Lao động nghề biển: Thiếu số lượng, yếu về tay nghề

Nhiều tàu cá của ngư dân đang thiếu lao động đi biển.

Trong ảnh: Tàu cá neo đậu tại cảng cá Ngọc Hải (Đồ Sơn).

Khó tìm lao động đi biển

Tại cảng cá Ngọc Hải, phường Hải Sơn (quận Đồ Sơn), nhiều chủ tàu cùng với lao động biển khẩn trương lo sắp xếp ngư lưới cụ, đá lạnh, dầu… chuyển vào khoang tàu để chuẩn bị ra khơi đánh bắt. Ngư dân Đinh Khắc Phú, chủ tàu HP- 90884 TS công suất 400CV cho biết, giá xăng dầu giảm mạnh đúng vào vụ khai thác cá Nam, ngư dân rất phấn khởi và đều tranh thủ ra khơi đánh bắt. Những chuyến biển gần đây, phần lớn các tàu cá ra khơi đều có lãi. Tuy nhiên, hiện nhiều tàu cá ra khơi mà không tìm đủ số lao động cần thiết, ảnh hưởng đến sản lượng đánh bắt. “Gia đình tôi có 2 tàu cá, theo yêu cầu mỗi tàu có ít nhất từ 8 đến 10 lao động. Mức lương hằng tháng mỗi thuyền viên từ 10 đến 12 triệu đồng. Tuy nhiên, thời điểm đầu năm nay, giá xăng dầu tăng cao, đánh bắt không hiệu quả, có lúc tàu cá “nằm bờ”, chủ tàu không bảo đảm được mức lương nên lao động tìm việc làm mới hoặc “nhảy việc” sang tàu khác. Giờ khi giá xăng giảm, tàu ra khơi thiếu lao động, như tàu HP- 90884 hiện nay chỉ có 6 lao động. Thiếu lao động trên tàu cá khi ra khơi gây nhiều khó khăn trong quá trình khai thác, đánh bắt, tăng áp lực công việc cho các thành viên trên tàu. Tình trạng này nếu kéo dài ảnh hưởng đến tâm lý thuyền viên và hiệu quả mỗi chuyến biển”- ngư dân Đinh Khắc Phú bày tỏ.

Lo lắng về tình trạng thiếu lao động nghề biển, mới đây, tại cuộc tiếp xúc cử tri của đại biểu HĐND thành phố trước kỳ họp thứ 6, HĐND thành phố tại quận Đồ Sơn, cử tri phường Hải Sơn nêu thực trạng đáng báo động: Do không tìm được lao động, có tình trạng một số chủ tàu cá nhận lao động không chuyên nhiều, thậm chí lao động miền núi, không biết bơi để đi biển. Vì thế, cử tri đề nghị thành phố, Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn cần sớm ban hành cơ chế, chính sách hỗ trợ ngư dân, đào tạo nguồn nhân lực nghề biển để bảo đảm hiệu quả khai thác đánh bắt và an toàn lao động.

Trưởng Liên tập đoàn đánh cá Nam Triệu, xã Lập Lễ (huyện Thủy Nguyên) Vũ Văn Cự cho biết, Liên tập đoàn có hơn 500 phương tiện khai thác thủy sản, tạo việc làm cho gần 1.000 lao động. Mức thu nhập thuyền viên hiện nay từ 10 đến 15 triệu đồng/ người/ tháng. Tuy nhiên, hiện nay, phần lớn chủ tàu đều khó tuyển lao động đi biển. Qua khảo sát của Liên tập đoàn, số lao động trên các tàu cá hiện nay chủ yếu đến từ các tỉnh: Nghệ An, Hà Tĩnh, Thanh Hóa và gần đây là các tỉnh miền núi phía Bắc. Việc thiếu hụt lao động nghề biển là do lực lượng lao động địa phương “già hóa”, trong khi người trẻ không mặn mà với nghề đi biển. Nếu không sớm có giải pháp đào tạo, phát triển lao động nghề biển thì chỉ một vài năm sắp tới, tình trạng này sẽ càng trầm trọng thêm.

Đào tạo nhân lực, áp dụng kỹ thuật mới

Theo Chi cục trưởng Chi cục Thủy sản (Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn) Lê Trung Kiên, lực lượng lao động phục vụ nghề biển thành phố hiện đáp ứng khoảng 50-60% nhu cầu, còn lại là lao động đến từ các tỉnh, thành phố khác. Điều đáng nói là số lao động này đang ngày càng già hóa trong khi lao động trẻ không gắn bó lâu dài với nghề đi biển giảm.

Khắc phục tình trạng thiếu lao động đi biển, Chi cục Thủy sản khuyến khích các chủ tàu cá tăng cường việc áp dụng các trang thiết bị mới, hiện đại vào hoạt động khai thác, đánh bắt để giảm sức lao động thủ công trên tàu. Cụ thể, đầu tư, sử dụng máy dò cá ngang vào nghề lưới vây, nghề chụp; ứng dụng máy thu lưới trong nghề lưới rê, nghề câu; thực hiện cơ giới hóa trong khâu thả lưới, thu lưới nhằm tăng hiệu quả khai thác, giảm sức lao động, giảm số lao động trên tàu cá. Để phát triển nghề khai thác, đánh bắt thủy sản, thời gian qua, thành phố thực hiện nhiều giải pháp đồng bộ thúc đẩy, phát triển kinh tế thủy sản; khuyến khích, hỗ trợ phát triển nghề cá địa phương như: hỗ trợ ngư dân vay vốn đóng mới tàu cá theo Nghị định 67/2014/NĐ-CP của Chính phủ; Nghị quyết 15/2021 của HĐND thành phố về cơ chế, chính sách khuyến khích phát triển sản xuất nông nghiệp, thủy sản hàng hóa tập trung trên địa bàn thành phố Hải Phòng giai đoạn 2022- 2025… Cụ thể, hỗ trợ ngư dân mua bảo hiểm thuyền viên, bảo hiểm thân tàu, ngư lưới cụ; nâng cấp cảng cá, khu neo đậu; hỗ trợ trao áo phao cứu sinh, máy Icom; lắp đặt thiết bị giám sát hành trình; đào tạo nhân lực ngành thủy sản…

Là địa phương có thế mạnh khai thác, đánh bắt thủy sản, trên địa bàn thành phố hiện nay có tới 3 trường đào tạo liên quan đến lĩnh vực hàng hải, thủy sản gồm: Đại học Hàng hải Việt Nam; Cao đẳng công nghệ, kinh tế và thủy sản miền Bắc và Trung cấp nghề thủy sản. Đây là thế mạnh, điều kiện thuận lợi giúp thành phố và các địa phương mở các lớp đào tạo ngư dân cũng như chuẩn bị nhân lực chất lượng cao đối với nghề thủy sản. Và để tăng hiệu quả khai thác cũng như nâng cao trình độ, chất lượng lao động nghề biển, bên cạnh công tác đào tạo, thành phố cần có giải pháp điều chỉnh cơ cấu tàu thuyền, từng bước giảm tàu nhỏ khai thác ven bờ, kém hiệu quả để chuyển sang phục vụ khai thác vùng khơi và sớm triển khai chính sách hỗ trợ đào tạo lao động trẻ đi biển.

Tính đến hết tháng 7-2022, trên địa bàn thành phố có tổng số 994 tàu cá đang hoạt động khai thác thủy sản, tạo việc làm 5.125 người, trong đó: vùng khơi 2.397 người; vùng lộng 1.568 người; vùng ven bờ: 1.160 người./.