Lão nông ở Hải Phòng thu 300 triệu đồng mỗi năm từ lúa - cá

Biến ruộng hoang thành vùng lúa - cá

Trước khi thu hoạch lúa xuân 2026, ông Nguyễn Văn Tiến ở thôn Tiên Hội thu hết cá trong các ruộng lúa chuyển qua ao nuôi bên cạnh để tiếp tục nuôi cho đến giai đoạn cá được thu hoạch vào tháng 4/2027.

Mô hình canh tác lúa - cá này được ông áp dụng trong 2 năm qua đem lại hiệu quả kinh tế cao, giúp gia đình có thu nhập 300 triệu đồng/năm, đồng thời khắc phục được diện tích ruộng bỏ hoang phổ biến trên địa bàn.

Ông Tiến cho biết, là địa phương ở ven đô, có nhiều khu công nghiệp nên bà con bỏ ruộng khá nhiều. Có những khu vực bỏ ruộng hoang đến gần 10 năm, lau sậy và cỏ mọc um tùm. Nhìn những thửa ruộng thấy tiếc “tấc đất, tấc vàng”, ông Tiến bàn với vợ thu gom hơn 7 ha ruộng của bà con để cấy lúa.

Việc cải tạo các ruộng hoang để trồng lúa cũng khá vất vả, phải mất nhiều ngày công lao động mới xong. Biến được các ruộng hoang thành ruộng cấy lúa nhưng ông Tiến trăn trở vì việc cấy một số giống lúa truyền thống năng suất thấp, thu nhập chẳng đáng là bao…

2 năm gần đây, ông học hỏi kinh nghiệm, đưa giống lúa Đài Thơm vào sản xuất. Giống lúa này phù hợp với đồng đất nên năng suất cao, ít sâu bệnh. Cùng với đó, ông mạnh dạn tận dụng ruộng lúa để nuôi cá. Theo ông Tiến, mô hình này ở Hải Phòng chưa có ai làm nên nhiều người cho rằng sẽ khó thành công. Tuy nhiên, ông Tiến vẫn quyết tâm thực hiện mô hình…

Ông Tiến quy hoạch lại toàn bộ ruộng lúa, mỗi ruộng đều phải đào các rạch nước để mỗi khi điều chỉnh nước cho ruộng lúa, cá không thể trú ngụ tại các chân ruộng thì có thể lách xuống các rạch nước sinh sống. Tại các rạch, nước sạch thường xuyên được gia đình ông bơm vào để thau rửa… Cùng với đó, ông thiết kế hai ao nuôi to để nuôi cá thương phẩm cho đến khi trưởng thành sau khi thu hoạch hết lúa…

Ban đầu, ông Tiến mới chỉ thử nghiệm một số loại cá như trắm, chép… Mỗi vụ lúa, ông lại thả cá giống vào ruộng, khi thu hoạch lúa, cá có trọng lượng gần 1 kg sẽ được chuyển vào ao cạnh ruộng lúa để nuôi tiếp cho đến khi gần 1 năm sẽ thu hoạch.

Ông Tiến cho biết, năm 2025, 2 vụ lúa thu hoạch được gần 30 tấn thóc và 6 - 7 tấn cá. Trong đó, cá trắm thu hoạch có con đạt 12 kg, chép cũng đạt 7 - 8 kg/con. Thương lái và người dân trong vùng rất ưa chuộng bởi cá nuôi trong ruộng lúa hoàn toàn sạch, gia đình chỉ tận dụng thức ăn là cỏ, ốc bươu vàng trong ruộng lúa. Cá bơi lội sục bùn trong ruộng lúa làm tăng ô xy trong đất, giúp lúa phát triển an toàn…

Với thành công đó, vụ xuân năm 2026, ông thả đa dạng hơn các loại cá giống như trôi, trắm, chép, rô phi, rô ta, cá mè… xuống ruộng lúa. Trước khi thu hoạch lúa, ông lại chuyển toàn bộ cá vào ao nuôi thương phẩm…

Khuyến khích nhân rộng mô hình

Bà Hoàng Minh Tuyết, Phó Chủ tịch Hội Nông dân xã An Lão thông tin, trên địa bàn xã, nông dân bỏ ruộng hoang khá nhiều. Qua công tác vận động, tuyên truyền của Hội Nông dân xã, nhiều hộ nông dân mạnh dạn thu gom ruộng bỏ hoang để sản xuất trở lại. Tuy nhiên, nếu chỉ sản xuất lúa, giá trị thu nhập chưa tương xứng với công cải tạo ruộng hoang và chi phí vật tư nông nghiệp ngày càng cao…

Theo bà Tuyết, mô hình canh tác lúa - cá là phương thức sản xuất thông minh của nông dân, mang lại lợi ích kép. Thay vì chỉ trồng lúa thuần túy, nông dân kết hợp nuôi cá trong ruộng lúa. Sự kết hợp này tạo ra mối quan hệ cộng sinh đem lại ưu điểm vượt trội cả về kinh tế, môi trường và chất lượng sản phẩm.

Nông dân có thể tiết kiệm được chi phí đầu vào cho sản xuất nông nghiệp nhưng chất lượng và giá trị sản phẩm tăng cao. Nông sản thu được từ mô hình hoàn toàn sạch và an toàn. Vì vậy, sản phẩm cho nông dân có cơ hội có mặt tại các cửa hàng nông sản, thực phẩm an toàn và bán được giá hơn các sản phẩm nông nghiệp truyền thống khác…

Việc ông Tiến sản xuất thành công mô hình lúa - cá khiến nhiều hộ thu gom ruộng bỏ hoang trên địa bàn thôn Tiên Hội và các xã lân cận hiện nay không còn băn khoăn, lo ngại về hiệu quả. Một số hộ trực tiếp đến tham quan mô hình của gia đình.

Ông Nguyễn Văn Tiến cho hay, nếu như vùng sông nước đồng bằng sông Cửu Long nổi tiếng với các mô hình lúa - tôm đem lại hiệu quả cho nông dân, gia đình tôi cũng tin tưởng, mô hình lúa - cá nếu được nhiều nông dân trong thôn, xã ở Hải Phòng nhân rộng sẽ đem lại hiệu quả thiết thực. Gia đình mong muốn sẽ có nhiều hộ nông dân khác học hỏi kinh nghiệm để sản xuất thành công và sẵn sàng chia sẻ kinh nghiệm…

Hội Nông dân xã An Lão đang tích cực tuyên truyền về mô hình lúa - cá đến các hộ nông dân để bà con thu gom ruộng bỏ hoang, đưa vào sản xuất trở lại… Hội tổ chức hội nghị tham quan đầu bờ, giúp cán bộ, hội viên nông dân đánh giá hiệu quả mô hình, đề xuất những giải pháp thiết thực để cơ quan chức năng xã khuyến khích, tạo điều kiện nhân rộng mô hình…