Lập "hàng rào" bảo vệ từ gia đình

Giám đốc Trung tâm Công tác Xã hội thành phố Phạm Thị Lan cho biết: “Qua những vụ XHTD trẻ em trên địa bàn thành phố thời gian qua được cán bộ, nhân viên trung tâm trực tiếp tiếp xúc để hỗ trợ nạn nhân, gia đình về tâm lý và cung cấp các dịch vụ chăm sóc, hầu hết nạn nhân đều bị tổn thương về tinh thần, thậm chí sang chấn tâm lý. Có những vụ việc để lại hậu quả rất đau lòng khi trẻ em chưa đủ tuổi trưởng thành bị XHTD dẫn đến mang thai, sinh con”. Như trường hợp cháu QA ở huyện Tiên Lãng bị xâm hại khi 13 tuổi và sinh con khi bản thân cháu cũng đang là một đứa trẻ. Việc chăm sóc con QA phải nhờ cả vào mẹ của mình (bà ngoại). Hoàn cảnh gia đình QA vô cùng khó khăn, bố đau yếu, mẹ bệnh tật, đã khó nay lại khổ thêm. Còn cháu T.H ở huyện Vĩnh Bảo cũng trong tình trạng tương tự, bị XHTD dẫn đến mang thai khi cháu mới 16 tuổi. Cả 2 trường hợp trên thủ phạm đều là người quen biết với gia đình.

Xây dựng môi trường an toàn là tạo điều kiện để trẻ em vui chơi, phát triển.

Có thực tế đáng lo ngại, đó là khi xảy ra sự việc về XHTD trẻ em, nhiều gia đình không tố cáo thủ phạm, âm thầm chịu nỗi đau do lo lắng về việc gia đình, nạn nhân bị mọi người xa lánh, xã hội kỳ thị. Cũng có gia đình chọn cách giải quyết “nội bộ”, hoặc có khi tố cáo cơ quan chức năng nhưng sau đó lại chấp nhận hòa giải. Do đó, có những vụ việc không được xử lý đến nơi đến chốn để răn đe. Ông Đỗ Quý Hưng, Giám đốc Quỹ Bảo trợ trẻ em thành phố trăn trở: “Một số lần Quỹ tổ chức đến thăm, hỗ trợ vật chất giúp nạn nhân bị XHTD. Có những trường hợp rất đáng thương, nếu đưa lên công luận sẽ tạo áp lực dư luận đẩy nhanh quá trình xử lý vụ việc, tạo dư luận lên án thủ phạm, kêu gọi cộng đồng cùng hành động bảo vệ trẻ em, chống XHTD”. Song hầu hết các gia đình đều đề nghị không công khai danh tính nạn nhân, không đưa lên phương tiện thông tin đại chúng. Vì vậy, dù có nhiều vụ việc XHTD trẻ em nghiêm trọng xảy ra, nhưng dư luận không biết. Ông Đặng Hoa Nam, Cục trưởng Cục Bảo vệ, chăm sóc trẻ em, Bộ Lao động-Thương binh và Xã hội cho biết, với các vụ XHTD trẻ em, bản thân nạn nhân đều nhỏ tuổi, không thể tự tố giác với cơ quan chức năng mà chỉ có thể nói nếu được động viên, khuyên bảo bởi những người gần gũi nhất với các em, như bố mẹ, thầy cô giáo hoặc thậm chí là nhân viên tư vấn. Do đó, cha mẹ các em cần chủ động và dũng cảm lên tiếng để bảo vệ con em mình.

Hướng dẫn kỹ năng sống càng sớm càng tốt

Theo thạc sĩ Phạm Đạt (Trung tâm Phòng, chống tai nạn thương tích Hà Nội), người vừa tham gia truyền thông chuyên đề về phòng, chống XHTD trẻ em tại 10 trường THCS ở Hải Phòng, mọi trẻ em đều có nguy cơ bị XHTD nếu môi trường sống, học tập, sinh hoạt không an toàn, trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt dễ bị xâm hại hơn. Nhiều thủ phạm gây ra XHTD trẻ em là người quen biết trẻ, thậm chí là người thân trong gia đình. Vì vậy bảo vệ trẻ em khỏi XHTD trước hết phải từ mỗi gia đình. Đó là việc nâng cao nhận thức của bố mẹ, ông bà, người thân trong chăm sóc và bảo vệ trẻ.

Trưởng Phòng Bảo vệ, chăm sóc trẻ em và Bình đẳng giới (Sở Lao động-Thương binh và Xã hội) Nguyễn Thị Tuấn Anh tư vấn: “Bố mẹ cần gần gũi, dạy con những nguyên tắc cơ bản nhất để trẻ tránh xa người xấu, giáo dục giới tính cho con càng sớm càng tốt”. Cha mẹ dạy cho trẻ biết phân biệt cha mẹ với người khác; chỉ cha mẹ là những người yêu thương con nhất mới được phép hỗ trợ những công việc như vệ sinh cá nhân, tắm, thay quần áo, thay bỉm cho con khi con còn nhỏ. Tiếp đến là quy tắc 5 ngón tay trên bàn tay, quy tắc này sẽ giúp trẻ xác định được 5 nhóm người thường gặp trong cuộc sống hằng ngày, từ đó đưa ra định hướng giao tiếp phù hợp, tránh trẻ bị lạm dụng, mua chuộc hay XHTD. Bên cạnh đó, khi trẻ đến trường, thầy cô là người dạy dỗ, hướng dẫn các em các kỹ năng tự bảo vệ. Hiện nay, hầu hết các trường học đều đưa vào giảng dạy môn kỹ năng sống giúp trẻ nhận biết các biểu hiện, hành vi XHTD, chủ động phòng vệ khi gặp tình huống xấu. Song để bảo vệ trẻ rất cần xây dựng môi trường sống, sinh hoạt, học tập an toàn, nâng cao hơn nữa nhận thức, trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức, gia đình, cộng đồng trong chung tay bảo vệ trẻ em, phòng, chống XHTD.

Bài và ảnh: Phương Nam