Liên hoan Sân khấu Thủ đô lần thứ 4 - 2020: “Hơi thở” thời đại trong nhiều vở diễn

“Trương Chi – Mỵ Nương” của Nhà hát kịch Hà Nội tổng hợp các loại hình kịch nói, hát, múa, mang hơi thở đương đại, có tính giải trí và thẩm mỹ cao.

NSND Trịnh Thuý Mùi, Chủ tịch Hội Nghệ sĩ sân khấu Việt Nam cho biết, sự kiện này không chỉ là nơi giao lưu nghề nghiệp giữa các nghệ sĩ, sự trao đổi, học hỏi cách làm sân khấu thời kỳ mới giữa các đơn vị nghệ thuật mà còn là nơi phát hiện và tiếp lửa đam mê để những nghệ sĩ trẻ tiếp tục cống hiến tài năng và nhiệt huyết cho công chúng, góp phần thúc đẩy sự phát triển của ngành Sân khấu Việt Nam. Sự kiện này còn có ý nghĩa hướng đến kỷ niệm 1010 năm Thăng Long - Đông Đô - Hà Nội và hướng về ngày Giỗ tổ ngành Sân khấu (12-8 Âm lịch). Mặc dù bị ảnh hưởng bởi dịch COVID-19, nhưng liên hoan năm nay vẫn thu hút 14 vở diễn thuộc các đơn vị nghệ thuật tại Hà Nội và thành phố Hồ Chí Minh, Bạc Liêu, Bắc Giang tham gia.

Nhìn vào danh sách các vở diễn dự liên hoan lần này, có thể thấy nhiều vở diễn dù lấm bụi thời gian, nhưng được các nghệ sĩ làm mới, đặc biệt bám sát hơi thở đời sống đương đại. Vở kịch “Trương Chi – Mỵ Nương” của Nhà hát kịch Hà Nội, NSƯT Phùng Tiến Minh đạo diễn, NSND Hoàng Song Hào thiết kế sân khấu được dàn dựng thành tác phẩm tổng hợp các loại hình kịch nói, hát, múa, mang hơi thở hôm nay, có tính giải trí và thẩm mỹ cao, đáp ứng nhu cầu của người xem đương thời.  Vở kịch này tái hiện mối tình bi thương của nàng quận chúa Mị Nương tài sắc vẹn toàn và chàng Trương Chi mồ côi cha mẹ, dung mạo xấu xí, nhưng có tiếng sáo cùng giọng hát trời ban đẹp tuyệt. Tác phẩm một lần nữa là tiếng nói phê phán sự phân biệt giai cấp, nhận thức gây ra bi kịch, khiến mọi người không thể hòa hợp, đồng điệu.

Nhà hát Cải Lương Việt Nam lại đem đến người xem vở “Người đi tìm minh chủ” - tác phẩm của PGS.TS Trần Trí Trắc và đạo diễn NSƯT Triệu Trung Kiên. Đây là vở cải lương kể về cuộc đời và sự nghiệp của nhân vật lịch sử Ngô Thì Nhậm – một danh sĩ, nhà văn thời hậu Lê – Tây Sơn dưới ánh sáng của khoa học lịch sử hiện đại.  Bằng vở diễn này, các nghệ sĩ chuyển tải khách quan xóa nhòa những nghi vấn lịch sử, hóa giải những nỗi oan khiên mà Ngô Thì Nhậm phải hứng chịu, đồng thời làm nổi bật những công lao của ông đối với quốc gia, dân tộc trong giai đoạn lịch sử rối ren. “Sợi chỉ đỏ” xuyên suốt vở diễn là nỗi niềm của nhân vật Ngô Thì Nhậm khi trăn trở đi tìm minh chủ với quan điểm: “Người chính nhân phải biết coi vua chúa không bằng quốc gia, dân tộc. Kẻ quân tử chỉ biết thờ quốc gia dân tộc, chứ không thờ chúa, thờ vua”.

Trong khi đó, các nghệ sĩ Nhà hát Tuổi trẻ giới thiệu đến liên hoan vở “Đợi đến mùa xuân” - một trong nhiều kịch bản của cố nhà văn, nhà báo, nhà viết kịch Xuân Trình. “Đợi đến mùa xuân” xoay quanh quãng đời đầy những biến cố của cô giáo Nhung, nhà giáo tận tụy, yêu học sinh, muốn đào tạo giáo dục bắt nguồn từ sự tôn trọng trẻ và dám sống với cả những sai lầm, cá tính của trẻ. Cô luôn dũng cảm đấu tranh bảo vệ sự thật, cho dù, sự thật đó có thể làm tổn hại đến những quyền lợi của mình. Vì dám thay đổi quan niệm cũ giáo điều, thiếu hợp lý và có phần xa rời hiện thực cuộc sống trong nội dung sách giáo khoa, cô bị khiển trách, và rồi vì dám phê phán xu hướng bệnh thành tích trong giáo dục, cô bị hại, bị gài bẫy để buộc rơi vào vòng xoáy nhận hối lộ mà cô vô can. Hình tượng cô giáo Nhung trở thành mẫu cô giáo của tận cùng bị kịch, trong đội ngũ của bao nhà giáo bị trói buộc, bởi những áp đặt giáo dục lỗi thời, duy ý chí.

Không kém phần hấp dẫn là vở “Bạch đàn liễu” của cố tác giả Xuân Trình được NSƯT Trần Lực cùng ê kíp sáng tạo Đoàn kịch LucTeam dựng lại, sau 50 năm. Ê kíp sáng tạo của LucTeam theo tinh thần nghệ sĩ đương đại đã làm nên thành công cho vở diễn dựng theo phong cách ước lệ của sân khấu truyền thống, vốn là thế mạnh của đạo diễn Trần Lực… Vở kịch rút ngắn thời gian từ 180 phút xuống còn khoảng 80 phút, nhưng vẫn bảo đảm được giá trị nội dung tư tưởng của tác phẩm, thậm chí còn được thể hiện hấp dẫn, cuốn hút. Đúng với phong cách đạo diễn rất Trần Lực, sân khấu của “Bạch đàn liễu” được đan cài nhiều yếu tố khái quát và hài hước, hiện đại và truyền thống chèo… “Bạch đàn liễu” vừa có tình giễu cười, vừa có tính lên án thói hư tật xấu của những người là “đầy tớ của nhân dân”, đồng thời cũng nói lên tình yêu đôi lứa, tình yêu gia đình, quê hương, đất nước.

Với nhiều người yêu kịch Lưu Quang Vũ, họ được thưởng thức vở diễn “Người tốt nhà số 5” của cố tác giả họ Lưu do NSƯT Tạ Tuấn Minh làm đạo diễn, các nghệ sĩ Nhà hát Kịch Việt Nam thể hiện. Những vấn đề thời sự của 40 năm trước từ kịch bản của Lưu Quang Vũ có thể đã trôi qua, nhưng những suy tư trăn trở của tác giả thông qua các nhân vật trong “Người tốt nhà số 5” đã được NSƯT Tạ Tuấn Minh tái hiện lại. Thông điệp: làm sao để làm người tốt, làm người tốt như thế nào, băn khoăn về cách sống cân bằng giữa “tôi” và “chúng ta” vẫn là những vấn đề không bao giờ cũ, vẫn cần thiết cho hiện tại.

Bên cạnh những vở diễn trên, nhiều tác phẩm được đánh giá cao, mang nhiều giá trị nghệ thuật tại liên hoan như: “Huyền thoại thánh mẫu” (Nhà hát Cải lương Hà Nội); “Tình sử Thăng Long” (Nhà hát Chèo Hà Nội); “Trung Nguyên” (Nhà hát Chèo Việt Nam); “Hà Nội những mảnh vỡ” (Sân khấu Lệ Ngọc); “Những người ở lại” (Trường đại học Sân khấu – Điện ảnh); “Huyền thoại Hà Nội” (Trường đại học VHNT Quân đội); “Hoàng thúc Lý Long Thành” (Nhà hát Chèo Bắc Giang); “Chuyện tình Cổ Loa” (Hội Nghệ sĩ sân khấu thành phố Hồ Chí Minh).

“Ban tổ chức muốn đây sẽ là sự đổi mới của liên hoan sân khấu, đánh giá đúng thực trạng, đúng người để cải thiện các vở diễn, có được chất lượng nghệ thuật mỗi khi mang tác phẩm tới các liên hoan được tốt hơn. Chắc chắn liên hoan lần này sẽ không có chuyện “mưa giải thưởng” mà dư luận và truyền thông từng băn khoăn” – NSND Thúy Mùi nhấn mạnh.