Lễ hội của nhân dân

Trong hành trình xây dựng Lễ hội Hoa Phượng Đỏ trở thành sản phẩm văn hóa đặc trưng của thành phố Cảng, vai trò của chính quyền giữ vị trí quan trọng. Tuy nhiên, để lễ hội có sức sống bền vững, thực sự đi vào đời sống xã hội và trở thành niềm tự hào chung, rất cần sự tham gia tích cực của người dân.

Xưa nay nói đến lễ hội ở Việt Nam là người ta liên tưởng đến những sự kiện đông đúc với tinh thần "vui như hội". Sức bền của những lễ hội truyền thống chính là bởi có sự gắn kết cộng đồng, không chỉ là hoạt động văn hóa mà còn là "mạch sống" tâm linh, kết nối quá khứ với hiện tại, thỏa mãn nhu cầu tinh thần của người dân.

Là một lễ hội hiện đại, mới bắt đầu từ năm 2012, Lễ hội Hoa Phượng Đỏ đã kế thừa được tinh thần của các lễ hội truyền thống, ấy là huy động sự tham gia ngày càng sâu rộng của người dân.

Từ những tuyến phố trung tâm được trang hoàng rực rỡ, các chương trình nghệ thuật cộng đồng, diễu hành đường phố đến các hoạt động văn hóa tại cơ sở, ở đâu cũng hiện diện dấu ấn và tinh thần hưởng ứng tích cực của cộng đồng.

Quan trọng hơn, người dân Hải Phòng tham gia lễ hội không chỉ bằng sự hưởng ứng, mà còn bằng tình yêu và niềm tự hào dành cho thành phố. Đó là ý thức tự giác giữ gìn đường phố sạch đẹp trước mùa lễ hội, là nụ cười thân thiện, cách ứng xử văn minh với du khách, cùng sự cởi mở, hào sảng rất riêng của người Hải Phòng. Những điều ấy không có trong kịch bản sân khấu, nhưng lại là ấn tượng đọng lại sâu sắc nhất đối với du khách.

Một lễ hội muốn trở thành “thương hiệu văn hóa” không thể chỉ được nhớ đến bởi sân khấu hoành tráng hay sự xuất hiện của các nghệ sĩ nổi tiếng, mà quan trọng hơn là cảm xúc cộng đồng mà lễ hội tạo ra. Và cảm xúc ấy chỉ hình thành khi người dân thực sự xem lễ hội là một phần của chính mình.

Năm 2026 đánh dấu lần đầu tiên Lễ hội Hoa Phượng Đỏ được tổ chức sau khi Hải Phòng mở rộng địa giới hành chính, mở ra một không gian văn hóa rộng lớn và đa dạng hơn. Đây là cơ hội để lễ hội trở thành nơi hội tụ nhiều sắc màu văn hóa, từ nét hiện đại, năng động của đô thị cảng biển đến những giá trị truyền thống đặc sắc của các vùng quê. Tuy nhiên, để những giá trị ấy lan tỏa một cách tự nhiên và bền vững, vai trò của cộng đồng là yếu tố đặc biệt quan trọng. Chính người dân sẽ là những “đại sứ văn hóa” chân thực nhất, góp phần giới thiệu các làn điệu dân ca, nghề truyền thống, phong tục và nếp sống đặc trưng tới công chúng và du khách.

Bên cạnh đó, người dân cũng là những người trực tiếp hưởng lợi từ các giá trị mà lễ hội mang lại. Không chỉ đáp ứng nhu cầu thưởng thức văn hóa, nâng cao đời sống tinh thần, lễ hội còn mở ra cơ hội phát triển kinh tế, dịch vụ và du lịch. Khi lượng du khách tăng lên, các lĩnh vực như thương mại, lưu trú, ẩm thực hay vận tải đều có điều kiện phát triển. Có thể nói, lễ hội không chỉ tạo nên không khí văn hóa sôi động mà còn góp phần tạo động lực phát triển cho cộng đồng dân cư.

Tuy nhiên, để người dân thực sự trở thành chủ thể của lễ hội, cần tránh tư duy “làm thay” hoặc tổ chức theo hướng hành chính hóa. Một lễ hội bị áp đặt, thiếu không gian cho cộng đồng tham gia sẽ khó tạo được sức sống dài lâu. Hải Phòng cần tiếp tục mở rộng các hoạt động mang tính cộng đồng, khuyến khích người dân trực tiếp tham gia sáng tạo, biểu diễn, tổ chức và quảng bá lễ hội.

Bên cạnh đó, xây dựng văn hóa ứng xử lễ hội cũng là vấn đề cần được chú trọng. Một thành phố văn minh không chỉ được đo bằng sân khấu lớn hay pháo hoa đẹp, mà còn được thể hiện qua ý thức cộng đồng: giữ gìn vệ sinh môi trường, ứng xử thân thiện, tôn trọng không gian công cộng. Khi mỗi người dân đều ý thức mình là một phần của hình ảnh thành phố, lễ hội mới thực sự trở thành niềm tự hào chung.

Có thể nói, chính quyền giữ vai trò “nhạc trưởng”, nhưng người dân mới là những người tạo nên sức sống cho bản hòa ca mang tên Lễ hội Hoa Phượng Đỏ. Chỉ khi cộng đồng cùng tham gia kiến tạo và cùng được thụ hưởng, lễ hội ấy mới vượt khỏi giới hạn của một sự kiện thường niên để trở thành biểu tượng văn hóa thực sự của Hải Phòng.