(HPĐT)- Hoạt động liên kết xuất bản giữa các nhà xuất bản (NXB), công ty, doanh nghiệp phát hành sách ở nước ta thời gian qua giúp thị trường sách Việt Nam phong phú về nội dung, đa dạng về hình thức, giúp bạn đọc có thêm cơ hội tiếp cận với nguồn tri thức từ các ấn phẩm.
Thị trường sách Việt Nam đa dạng, phong phú, có nhiều tác phẩm đặc sắc hơn đến với bạn đọc nhờ hoạt động liên kết xuất bản.
Theo Cục Xuất bản, In và Phát hành (Bộ Thông tin và Truyền thông), hiện trên cả nước có 57 NXB, trực thuộc 54 cơ quan chủ quản, trong đó có 15 NXB hoạt động theo mô hình doanh nghiệp (công ty TNHH một thành viên 100% vốn Nhà nước) và 42 đơn vị sự nghiệp công lập; hơn 2 nghìn cơ sở phát hành sách. Những năm qua, ngành xuất bản phát triển mạnh mẽ cả trong các chỉ số năng lực sản xuất, doanh thu, lợi nhuận... trong đó phải kể đến các công ty làm sách, với mô hình liên kết xuất bản.
Cục trưởng Cục Xuất bản, In và Phát hành Nguyễn Nguyên chia sẻ, thực hiện chủ trương xã hội hóa, việc tạo điều kiện thúc đẩy hoạt động liên kết xuất bản là đặc biệt quan trọng, là động lực phát triển của ngành những năm qua. “Số lượng sách phát hành trong những năm qua có tốc độ tăng trưởng đều từ 7% đến 10%/năm. Góp phần tạo sức tăng trưởng đó có sự đóng góp quan trọng của khối tư nhân”, ông Nguyễn Nguyên thông tin.
Từ chỗ bị mang tiếng “núp bóng”, nhiều sách bị “thổi còi” về nội dung và tác quyền, ngày nay nhiều nhà sách tư nhân có đóng góp vào sự tăng trưởng chung của ngành cả về số lượng và chất lượng xuất bản phẩm. Nhiều tác phẩm liên kết được trao giải cao nhất của Giải thưởng sách Việt Nam như “Từ điển Việt - Anh” (Công ty TNHH thương mại, dịch vụ văn hóa Gia Vũ), Từ điển Y học Dorland AnhViệt (Công ty cổ phần văn hóa Văn Lang), “Hoàng Việt nhất thống dư địa chí” (NXB Thế giới liên kết Công ty cổ phần Thái Hà); “FDI- Nhiệm vụ kép trong bối cảnh mới” (NXB Khoa học và Kỹ thuật liên kết Công ty cổ phần Sách Alpha); “Văn minh vật chất của người Việt” (NXB Thế giới liên kết Công ty cổ phần Zenbooks)…
Một điển hình khác là tác phẩm “Nhật ký Đặng Thùy Trâm”, cuốn sách tạo nên một sự kiện về độ lan tỏa và sức cuốn hút người đọc hiếm có cũng như kỷ lục về số lượng bản in ở nước ta, là sản phẩm được xuất bản theo cơ chế liên kết giữa NXB Hội Nhà văn và Công ty CP văn hóa và truyền thông Nhã Nam.
Theo bà Vũ Phương Liên, Giám đốc Công ty sách Liên Việt, mô hình liên kết xuất bản được quy định trong Luật Xuất bản tạo điều kiện cho đơn vị và hàng loạt công ty, nhà sách ra đời, như: Alpha, Nhã Nam, Bách Việt, Minh Long, Thái Hà... “Các công ty sách ra đời với mong muốn mang đến cho bạn đọc những cuốn sách có giá trị, phản ánh đậm nét văn hóa, con người Việt Nam”, bà Vũ Phương Liên chia sẻ. Ngoài sự phong phú, đa dạng giữa các đầu sách, đề tài, thể loại, bạn đọc trong nước còn được tiếp cận với những đầu sách có giá trị cả trong nước lẫn quốc tế, thậm chí tiếp cận cùng thời điểm với bạn đọc thế giới khi một ấn phẩm nào đó vừa ra mắt. Điều này đến từ sự “chịu chi” của các đơn vị xuất bản tư nhân thông qua việc đầu tư giao dịch bản quyền cũng như tham gia các hội chợ sách quốc tế, hoạt động liên kết xuất bản.
Cùng với đó, ngoài một số NXB nhà nước dẫn đầu trong các mảng sách của mình thì các công ty sách tư nhân nhiều năm nay cũng chọn lựa đầu tư vào những mảng sách thế mạnh, qua đó dần dần có được vị thế trên thị trường xuất bản, tạo được tín nhiệm đối với bạn đọc. Rất nhiều cuốn sách chuyên về kinh doanh, sức khỏe, văn học, khoa học kỹ thuật, kỹ năng sống… dưới dạng liên kết giữa đơn vị tư nhân với nhà nước được bạn đọc đón nhận, yêu thích và đánh giá cao.
Một tên tuổi trong ngành xuất bản ở nước ta phải kể đến NXB Trẻ. Khi ngành xuất bản trong nước lâm vào giai đoạn khó khăn trong những năm cuối thập niên 80 đầu 90 thế kỷ 20, NXB Trẻ là đơn vị đi đầu trong việc liên kết xuất bản với các cá nhân và đơn vị khác nhằm cung cấp cho bạn đọc nhiều đầu sách mà khả năng khai thác và đầu tư của NXB Trẻ không thể bảo đảm được. Ngay trong giai đoạn phát triển nhất của việc liên kết xuất bản, NXB Trẻ nhanh chóng đầu tư vào việc khai thác sách theo kế hoạch A, tức là loại sách mà chính NXB đầu tư cả công sức và tiền của, tự mở rộng mạng lưới phát hành và từng bước đưa sản lượng sách kế hoạch A trở thành lượng sách chủ đạo của NXB với tỉ lệ từ 20 đến 30% từ những năm cuối thập niên 90 thế kỷ trước lên 70 đến 80% trong những năm gần đây. Bằng việc giới thiệu với bạn đọc trong cả nước những tác phẩm có bản quyền của tác giả Việt Nam và thế giới, NXB Trẻ từng bước khẳng định phương cách làm ăn đàng hoàng và có uy tín của mình.
Tuy nhiên, trong hoạt động liên kết xuất bản, cũng xuất hiện những hạn chế khi một số cuốn sách có sai sót về nội dung, có hình ảnh nhảm nhí, bạo lực, không phù hợp với lứa tuổi, đối tượng bạn đọc... khiến dư luận “dậy sóng”. Song không thể phủ nhận, liên kết xuất bản góp phần quan trọng tạo ra một thị trường xuất bản phẩm đa dạng, phong phú, cập nhật, gắn kết với thị trường sách thế giới, có sức tăng trưởng liên tục nhờ huy động được các nguồn lực xã hội đầu tư cho xuất bản tại Việt Nam./.
KHÔI NGUYÊN
