Lành mạnh hóa hoạt động thương mại điện tử

Tại Phiên họp thứ 52 diễn ra vào sáng 24/12 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Chủ tịch Hội đồng Dân tộc của Quốc hội Lâm Văn Mẫn đề nghị Quốc hội, Chính phủ tiếp tục rà soát hoàn thiện các cơ chế pháp lý để quản lý chặt chẽ hoạt động kinh doanh trên không gian mạng. Tăng cường năng lực thanh tra, kiểm tra và xử lý nghiêm vi phạm trong lĩnh vực này nhằm bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, bảo đảm công bằng trong kinh doanh.

Theo báo cáo công tác dân nguyện của Quốc hội trong các tháng 10, 11/2025, tình trạng các đối tượng lợi dụng để kinh doanh, buôn bán hàng giả, hàng cấm, hàng không rõ xuất xứ nhằm lừa đảo, chiếm đoạt tài sản trên không gian mạng ngày càng tinh vi, khó lường, có nhiều diễn biến phức tạp, gây mất niềm tin của người tiêu dùng.

Trong khi đó, thông tin từ Hiệp hội Thương mại điện tử Việt Nam, hoạt động Thương mại điện tử ở Việt Nam có tốc độ phát triển khá nhanh, trung bình từ 25 - 30%/năm, dự kiến quy mô thị trường sẽ đạt hơn 56 tỷ USD trong năm 2025. Vì vậy, Việt Nam được xếp vào nhóm 5 quốc gia có tốc độ tăng trưởng thương mại điện tử hàng đầu thế giới, top 3 quốc gia có tốc độ tăng trưởng thị phần bán lẻ trực tuyến cao nhất khu vực Đông Nam Á.

Tuy nhiên, do phát triển nhanh, các chế tài quản lý cũng như khung khổ pháp lý về lĩnh vực này còn chưa theo kịp, nên thương mại điện tử cũng đang là "mảnh đất" béo bở để các đối tượng lợi dụng buôn bán hàng giả, hàng nhập lậu, hàng hóa vi phạm khác, gây mất niềm tin của người dân.

Theo phân tích của các chuyên gia, tình trạng này xuất phát từ cả hai phía, trong đó các cơ sở, tổ chức, cá nhân sản xuất, kinh doanh trên sàn thương mại điện tử thiếu ý thức, vì lợi ích mà sẵn sàng đưa hàng không bảo đảm tiêu chuẩn chất lượng và an toàn vệ sinh thực phẩm lên sàn thương mại điện tử hoặc bán qua hình thức livestream, để thu lợi bất chính. Bên cạnh đó, người tiêu dùng chưa hiểu biết đầy đủ, dẫn đến phải hứng chịu những thiệt hại về vật chất và tinh thần, sức khỏe.

Trước thực trạng trên, Chính phủ ban hành Nghị định số 24/2025/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 98/2020/NĐ-CP quy định xử phạt vi phạm hành chính trong hoạt động thương mại, sản xuất, buôn bán hàng giả, hàng cấm và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng theo hướng tăng mức phạt đối với các hành vi vi phạm hành chính trong lĩnh vực trên, nhất là các giao dịch trên không gian mạng. Trong đó, phạt tiền từ 50 - 70 triệu đồng đối với chủ thể kinh doanh và từ 100 - 200 triệu đồng đối với tổ chức thiết lập, vận hành nền tảng số bán sản phẩm, hàng hóa, cung cấp dịch vụ.

Hải Phòng là đô thị lớn thứ ba của cả nước. Thời gian qua, công tác bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng luôn được thành phố xác định là nhiệm vụ trọng tâm, được triển khai thường xuyên và lồng ghép với các nhiệm vụ chuyên môn, chính trị của các cấp, ngành, địa phương, đơn vị. Hằng năm, thành phố đều ban hành kế hoạch tổ chức các hoạt động hưởng ứng Ngày Quyền của người tiêu dùng Việt Nam (15/3 hằng năm), với nhiều nội dung phong phú và đa dạng.

Để hỗ trợ người tiêu dùng, Hội Bảo vệ người tiêu dùng thành phố xác định, công tác tuyên truyền, giáo dục cho người tiêu dùng đóng vai trò rất quan trọng, để cung cấp thông tin về những chủ thể, tổ chức, cá nhân kinh doanh trên sàn thương mại điện tử, giúp người tiêu dùng tránh tình trạng thiếu thông tin, thiếu hiểu biết.

Hằng năm, các sở, ngành, địa phương chủ động phối hợp các siêu thị, trung tâm thương mại, doanh nghiệp tổ chức hàng trăm tin bài, phóng sự, ấn phẩm, tờ rơi tuyên truyền, băng rôn về các sản phẩm, hàng hóa, chương trình ưu đãi, khuyến mại tới người tiêu dùng. Tuy nhiên, đối với những giao dịch trực tuyến cũng còn hạn chế.

Những tháng cuối năm, nhất là trước Tết Nguyên đán là thời điểm bùng nổ các họat động mua bán trực tuyến nói chung và các sàn thương mại điện tử nói riêng. Vì thế, các cơ quan chức năng cần tăng cường thanh tra, kiểm tra nhằm phát hiện, xử lý kịp thời vi phạm. Đồng thời, khuyến cáo người tiêu dùng trên địa bàn thành phố trở thành những người tiêu dùng thông thái trong lựa chọn và lắng nghe ý kiến của các cơ quan quản lý nhà nước, đồng thời, mạnh dạn lên tiếng bảo vệ quyền lợi của mình kể cả trước những dấu hiệu vi phạm nhỏ nhất, tránh để tiền mất, tật mang.