Nhận thức về lợi ích của sữa mẹ ngày càng được nâng lên, song áp lực công việc, thiếu kỹ năng và sự hỗ trợ khiến nhiều bà mẹ khó duy trì việc cho trẻ bú mẹ.
Chị Đoàn Thị Thu Tr., ở phường Tứ Minh, mới sinh con hơn 5 tháng. Những ngày đầu sau sinh, do chưa có sữa mẹ, chị cho con sử dụng sữa công thức. Khi nguồn sữa ổn định, chị duy trì kết hợp sữa mẹ và sữa công thức vì nghĩ như vậy sẽ bảo đảm dinh dưỡng tốt hơn cho con.
Khi con mới khoảng 3 tháng tuổi, do yêu cầu công việc, chị Tr. chủ động đi làm sớm hơn thời gian nghỉ thai sản. Thời gian đầu, chị vẫn tranh thủ vắt sữa để ở nhà cho con sử dụng. Tuy nhiên, áp lực công việc cùng việc thường xuyên xa con khiến nguồn sữa ngày càng giảm. Đến khi con được 5 tháng tuổi, chị buộc phải chuyển hoàn toàn sang sữa công thức.
Câu chuyện của chị Tr. cũng như nhiều phụ nữ hiện đại, quyết tâm nuôi con bằng sữa mẹ đôi khi chưa đủ để duy trì hành trình này trong 6 tháng đầu đời. Theo báo cáo đánh giá hoạt động dinh dưỡng trẻ dưới 5 tuổi năm 2025 của Trung tâm Kiểm soát bệnh tật thành phố Hải Phòng, tỷ lệ trẻ được bú mẹ trong vòng một giờ đầu sau sinh đạt 75%, nhưng tỷ lệ trẻ được nuôi hoàn toàn bằng sữa mẹ trong 6 tháng đầu chỉ đạt 47%. Sự chênh lệch này cho thấy khó khăn không chỉ nằm ở việc bắt đầu cho trẻ bú mẹ mà còn ở khả năng duy trì.
Theo bác sĩ chuyên khoa I Nguyễn Thị Thu Thảo, Khoa Sức khỏe sinh sản (Trung tâm Kiểm soát bệnh tật thành phố Hải Phòng), nhận thức của các bà mẹ về lợi ích sữa mẹ những năm gần đây được cải thiện. Tuy nhiên, còn nhiều rào cản khiến tỷ lệ nuôi con hoàn toàn bằng sữa mẹ chưa đạt như kỳ vọng.
Nguyên nhân trước hết là sự thiếu hụt kiến thức, kỹ năng. Một số bà mẹ chưa biết cách cho trẻ bú đúng, vắt và bảo quản sữa hoặc xử trí khi căng tức, tắc tia sữa. Khi trẻ bú nhiều, quấy khóc hoặc tăng cân chưa như mong muốn, nhiều người lo lắng mình không đủ sữa và chuyển sang bổ sung sữa công thức.
Quan niệm “sữa mẹ không đủ chất” cũng khiến việc nuôi con bằng sữa mẹ bị gián đoạn. Trong một số gia đình, người mẹ chịu áp lực cho trẻ uống thêm sữa công thức hoặc ăn bổ sung sớm với mong muốn trẻ tăng cân nhanh. Không ít phụ nữ còn lo ngại việc cho con bú ảnh hưởng đến vóc dáng.
Tuy nhiên, rào cản lớn đối với nhiều bà mẹ vẫn là công việc. Khi trở lại làm việc sớm, thời gian dành cho con bị thu hẹp, việc duy trì cữ bú hoặc vắt sữa đều đặn trở nên khó khăn. Nếu nơi làm việc chưa có không gian phù hợp để vắt, trữ sữa hoặc điều kiện về thời gian chưa thuận lợi, nguồn sữa dễ giảm.
Theo các chuyên gia sản nhi, sữa mẹ là nguồn dinh dưỡng phù hợp với trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ, đồng thời cung cấp nhiều kháng thể giúp tăng cường sức đề kháng, hỗ trợ phòng chống một số bệnh nhiễm khuẩn thường gặp. Đặc biệt, sữa non trong những ngày đầu sau sinh là nguồn dinh dưỡng quý giá đối với trẻ. Vì vậy, da kề da và cho trẻ bú sớm trong giờ đầu sau sinh là những thực hành quan trọng, tạo nền tảng cho quá trình nuôi con bằng sữa mẹ.
Cho trẻ bú sớm cũng kích thích cơ thể người mẹ tăng tiết sữa, đồng thời hỗ trợ hồi phục sau sinh. Để duy trì nguồn sữa trong những tháng tiếp theo, người mẹ cần được hướng dẫn đúng cách và có môi trường thuận lợi.
Nuôi con bằng sữa mẹ không nên được xem là trách nhiệm riêng của người mẹ. Gia đình cần chia sẻ việc chăm sóc trẻ và việc nhà; cơ sở y tế cung cấp thông tin, kỹ năng; nơi làm việc tạo điều kiện để phụ nữ tiếp tục vắt và bảo quản sữa sau khi trở lại công việc.
Từ thực tế đó, Trung tâm Kiểm soát bệnh tật thành phố tăng cường tư vấn, hỗ trợ phụ nữ mang thai và bà mẹ sau sinh duy trì nuôi con bằng sữa mẹ. Tại Phòng khám Sản của đơn vị, phụ nữ mang thai và bà mẹ đến khám được hướng dẫn về lợi ích của sữa mẹ, kỹ thuật cho trẻ bú, cách duy trì nguồn sữa và xử trí những khó khăn thường gặp.
Cùng với đó, trung tâm chú trọng nâng cao năng lực cho đội ngũ y tế tuyến cơ sở. Nội dung nuôi con bằng sữa mẹ được lồng ghép trong các chương trình chăm sóc sức khỏe bà mẹ, trẻ em, làm mẹ an toàn và chăm sóc dinh dưỡng 1.000 ngày đầu đời. Trong năm 2026, trung tâm phấn đấu tổ chức khoảng 6 lớp tập huấn cho hàng trăm học viên, góp phần nâng cao kỹ năng tư vấn, hỗ trợ bà mẹ nuôi con bằng sữa mẹ tại cộng đồng.
Theo kế hoạch đến năm 2030, Hải Phòng phấn đấu đưa tỷ lệ trẻ được bú mẹ trong giờ đầu sau sinh lên trên 70%, tỷ lệ trẻ được nuôi hoàn toàn bằng sữa mẹ trong 6 tháng đầu đạt trên 60% và trên 50% trẻ tiếp tục được bú mẹ đến 24 tháng tuổi hoặc lâu hơn.
“Để đạt những mục tiêu này, việc duy trì nuôi con bằng sữa mẹ không thể chỉ đặt lên vai người mẹ mà cần sự chung tay, đồng hành của gia đình, nơi làm việc và toàn xã hội”, bác sĩ Thảo nhấn mạnh.
HẢI THANH
.jpg "'Chìa khóa' an toàn cho mẹ và bé")
