Loay hoay khai thác, vận hành
Vận hành lò đốt rác tại xã Phục Lễ (huyện Thủy Nguyên)
Giai đoạn 2010-2016, các sở, ngành, UBND các huyện tham mưu cho thành phố lựa chọn thí điểm xử lý chất thải rắn bằng công nghề lò đốt rác BD-Anpha, tổng mức đầu tư trung bình 2,3 tỷ đồng/lò đốt. Sau thời gian vận hành hoạt động của các lò đốt phát sinh nhiều vấn đề chưa phù hợp.
Theo công suất thiết kế, 5 lò đốt này có thể xử lý 12 tấn rác/ngày. Song thực tế hiện nay, khối lượng chất thải rắn sinh hoạt tiếp nhận trung bình tại các lò đốt là 8 tấn/ngày, bình quân mỗi lò xử lý 1,6 tấn/ngày. Mức kinh phí bình quân cho việc xử lý rác tại lò đốt 193,4 triệu đồng/tấn rác. Theo các chuyên gia môi trường, để không gây ô nhiễm môi trường đối với các lò đốt công suất nhỏ cũng phải tuân thủ nghiêm ngặt quy trình đốt. Đó là phải duy trì nhiệt độ đốt, đặc biệt phải có hệ thống làm lạnh đột ngột, giảm nhiệt độ xuống khoảng 300 độ C mới có thể giải quyết được vấn đề phát thải khí fu-ran và di-ô-xin... Song, hầu hết các lò đốt trên địa bàn đều không bảo đảm các tiêu chuẩn này. Đồng thời, quy trình thu gom, xử lý rác thải chưa chuẩn; chưa thực hiện phân loại rác đầu nguồn; rác đốt nhiều loại, thành phần phức tạp, có thể có nhiều thứ không cháy hết được. Báo cáo của Sở Tài nguyên-Môi trường (TNMT) cho biết, tỷ lệ bã thải trung bình của lò lốt khoảng hơn 7%.
Tại cuộc làm việc với lãnh đạo UBND thành phố, Phó cục trưởng Cục Quản lý chất thải và cải thiện môi trường (Bộ TNMT) Nguyễn Thành Yên cho biết: Việc xử lý rác thải bằng công nghệ lò đốt trên địa bàn thành phố khá phổ biến, trong đó có những lò mới được đầu tư xây dựng. Nhưng hầu hết là đốt sử dụng công nghệ lỗi thời, nguy cơ gây ô nhiễm môi trường rất cao. Tại nhiều nước công nghệ này không được khuyến khích hoặc cấm sử dụng. Trên thế giới cũng có nhiều bài học về ô nhiễm chất dioxin do sử dụng tràn lan lò đốt rác thải. Đáng chú ý, quy định cụ thể về quản lý hoạt động lò đốt hiện chưa có. Với các lò đốt đang được sử dụng, trong quy trình vận hành chưa có quy định giám sát hệ thống xử lý khí cũng như giám sát nhiệt độ ở buồng lò.
Định hướng xử lý
Theo Giám đốc Sở TNMT Trần Văn Phương, thời gian qua, thành phố không có nhiều lựa chọn về công nghệ xử lý chất thải . Trong khi , việc định hướng, giới thiệu công nghệ xử lý rác thải của bộ, ngành Trung ương chưa kịp thời. Do đó, Bộ TNMT, Bộ Xây dựng cần có định hướng về công nghệ xử lý rác thải để các địa phương có sự lựa chọn công nghệ phù hợp, đáp ứng yêu cầu xử lý rác thải, bảo đảm an toàn môi trường.
Phó cục trưởng Cục Quản lý chất thải và cải thiện môi trường Bộ TNMT Nguyễn Thành Yên cho biết: để giải quyết tận gốc những nguy cơ từ lò đốt rác thải cỡ nhỏ cần có lộ trình bài bản, nghiêm túc, trước hết là cơ sở pháp lý. Theo quy định tại Nghị định số 38/2015/NĐ-CP của Chính phủ về quản lý chất thải và phế liệu, Bộ TNMT được giao chức năng quản lý việc xử lý chất thải rắn, trong đó có việc xác nhận bảo đảm yêu cầu bảo vệ môi trường đối với các cơ sở xử lý chất thải trước khi đi vào hoạt động. Hiện, Bộ TNMT đang tiến hành đánh giá lại thực trạng xử lý chất thải rắn, kể cả việc sử dụng lò đốt để có những giải pháp phù hợp trong thời gian tới. Đồng thời, Bộ đang xây dựng quy chuẩn quốc gia về lò đốt chất thải rắn. Đây là những căn cứ kỹ thuật quan trọng mang tính sàng lọc cho việc sản xuất, lựa chọn sử dụng và thẩm định lò đốt ngay từ giai đoạn đầu.
Xu hướng thế giới đang lựa chọn công nghệ đốt phát điện và nhiệt phân là hai giải pháp tối ưu để thu hồi được những giá trị từ rác thải và giảm ô nhiễm môi trường hiệu quả, mang lại nhiều giá trị và lợi ích lâu dài. Tuy nhiên, để có thể áp dụng những công nghệ tiên tiến này tại Việt Nam cần có sự nghiên cứu, thử nghiệm và tính toán đến sự phù hợp với từng địa phương. Trước mắt, Sở TNMT cần tăng cường kiểm tra, kiểm soát các lò đốt rác, bảo đảm vận hành hiệu quả, hạn chế phát sinh ô nhiễm thứ phát. Trên cơ sở kết quả kiểm tra, đánh giá của Bộ TNMT có lộ trình, hướng dẫn xử lý phù hợp với các lò đốt, hạn chế nguy cơ ô nhiễm môi trường.
Nguyên Mai - Ảnh: Minh Châm
