưới 1. Năm 2023, số con trung bình của một phụ nữ Việt Nam là 1,96, giảm thấp nhất trong 63 năm và được dự báo sẽ tiếp tục giảm trong các năm tới.

Nguyên nhân lớn nhất dẫn tới tỷ lệ sinh giảm ở các nước trên là các cặp đôi trì hoãn hoặc thậm chí không muốn kết hôn và sinh con. Chi phí nuôi dạy con cao, giá bất động sản tăng cao, thiếu việc làm lương cao, lo ngại về cân bằng giữa công việc và cuộc sống khiến những người trẻ suy nghĩ lại về mục tiêu lập gia đình. Ngoài các yếu tố trên, những bất ổn gia tăng trên thế giới như xung đột leo thang, biến đổi khí hậu ngày càng nghiêm trọng hơn cũng khiến nhiều người dè dặt chuyện sinh con.

Tăng tốc đảo ngược xu thế

Lãnh đạo nhiều nước ở châu Á cảnh báo rằng tỷ lệ sinh thấp dai dẳng sẽ sớm đe dọa khả năng xã hội vận hành, do đó hối thúc vấn đề này không thể chờ đợi và các biện pháp không thể trì hoãn.

Kể từ năm 2006, Chính phủ Hàn Quốc đầu tư hơn 270 tỷ USD cho các chương trình nhằm thúc đẩy các cặp đôi sinh thêm con, bao gồm trợ cấp tiền mặt, dịch vụ chăm sóc trẻ nhỏ và hỗ trợ các phương pháp điều trị vô sinh, hiếm muộn. Tại Nhật Bản, chính phủ nước này đang lên kế hoạch trình Quốc hội các đề xuất luật liên quan, trong đó có dự luật tăng trợ cấp cho trẻ em và có các chính sách thúc đẩy xây dựng môi trường sống thân thiện với trẻ em. Hiện Trung Quốc đã và đang đầu tư mạnh mẽ vào các giải pháp kỹ thuật số và phát triển các công nghệ như tự động hóa và con chip tiên tiến, với mục tiêu đưa các ngành công nghiệp truyền thống trở nên hiệu quả hơn, từ đó nâng cao năng suất lao động trong nền kinh tế. Trong thời gian tới, các nhà hoạch định chính sách Trung Quốc sẽ nỗ lực cải thiện môi trường lao động, bao gồm các biện pháp như tăng cường thực thi luật lao động và thúc đẩy cân bằng công việc - cuộc sống.

Tại Singapore, để khuyến khích người dân sinh con, chính phủ cung cấp nhiều gói trợ cấp. Cụ thể, từ 14-2- 2024, các cặp vợ chồng sẽ nhận được 8.000 USD khi sinh con đầu lòng và thứ 2, 9.500 USD cho con thứ 3. Mức tăng này đạt 37% so với 30% trước đây. Không chỉ vậy, nước này cũng nới lỏng quy định trữ đông trứng, tăng giới hạn tuổi thực hiện thủ thuật từ 35 lên 37, cho phép phụ nữ độc thân đông lạnh trứng với những lý do không cần liên quan đến y tế, đồng thời mở cơ hội cho những phụ nữ từ 21 đến 35 tuổi muốn bảo quản trứng cho đến khi họ kết hôn hợp pháp.

Mặc dù chính phủ các nước tại châu Á đều nỗ lực đưa ra các giải pháp để giải quyết tình trạng tỷ lệ sinh thấp trong nhiều năm trở lại đây, nhưng dễ nhận thấy nhất, các biện pháp tài chính nói chung không thuyết phục được các cặp vợ chồng trước tốc độ tăng chóng mặt của chi phí sinh hoạt. Theo đề xuất của các nhà phân tích, để thay đổi xu hướng tỷ lệ sinh thấp, không chỉ cần thay đổi hệ thống và các biện pháp hỗ trợ, mà còn phải thay đổi nhận thức và chuẩn mực giới về hôn nhân và sinh con. Một khi cải cách chính sách không tạo ra mức tăng vọt về tỷ lệ sinh như kỳ vọng, các quốc gia có thể cần tập thích ứng, cả về kinh tế - xã hội, với một dân số già.