(HPĐT)- Tại diễn đàn kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa 15, nhiều đại biểu Quốc hội gọi “y tế cơ sở” la một vấn đề rất nóng. Đó là do qua đợt bùng phát lần thứ 4 của dịch bệnh COVID-19 đa cho thấy rõ những khoảng trống của y tế cơ sở, vừa thiếu, vừa yếu, không đáp ứng được yêu cầu chăm sóc sức khỏe nhân dân tại cơ sở, nhất là trong bối cảnh dịch bệnh COVID-19 bùng phát và kéo dài như hiện nay.
Cán bộ Trạm Y tế xã Đồng Thái (huyện An Dương) rà soát, lập hồ sơ quản lý sức khỏe hộ gia đình. Ảnh: QUANG HƯƠNG
Lý do được các đại biểu Quốc hội nêu rõ là tuy các xã, phường, thị trấn đều có trạm y tế, đạt tỷ lệ tới hơn 99% nhưng chất lượng còn rất nhiều điều phải bàn.
Đại biểu Phạm Khánh Phong Lan (thành phố Hồ Chí Minh) cho rằng, để công tác phòng, chống dịch đạt hiệu quả hơn trong thời gian tới, cần thiết phải đánh giá lại thực trạng hệ thống y tế cơ sở. Bà Lan cho biết, đã 3 khóa liền là đại biểu Quốc hội, nhưng đều thấy trong tất cả các khóa “giữ vững” chỉ tiêu 30% ngân sách y tế dành cho y tế dự phòng, y tế cơ sở. Tuy nhiên, số địa phương thực hiện được chỉ tiêu này vẫn đếm trên đầu ngón tay, chưa kể là 30% đó cũng không đáng kể nếu so với yêu cầu cần thiết và nhu cầu của nhân dân. Đại biểu Lý Tiết Hạnh (Bình Định) đề nghị, trong báo cáo của Chính phủ, cần bổ sung rõ những giải pháp để tập trung rà soát, đánh giá đúng, đầy đủ, chính xác thực trạng tình hình năng lực của hệ thống y tế cơ sở hiện nay, đồng thời có những tổng kết thận trọng, xác định rõ nhiệm vụ, chiến lược của hệ thống y tế cơ sở trong công tác chăm sóc sức khỏe nhân dân. Từ đó có tính toán trong phân bổ các nguồn lực để bảo đảm đầu tư có trọng điểm, tránh lãng phí và mang lại hiệu quả. Nhiều đại biểu kiến nghị Chính phủ quan tâm, củng cố ngay hệ thống y tế cơ sở để đáp ứng yêu cầu thực hiện nhiệm vụ phòng, chống dịch, để trạm y tế xã thực sự là nguồn lực quan trọng, là cơ sở vững chắc để xây dựng xã trở thành "pháo đài" thực hiện ngay “4 tại chỗ” khi có dịch bệnh xảy ra.
Bộ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Thanh Long thừa nhận những yếu kém của hệ thống y tế cơ sở hiện nay. Đến nay, còn khoảng 20% số trạm y tế chưa được xây dựng cũng như chưa được sửa chữa để bảo đảm điều kiện theo quy định. Cũng mới chỉ có 48,4% số trạm y tế bảo đảm thực hiện được 80% các dịch vụ y tế cơ bản của tuyến xã. Có sự cào bằng, chưa cân đối, chưa hợp lý về nhân lực cho y tế cấp xã. Có xã chỉ có khoảng 10.000 dân nhưng có phường lên tới 130.000, người trong khi lực lượng y tế tại các trạm y tế cấp xã tối đa là khoảng 12 người. Thực hiện chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ, Bộ Y tế đang gấp rút chuẩn bị đề án tăng cường năng lực cũng như tăng cường khả năng ứng phó đối với dịch bệnh của hệ thống y tế cơ sở, bao gồm cả tuyến huyện và tuyến xã. Theo đó, Bộ đã nghiên cứu, báo cáo và trao đổi với các chuyên gia, bố trí lại hệ thống y tế cơ sở theo hướng 10.000 người là có một trạm y tế, để khi dịch bệnh xảy ra không bị quá tải và hoạt động không bị hạn chế như trong thời gian qua tại thành phố Hồ Chí Minh và một số địa phương. Mô hình trạm y tế lưu động là một trong những giải pháp tình thế để để khắc phục những nhược điểm này. Cùng với đó, Bộ Y tế sẽ trình Quốc hội "Đề án tăng cường năng lực hệ thống y tế", trong đó có việc đầu tư cho các trạm y tế xã. Bộ Y tế đề nghị các địa phương cũng cần khẩn trương tăng cường đầu tư cho trạm y tế xã. Về nhân lực, Bộ đã, đang và sẽ đưa ra những giải pháp như tăng cường luân phiên, luân chuyển, đưa bác sĩ từ trạm y tế xã lên các trung tâm y tế tuyến huyện để vừa khám bệnh, chữa bệnh, vừa học hỏi, vừa học tập, trong thời gian đó để nâng cao năng lực; thiết lập hệ thống về khám bệnh, chữa bệnh từ xa; tổ chức lại y tế tuyến xã theo nguyên lý y học gia đình, trong đó hình thành nên nhóm bác sĩ y học gia đình, bao gồm các bác sĩ trong cơ sở công lập, các trạm y tế và bác sĩ ở hệ thống y tế tư nhân để làm sao quản lý, chăm sóc được người bệnh. Cùng với đó là tiếp tục đổi mới cơ chế tài chính đối với trạm y tế. Theo quy định thì mỗi một trạm y tế được cấp 10 - 20 triệu đồng/năm, có địa phương cấp 40 triệu đồng nhưng có nơi lại cấp chưa đầy 10 triệu đồng, cho tất tật nhu cầu hoạt động từ tiền điện, tiền nước, tiền xử lý các chất thải đến chi phí hành chính…
Phó thủ tướng Vũ Đức Đam nhiều lần yêu cầu Bộ Y tế phối hợp các bộ liên quan khẩn trương xây dựng kế hoạch nâng cao năng lực hệ thống y tế cơ sở để sẵn sàng ứng phó dịch bệnh COVID-19 với bất kỳ biến chủng nào hoặc dịch bệnh lây nhiễm qua đường hô hấp khác.Việc nâng cao năng lực hệ thống y tế cơ sở phải kế thừa, kết hợp được những lợi thế hiện nay, lực lượng y tế tại chỗ (bao gồm y, bác sĩ nghỉ hưu, sinh viên trường y, quân y, dân y), ứng dụng công nghệ và một số biện pháp khác để giám sát dịch bệnh tốt hơn trong thời gian tới. Đây cũng chính là những vấn đề Hải Phòng cần quan tâm để không có những khoảng trống đáng tiếc về y tế cơ sở thành phố trong thời gian tới./.
TRỌNG NHÂN
