(HPĐT)- Liên minh châu Âu (EU) vừa đưa ra đề xuất áp giá trần khí đốt ở mức 275 euro/MWh trong bối cảnh khối này đang chật vật với giá năng lượng tăng cao do tác động từ cuộc xung đột ở Ukraine và việc cắt giảm nguồn cung. Tuy nhiên, đề xuất này đang bị nhiều quốc gia thành viên EU phản đối với lý do giá quá cao và có thể làm trầm trọng hơn cuộc khủng hoảng năng lượng hiện nay.
Nga gần như cắt giảm toàn bộ lượng khí đốt cung cấp cho châu Âu qua đường ống “Dòng chảy phương Bắc 1”.
Vấp phải nhiều phản đối
Ngày 22-11, Ủy viên châu Âu phụ trách năng lượng Kadri Simson thông báo EU đề xuất áp giá trần khí đốt ở mức 275 euro/MWh. Theo bà Simson, cơ chế điều tiết thị trường sẽ được tự động kích hoạt khi giá khí đốt vượt quá 275 euro/MWh trong 2 tuần liên tiếp, và chênh lệch giữa giá khí đốt hợp đồng tương lai tại trung tâm giao dịch Title Transfer Facility (TTF) ở Hà Lan và giá khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) toàn cầu ở mức trên 58 euro trong 10 ngày giao dịch liên tiếp. Bà nhấn mạnh đây là giải pháp cuối để ngăn chặn tình trạng giá khí đốt tăng quá cao, không phù hợp với xu hướng tăng giá trên toàn cầu. Lần duy nhất, giá khí đốt tại TTF vượt giới hạn 275 euro/MWh là từ ngày 22 đến 29-8 vừa qua.
Ngay sau khi Ủy ban châu Âu đưa ra đề xuất, nhiều nước thành viên EU nêu quan điểm rất khác biệt. Theo Bộ trưởng Bộ Năng lượng Tây Ban Nha Teresa Ribeca, mức giá trần khí đốt mà EU đề xuất sẽ chỉ khiến giá khí đốt tăng cao hơn, cản trở những nỗ lực kiềm chế lạm phát tăng lên mức cao nhất trong hàng thập niên. Trong khi đó, Bộ Chuyển đổi năng lượng Pháp cho rằng mức giá đề xuất này của EU là chưa đủ và không đáp ứng được thực tế trên thị trường. Tuyên bố của bộ này nêu rõ: "Ủy ban châu Âu phải đề xuất một mức giá có thể áp dụng được chứ không phải mức giá mang lại tác động tiêu cực hoặc không có tác động nào cả".
Tương tự, Thủ tướng Ba Lan Mateusz Morawiecki, Bộ trưởng Bộ Năng lượng và môi trường Hy Lạp Kostas Skrekas cho rằng mức giá trần 275 euro/MWh Ủy ban châu Âu đề xuất là quá cao, cần hạ xuống mức từ 150 euro đến 200 euro/MWh bởi chỉ cần giá khí đốt tiệm cận mức giá trần 275 euro/MWh mà Ủy ban châu Âu đề xuất thì cũng có nhiều quốc gia châu Âu không thể mua được khí đốt một cách lâu dài.
Tác động mạnh đến thị trường năng lượng
Các cuộc thảo luận về việc áp giá trần khí đốt hiện nay ở châu Âu là nhắm vào toàn bộ khí đốt mà châu Âu nhập khẩu chứ không phải chỉ đối với khí đốt của Nga. Trên thực tế, hiện lượng khí đốt Nga cung cấp cho châu Âu chỉ còn chiếm tỷ lệ rất nhỏ, sau khi Tập đoàn Gazprom gần như đã cắt giảm toàn bộ lượng khí đốt cung cấp cho châu Âu qua đường ống “Dòng chảy phương Bắc 1”. Mức giá trần 275 euro/MWh như đề xuất bị cho là quá cao. Do đó, việc EU có thông qua được đề xuất này hay không vẫn là một dấu hỏi lớn. Tiếp đến, điều kiện kích hoạt cơ chế giá trần khí đốt này cũng không đơn giản và chưa chắc có thể áp dụng trong thực tế.
Trước mắt, như dự báo của nhiều tập đoàn tài chính và năng lượng lớn, thị trường năng lượng châu Âu vẫn sẽ chuyển động dựa trên quy luật cungcầu. Hiện tại, do đã lấp đầy kho dự trữ sớm và nhiều hơn so với dự kiến nên châu Âu ít chịu sức ép hơn về nguồn cung. Giá khí đốt tại châu Âu cũng giảm xuống còn khoảng 1/3 so với kỷ lục cuối tháng 8-2022, dù vẫn đang cao gấp khoảng 3-4 lần mức giá vào thời điểm năm 2021. Trong những tháng tới, giá khí đốt tại châu Âu được dự báo sẽ có ít biến động mạnh. Tuy nhiên, nguồn cung năm 2023 được dự báo sẽ phức tạp hơn nhiều, nên từ mùa hè 2023 châu Âu sẽ lại tiếp tục chịu các tác động mạnh về giá.
Cùng với việc áp giá trần khí đốt, các nước thành viên EU cũng có kế hoạch tình nguyện giảm 15% mức tiêu thụ khí đốt tự nhiên trong mùa đông này. Trong khi đó, từ ngày 5-12 tới, các nước G7 sẽ giới hạn mức giá 65-70 USD/thùng đối với dầu mỏ của Nga xuất khẩu qua đường biển.
Đối với dầu mỏ thì châu Âu phụ thuộc vào Nga ít hơn so với khí đốt nên việc EU chính thức cấm nhập khẩu dầu của Nga vào cuối năm nay cũng được tính toán để giảm thiểu các tác động. Câu hỏi chính hiện nay là việc G7 kiên quyết áp giá trần với dầu mỏ của Nga sẽ có tác động ra sao đến thị trường dầu mỏ thế giới. Nga có thể trả đũa bằng cách ngưng toàn bộ việc xuất khẩu dầu mỏ và khi đó giá dầu trên thế giới chắc chắn sẽ lại tăng cao, nhất là khi các nước OPEC+ quyết định cắt giảm sản lượng giảm sản lượng 2 triệu thùng dầu/ngày bắt đầu từ cuối tháng 11-2022.
Ngoài ra, nếu G7 áp giá trần với dầu mỏ của Nga, vẫn chưa rõ hai quốc gia khách hàng lớn nhất của Nga là Trung Quốc và Ấn Độ sẽ phản ứng ra sao. Nếu 2 cường quốc châu Á chấp nhận rủi ro đương đầu với các lệnh trừng phạt của phương Tây để tiếp tục mua dầu của Nga thì tác động của việc áp trần giá dầu mỏ cũng sẽ không đáng kể đối với Nga.
Nhiều nhà quan sát đưa ra đánh giá “hết sức lo ngại” về cơ chế điều tiết thị trường năng lượng của EU, trong đó có việc áp giá trần khí đốt và dầu mỏ, bởi cơ chế này sẽ tác động đến ổn định tài chính cũng như sự an toàn của nguồn cung năng lượng không chỉ của châu Âu, mà của toàn cầu./.
Quang Huy (tổng hợp)
