Lập quy hoạch, bản đồ hiện trạng công trình ngầm: Cần được quan tâm, thực hiện sớm

Thi công các công trình ngầm trong khuôn khổ thực hiện dự án xây dựng kỹ thuật hạ tầng đường Lạch Tray. 

Thời gian qua, trên địa bàn thành phố ghi nhận những vụ việc việc thi công công trình ngầm gây hư hỏng, ảnh hưởng đến công trình ngầm khác. Như năm 2011, trong quá trình thi công ngầm hóa lưới điện trung thế ở một số tuyến phố xảy ra sự cố đoạn cáp điện ngầm đặt trùng hoặc không đủ khoảng cách an toàn với đường ống dẫn nước; việc thi công còn làm vỡ 4 điểm đường ống trên các phố Điện Biên Phủ, Nguyễn Hữu Tuệ và phố Cấm, Đà Nẵng. Đây chỉ là một trong những sự cố trong thi công công trình ngầm do thành phố chưa có bản đồ hiện trạng, quy hoạch công trình ngầm đồng bộ, thống nhất.

Công trình ngầm được chia làm ba loại hình: công trình hạ tầng kỹ thuật ngầm, công trình giao thông ngầm và phần ngầm của các công trình xây dựng. Việc hạ ngầm các công trình như: đường điện, hệ thống dây dẫn thông tin liên lạc được thực hiện thường xuyên từ nhiều năm nay. Mỗi công trình ngầm như cáp điện, nước, chiếu sáng, thông tin, đường ống cấp nước… lại được quản lý bởi các cơ quan, đơn vị, khác nhau. Trong khi đó, thành phố chưa có bản đồ hiện trạng công trình ngầm, thể hiện quy hoạch, phân vùng, hiện trạng công trình dưới mặt đất. Do đó, việc xây dựng các công trình mới thường gặp nhiều khó khăn do không biết chính xác vị trí công trình ngầm cũ. Việc đầu tư các công trình ngầm thiếu định hướng đầu tư tổng thể, đồng bộ, nên thường xuyên xảy ra tình trạng đơn vị này vừa lấp xong thì đơn vị khác lại đào lên; công trình ngầm sau không tương thích với công trình ngầm cũ. Như việc hệ thống thoát nước của dự án chỉnh trang sông Tam Bạc giai đoạn 1, đoạn từ cầu Lạc Long đến công viên Tam Bạc, phía đường Thế Lữ, được thành phố đầu tư xây dựng năm 2018, có cốt nền cao hơn hệ thống thoát nước cũ của phố Hạ Lý. Nên từ khi dự án này hoàn thành, tình trạng ngập lụt khi triều cường, mưa lớn ở phố Hạ Lý trầm trọng hơn.

Phân tích nguyên nhân việc lập bản đồ hiện trạng công trình ngầm chưa được thực hiện, ông Mai Văn Sĩ, Giám đốc Công ty tư vấn thiết kế miền Duyên Hải cho rằng: Hiện nay, mặc dù hệ thống các văn bản quy phạm pháp luật về quản lý đầu tư, xây dựng, đất đai… có liên quan đến quy hoạch, quản lý, xây dựng công trình ngầm đã được ban hành và triển khai; nhưng hướng dẫn về phương pháp lập quy hoạch không gian ngầm còn chung chung. Các loại giấy tờ chứng nhận quyền sử dụng đất không có quy định về sử dụng không gian dưới đất. Bên cạnh đó, trên địa bàn thành phố chưa có cơ quan đầu mối có trách nhiệm quản lý chung công trình ngầm; nên thiếu sự kiểm soát tổng thể việc đầu tư xây dựng công trình ngầm. Hệ thống cơ sở dữ liệu phục vụ cho lập bản đồ hiện trạng xây dựng công trình ngầm phân tán ở nhiều cơ quan, đơn vị khác nhau, nên càng khó khăn trong việc kiểm soát xây dựng những công trình này. Trong khi đó, thành phố chưa dành nguồn lực cho việc điều tra khảo sát, lập bản đồ hiện trạng xây dựng công trình ngầm và lập quy hoạch không gian ngầm.

Tại cuộc khảo sát việc thực hiện Luật Đo đạc bản đồ trên địa bàn thành phố, Thứ trưởng Bộ Tài nguyênMôi trường Nguyễn Thị Phương Hoa đánh giá: Những khó khăn, hạn chế của thành phố Hải Phòng trong việc quản lý công trình ngầm là tình trạng phổ biến của nhiều địa phương khác trong cả nước. Mặc dù việc lập quy hoạch không gian ngầm đòi hòi chi phí đầu tư lớn, khá phức tạp, chưa có tiền lệ. Nhưng với đặc thù địa phương đang có tốc độ đầu tư xây dựng, phát triển đô thị nhanh, thành phố cần quan tâm lập quy hoạch không gian ngầm. Trước mắt, để khắc phục hạn chế trong việc đầu tư xây dựng công trình ngầm, thành phố quan tâm lập bản đồ hiện trạng công trình ngầm; xác định cơ quan đầu mối để tập hợp, hệ thống hóa cơ sở dữ liệu công trình ngầm của thành phố. Với bản đồ hiện trạng và hệ thống cơ sở dữ liệu được tập hợp góp phần không để xảy ra “xung đột” giữa công trình ngầm; đồng thời cho phép cơ quan chức năng biết được trong thời gian tới cần phát triển không gian ngầm ở đâu; đây là cơ sở để định hướng, xây dựng quy hoạch không gian ngầm.

Được biết, Luật Đo đạc và bản đồ có hiệu lực thi hành từ ngày 1-1-2019, quy định UBND cấp tỉnh, thành phố có trách nhiệm tổ chức thực hiện hoạt động đo đạc, thành lập bản đồ công trình ngầm phục vụ công tác quản lý. Thành phố cần quan tâm sớm tổ chức thực hiện nhiệm vụ này; đồng thời, cần xác định cơ quan đầu mối để tập hợp nguồn dữ liệu, kiểm soát hiện trạng công trình ngầm; phục vụ việc lập bản đồ hiện trạng và tiến tới quy hoạch không gian ngầm của thành phố./.