Để thêm nguồn thu trong quá trình tự chủ tài chính, thời gian qua, một số bệnh viện mở các khoa, phòng dịch vụ theo yêu cầu để phục vụ người bệnh. Tuy nhiên, một số đơn vị chưa bảo đảm cơ sở, vật chất, nhân lực cho việc khám, chữa bệnh đại trà. Nhiều người bệnh lo lắng, trong quá trình tự chủ, các bệnh viện tập trung nhiều vào mục tiêu gia tăng nguồn thu và các hoạt động có lợi nhuận, ảnh hưởng đến quyền lợi người bệnh.
Điều trị người bệnh tại Khoa Hồi sức yêu cầu (Bệnh viện Việt - Tiệp).Ảnh: Đỗ Thu
Ồ ạt mở phòng bệnh theo yêu cầu
Bác Nguyễn Thị Hoàn, ở khu dân cư Kiều Sơn, phường Đằng Lâm, quận Hải An cho biết: “Vừa qua, tôi đưa cháu vào khám chữa bệnh tại Bệnh viện Trẻ em Hải Phòng. Tôi nhận thấy, bệnh viện có nhiều đổi mới về cơ sở vật chất và thái độ phục vụ, khám, chữa bệnh của đội ngũ y, bác sĩ. Tuy nhiên, ở hầu hết khoa, số lượng các phòng điều trị dịch vụ chiếm hơn 50% tổng số phòng bệnh. Khi sử dụng, người bệnh phải chi trả từ 450.000 đồng – 600.000 đồng/ngày nên các phòng này ít người bệnh điều trị. Trong khi đó, ở những phòng điều trị thông thường lại quá tải, nhiều khi 2,3 cháu nhỏ phải nằm chung một giường. Phục vụ mỗi cháu còn có ít nhất 1 người lớn khiến phòng bệnh càng thêm chật chội. Tình trạng người bệnh chen chúc ở các phòng điều trị thường và thưa vắng ở các phòng yêu cầu vừa gây ra tình trạng lãng phí cơ sở vật chất, đồng thời tạo khoảng cách phân biệt giàu- nghèo, khiến những người bệnh có điều kiện kinh tế chưa cao cảm thấy rất chạnh lòng”.
Tương tự, ở Bệnh viện Việt- Tiệp, trong khi phần lớn các khoa điều trị đều phải tận dụng hành lang để kê giường bệnh do quá tải thì khoa nào cũng dành diện tích nhất định để bố trí phòng bệnh yêu cầu. Hiện tổng số giường bệnh theo yêu cầu của bệnh viện khoảng gần 200 giường, chiếm 20% số giường bệnh được giao kế hoạch và bằng khoảng 15% số giường bệnh thực kê, tuân thủ đúng quy định về tỷ lệ giường bệnh theo yêu cầu áp dụng cơ chế xã hội hóa của Bộ Y tế. Tuy nhiên, theo nhiều người bệnh, việc bệnh viện quá tải phải kê giường ngoài hành lang nhưng vẫn bố trí phòng bệnh yêu cầu với giá cao tại cùng khu vực trong các khoa điều trị là chưa phù hợp.
Giám đốc bệnh viện Việt-Tiệp Nguyễn Quang Tập cho biết: Từ ngày 1-1-2017, bệnh viện thực hiện cơ chế tự chủ về tài chính, không còn bất cứ phần kinh phí đầu tư nào của ngân sách nhà nước. Việc này, đòi hỏi bệnh viện phải cân đối thu chi và nâng cao chất lượng khám chữa bệnh bằng việc mở rộng các phòng khám, điều trị theo yêu cầu trong hoàn cảnh viện phí hiện chưa tính đúng, tính đủ (theo lộ trình đến năm 2020, giá viện phí mới tính đủ 7 yếu tố cấu thành). Việc mở rộng các phòng yêu cầu có ý nghĩa cân đối thu chi của bệnh viện, san sẻ chi phí của người bệnh có điều kiện kinh tế để hỗ trợ người bệnh nghèo và có tích lũy tái đầu tư đại trà cho các phòng bệnh thường. Bệnh viện cũng có thêm nguồn thu để nâng cao thu nhập cho cán bộ, công nhân viên chức.
Tạo khu riêng, công khai, minh bạch giá dịch vụ y tế
Theo Giám đốc Sở Y tế Phạm Thu Xanh, ngành Y tế thường xuyên kiểm tra và nhắc nhở, xử lý đối với trường hợp cố ý lạm thu từ người bệnh, chạy theo lợi nhuận tại các bệnh viện công. Về nguyên tắc, bệnh viện công là bệnh viện của Nhà nước, giá dịch vụ chỉ tính đúng, tính đủ chi phí, không có lợi nhuận. Đối với các dịch vụ đáp ứng nhu cầu xã hội như khám bệnh theo yêu cầu, giường bệnh theo yêu cầu… được tính thêm một phần chi phí để tích lũy, tái đầu tư. “Các bệnh viện phải thu đúng theo giá được cơ quan có thẩm quyền quy định và phải niêm yết công khai, minh bạch, không được thu các yếu tố chi phí đã kết cấu trong giá, chứ không phải muốn tính giá thế nào thì tính, thu thế nào thì thu”.
Để tránh việc các bệnh viện trong quá trình thực hiện tự chủ, muốn tăng nguồn thu, ồ ạt bố trí khu khám bệnh yêu cầu, phòng yêu cầu, Bộ Y tế và Bộ Tài chính xây dựng dự thảo thông tư quy định tổ chức hoạt động và giá dịch vụ khám chữa bệnh theo yêu cầu của các đơn vị sự nghiệp y tế công lập. Dự thảo thông tư theo hướng siết chặt các điều kiện và viện phí của dịch vụ này, tránh mỗi nơi một giá. Hiện dự thảo này đang được Bộ Y tế xin ý kiến rộng rãi các đơn vị trong ngành, sẽ chính thức áp dụng trong năm 2018.
Trong dự thảo, Bộ Y tế đề xuất giá trần khám bệnh theo yêu cầu tại Hà Nội và thành phố Hồ Chí Minh là 300.000 đồng/lần; tại Hải Phòng, Đà Nẵng, Cần Thơ là 250.000 đồng/lần; các tỉnh, thành còn lại nhiều nhất 200.000 đồng/lần. Dự thảo cũng quy định tiêu chuẩn khu vực khám chữa bệnh, khu điều trị nội trú, buồng bệnh phải bảo đảm diện tích, các thiết bị y tế. Cụ thể, một bệnh viện đa khoa 500 giường bệnh và có khu vực phòng khám chỉ bố trí dưới 59 chỗ khám thì không được giảm diện tích phòng khám để tổ chức phòng khám theo yêu cầu. Các phòng bệnh phải bảo đảm tỷ lệ một bác sĩ trên 4 giường bệnh và một điều dưỡng trên một giường bệnh phục vụ 24/24 giờ. Đối với phòng dịch vụ, dự thảo quy định diện tích phòng phải rộng từ 12m² (loại đặc biệt với 1 giường bệnh) đến 28m² (loại 3 với 4 giường/phòng). Bộ Y tế nhấn mạnh, dịch vụ khám chữa bệnh theo yêu cầu phải được tổ chức thành khu riêng. Trường hợp không tổ chức thành khu vực riêng, các cơ sở y tế chỉ được tổ chức dịch vụ khi đáp ứng điều kiện, như mỗi bàn khám không quá 45 bệnh nhân/ngày (khám có bảo hiểm y tế, khám thông thường); không để người bệnh nằm ghép, bảo đảm đủ số giường cho người không sử dụng phòng theo yêu cầu…Với những quy định chặt chẽ này, khi dự thảo thông tư này được chính thức triển khai, sẽ ngăn ngừa tình trạng bệnh viện đang quá tải, vẫn ồ ạt mở các phòng dịch vụ và khu khám theo yêu cầu cùng khu vực với khoa điều trị thông thường.
Hoàng Yên
