Lập lại trật tự, kỷ cương tại vùng bãi triều ngoài khơi huyện Tiên Lãng: Quyết tâm, quyết liệt thực hiện (Kỳ 1)

Khu vực các hộ nuôi ngao không phép tại bãi triều ngoài khơi xã Vinh Quang (huyện Tiên Lãng). Ảnh: KIM BÔI

Kỳ 1: “Không phép” nên lắm hệ lụy

Việc các hộ nuôi ngao thử nghiệm không chấp hành yêu cầu của UBND huyện Tiên Lãng trả lại nguyên trạng vùng bãi triều; nhiều hộ dựng chòi, quây bãi, thả ngao giống không phép và mua đi, bán lại nhiều lần, khiến tình hình trật tự an ninh tại khu vực luôn phức tạp. Mua, bán bãi ngao chỉ bằng giấy viết tay, chẳng khác nào “mua vịt trời” khiến nhiều hộ nuôi ngao không phép đối mặt với nguy cơ mất trắng số tiền lên tới hàng tỷ đồng khi phải di dời, giải tỏa. Không những thế, còn dẫn tới khó khăn của chính quyền địa phương trong việc lập lại trật tự, kỷ cương trên biển, triển khai quy hoạch vùng nuôi ngao.

So với huyện Kiến Thụy và quận Hải An, nghề nuôi ngao tại huyện Tiên Lãng xuất hiện muộn hơn. Với mong muốn tạo nghề mới cho người dân, căn cứ vào thực tế, giai đoạn 2016-2018, huyện Tiên Lãng chấp thuận cho 12 hộ nuôi ngao thử nghiệm tại khu vực bãi triều ngoài khơi xã Vinh Quang với diện tích gần 360 ha (trung bình mỗi hộ 30 ha). Tuy nhiên, việc nuôi ngao diễn ra không mấy thuận lợi, nhất là dẫn tới tình trạng mất an ninh trật tự trên biển, ngày 16-11-2018, UBND huyện Tiên Lãng ra thông báo về việc hết thời gian nuôi thử nghiệm. Theo đó, huyện yêu cầu các hộ dừng nuôi, thu hoạch ngao và di dời phương tiện phục vụ nuôi ngao (chòi canh, cọc quây bãi…) ra khỏi khu vực. Thế nhưng, tất cả 12 hộ nuôi thử nghiệm đều không chấp hành yêu cầu của UBND huyện, tiếp tục bám trụ lại bãi.

Anh Trần Văn Toản, công chức văn phòng thống kê UBND xã Vinh Quang, cho biết, trong thời gian các hộ nuôi thử nghiệm và sau này, có thêm nhiều hộ “nhảy dù” xuống khu vực, tiến hành cắm cọc quây bãi, dựng chòi trông coi, nuôi thả ngao không phép tại những bãi trống hoặc mua lại những nơi người dân địa phương khai thác thủy sản bằng phương tiện đăng đó. Một số hộ nuôi ngao bất chấp quy định pháp luật, lấn chiếm trái phép cả khu vực trồng rừng ngập mặn phòng hộ. Theo thống kê của UBND huyện Tiên Lãng, đến nay, diện tích rừng ngập mặn phòng hộ bị các hộ lấn chiếm tới hơn 34 ha. Thời gian tới, cùng với quyết tâm, quyết liệt di dời, giải tỏa các hộ nuôi ngao, UBND huyện Tiên Lãng xử lý nghiêm các hộ lấn chiếm rừng theo quy định của pháp luật.

Theo lời anh Nguyễn Văn Trịnh, ở xã Vinh Quang, hiện đang trông coi bãi ngao trong khu vực, trong cơn “sốt” nuôi ngao, nhiều hộ làm nghề khai thác thủy sản trong khu vực, bỗng dưng giàu lên nhờ bán bãi cắm đăng đó. Hộ cắm ít được trả vài chục, vài trăm triệu đồng, hộ nhiều lên tới cả tỷ đồng. Vì thế, ngư trường truyền thống dần trở thành các bãi nuôi ngao. Ôm mộng làm giàu sau một vài vụ ngao, nhiều người ở các quận, huyện trên địa bàn thành phố, các tỉnh Thái Bình, Nam Định lũ lượt kéo đến “xếp hàng” mua bãi nuôi ngao, hay chí ít chung “cổ phần” với chủ bãi ngao nhanh chân trước đó. Người nuôi ngao không được sự cho phép của bất cứ cơ quan có thẩm quyền nào, thế nhưng họ bán cả bãi hay một phần bãi nuôi ngao với số tiền lên tới cả tỷ đồng chỉ bằng giấy viết tay. Việc mua bán chẳng khác nào “mua vịt trời”.

Từ gần 360 ha nuôi thử nghiệm, đến nay, vùng nuôi ngao không phép trên địa bàn huyện Tiên Lãng mở rộng lên tới khoảng 3.000 ha. Vùng bãi triều rộng lớn trước kia người dân địa phương ra vào tự do khai thác thủy sản bị chia cắt thành những “lãnh địa” của các hộ nuôi ngao. Có một quy tắc “bất thành văn” ở vùng bãi triều vốn là ngư trường truyền thống của ngư dân trong khu vực, nếu ham tôm, cá mà vào đánh bắt ở các bãi nuôi ngao, nhẹ thì bị xua đuổi, nặng hơn bị thu lưới, thu thuyền. Thậm chí, có trường hợp bị người trông coi ngao “chào hỏi” bằng “thượng cẳng chân, hạ cẳng tay”. Những ngư dân vốn hiền lành, quen nhẫn nhịn, nặng lòng với nghề đi biển truyền thống chỉ còn cách lùi vào sát cánh rừng ngập mặn phòng hộ để “kiếm cơm” bằng nghề đăng đó, bắt còng, cáy, thả lưới…

Để phát triển nghề nuôi ngao bền vững, bảo đảm tuân thủ đúng các quy định pháp luật, cùng với di dời, giải tỏa các hộ nuôi ngao không phép tại huyện Kiến Thụy và quận Hải An, UBND thành phố chỉ đạo các sở, ngành liên quan, chính quyền huyện Tiên Lãng phối hợp khảo sát, đánh giá toàn bộ khu vực phục vụ quy hoạch vùng nuôi ngao của thành phố tại đây. Thực hiện chỉ đạo của thành phố, từ cuối năm 2021 đến tháng 4-2022, UBND huyện Tiên Lãng tiến hành khảo sát, bước đầu nắm được vị trí, số hộ nuôi, số chòi canh ngao. Qua đợt đo vẽ xác định vị trí, diện tích các hộ nuôi ngao do các tổ công tác của UBND huyện thực hiện từ ngày 19 đến ngày 24-9-2022, xác định tại khu vực có 42 hộ nuôi ngao trên diện tích khoảng 3.000 ha. Trong đó, chỉ có 7 trường hợp đăng ký thường trú trên địa bàn huyện Tiên Lãng, 1 ở quận Hải An, 2 ở quận Ngô Quyền, 15 ở huyện Kiến Thụy, 2 ở quận Đồ Sơn, 12 ở tỉnh Thái Bình, 2 trường hợp ở tận Hà Nội và 1 ở tỉnh Nam Định.

Từ năm 2018 đến nay, tình trạng các hộ nuôi ngao thử nghiệm không chấp hành yêu cầu của UBND huyện Tiên Lãng trả lại nguyên trạng vùng bãi triều, nhiều hộ dựng chòi, quây bãi, thả ngao giống không phép và mua đi, bán lại nhiều lần, khiến khu vực vốn bất ổn do mâu thuẫn giữa các hộ nuôi ngao với doanh nghiệp khai thác cát thuộc địa phận tỉnh Thái Bình, càng thêm phức tạp. Theo báo cáo của Công an huyện Tiên Lãng, từ năm 2018 đến năm 2020, liên tục xảy ra tranh chấp giữa doanh nghiệp khai thác cát thuộc tỉnh Thái Bình với người nuôi ngao trên địa bàn huyện.

Trước tình trạng này, việc lập lại trật tự, kỷ cương và quy hoạch vùng nuôi ngao cần thiết. UBND thành phố chỉ đạo UBND huyện Tiên Lãng sớm hoàn thành xác định ranh giới vùng quy hoạch, ban hành quyết định xử phạt vi phạm hành chính và tổ chức cưỡng chế các hộ nuôi ngao không phép. Thời gian tới các hộ nuôi ngao không phép rất có thể mất trắng số tiền bỏ ra đầu tư quây bãi, dựng chòi, thả ngao khi phải thực hiện di dời, giải tỏa. Đây là hậu quả đáng tiếc bắt nguồn từ sự thiếu hiểu biết quy định pháp luật hoặc vì hám lợi mà bất chấp của người nuôi ngao…/.

--------------

Kỳ 2: Lỗi cả từ người dân, chính quyền cơ sơ