Lan tỏa giá trị di sản

Di sản đa dạng bậc nhất

Hải Phòng là một trong số ít địa phương trong cả nước sở hữu hệ thống di sản đa dạng bậc nhất: từ thiên nhiên kỳ vĩ, di tích văn hóa lịch sử đến những giá trị phi vật thể độc đáo được UNESCO vinh danh. Chính sự phong phú này tạo nên vị thế đặc biệt của Hải Phòng trong bản đồ di sản Việt Nam và thế giới.

Trước hết phải kể đến quần đảo Cát Bà, một phần của Di sản thiên nhiên thế giới Vịnh Hạ Long - Quần đảo Cát Bà. Với hàng trăm đảo lớn nhỏ, hệ sinh thái rừng - biển phong phú, Cát Bà là minh chứng điển hình cho sự đa dạng sinh học và cảnh quan thiên nhiên kỳ vĩ. Việc UNESCO công nhận Cát Bà khẳng định giá trị toàn cầu của quần đảo này, đồng thời, đặt Hải Phòng vào nhóm địa phương hiếm hoi vừa có biển đảo, vừa có di sản thế giới.

Nếu Cát Bà là niềm tự hào của thiên nhiên, thì những di tích thuộc Quần thể di tích và danh thắng Yên Tử - Vĩnh Nghiêm - Côn Sơn, Kiếp Bạc lại làm nên chiều sâu văn hóa cho Hải Phòng. Đó là chùa Côn Sơn, đền Kiếp Bạc, chùa Thanh Mai, chùa Nhẫm Dương và động Kính Chủ. Những công trình này không chỉ phản ánh sự phát triển của Phật giáo Trúc Lâm và tư tưởng nhân văn Đại Việt, mà còn là chứng tích của lịch sử dựng nước và giữ nước. Từ kiến trúc chùa chiền, hang động đến không gian lễ hội, tất cả đều toát lên sự gắn bó giữa con người với thiên nhiên, giữa tín ngưỡng với đời sống xã hội. “Tôi rất tự hào khi những di tích của quê hương được vinh danh trở thành di sản thế giới. Thế hệ trẻ sẽ hiểu rõ hơn về lịch sử, về công lao của tiền nhân, từ đó thêm yêu quê hương, đất nước”, ông Trần Văn Liên ở phường Trần Hưng Đạo chia sẻ.

Không chỉ dừng lại ở thiên nhiên và di sản vật thể, Hải Phòng còn sở hữu hai di sản văn hóa phi vật thể được UNESCO công nhận. Đó là ca trù - loại hình nghệ thuật bác học kết hợp âm nhạc, thơ ca và diễn xướng; thực hành tín ngưỡng thờ Mẫu Tam phủ của người Việt - loại hình tín ngưỡng dân gian thể hiện khát vọng về sức khỏe, thịnh vượng, bình an.

“Việc được UNESCO ghi nhận, vinh danh 2 di sản thế giới là cơ hội mở ra chương phát triển mới cho các di sản của Hải Phòng. Đây cũng là cơ hội để quảng bá sâu rộng các di sản đến với bạn bè trong và ngoài nước”, ông Vũ Đình Tiến, Phó giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch cho biết.

Có thể thấy, sự đa dạng của di sản Hải Phòng thể hiện ở ba tầng nấc: thiên nhiên - vật thể - phi vật thể. Thật tự hào khi hiếm có địa phương nào vừa có di sản thiên nhiên kỳ vĩ, vừa có di tích văn hóa tầm vóc, lại vừa sở hữu giá trị phi vật thể đặc sắc như thành phố Cảng.

Hòa nhịp cùng thời đại

Trong dòng chảy hội nhập quốc tế, để di sản được bảo tồn và phát huy giá trị không chỉ là trách nhiệm của cơ quan quản lý, chính quyền địa phương mà quan trọng hơn cả là sự chung tay của cả cộng đồng. Thực tế, trong những năm qua, Hải Phòng đã làm tốt điều này.

Với quần đảo Cát Bà, thành phố đang tập trung thực hiện quy hoạch bảo tồn gắn với phát triển bền vững, trong đó ưu tiên bảo vệ hệ sinh thái rừng ngập mặn, san hô, rừng nguyên sinh và kiểm soát chặt chẽ các hoạt động du lịch. Các chương trình nghiên cứu khoa học, du lịch sinh thái, giáo dục môi trường được triển khai để vừa khai thác hợp lý, vừa giữ gìn môi trường sống cho các loài quý hiếm.

Đối với 5 điểm di tích văn hóa thế giới, Hải Phòng chú trọng công tác trùng tu, tôn tạo theo đúng quy chuẩn quốc tế, đồng thời khôi phục các lễ hội gắn với di tích để tạo sức sống mới cho không gian văn hóa - tâm linh. Việc xây dựng cơ sở dữ liệu số hóa di tích, tổ chức hội thảo, triển lãm cũng là cách để quảng bá giá trị di sản đến công chúng trong và ngoài nước. “Chính quyền sẽ đẩy mạnh việc giáo dục lịch sử văn hóa địa phương trong các nhà trường, khuyến khích các nhà trường tổ chức chương trình trải nghiệm di sản, thi tìm hiểu, tham quan thực tế… để thế hệ trẻ hiểu và trân trọng giá trị di sản của quê hương, từ đó mới có thể trở thành những người gìn giữ các giá trị văn hóa”, ông Nguyễn Minh Thắng, Bí thư Đảng ủy phường Trần Hưng Đạo cho biết.

Song song với đó, di sản phi vật thể như ca trù và tín ngưỡng thờ Mẫu được duy trì thông qua câu lạc bộ, các chương trình trình diễn, giáo dục học đường. Hải Phòng còn là một trong ít địa phương duy trì được 5 đoàn nghệ thuật chuyên nghiệp: chèo, cải lương, kịch nói, múa rối, ca múa nhạc - minh chứng cho sự gắn bó bền chặt giữa di sản và đời sống nghệ thuật đương đại.

“Những di sản của Hải Phòng đang hiện hữu là cơ hội biến giá trị di sản thành nguồn tài nguyên, nguồn lực đặc biệt có thể phát huy, khai thác, đóng góp tích cực vào sự phát triển kinh tế - xã hội chung của Hải Phòng”, ông Vũ Đình Tiến, Phó giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch cho hay.

Với kinh nghiệm này, những di sản thế giới của Hải Phòng đã và đang được phát huy, bảo tồn hiệu quả để những di sản “sống” cùng thời đại.