“0 đồng học phí, 10 đồng phụ phí”
Bất đồng quan điểm về chọn trường, chọn lớp cho con trai khiến vợ chồng chị N. (phường Cầu Tre, quận Ngô Quyền) lâm vào cuộc “chiến tranh lạnh” nho nhỏ. Anh chồng có ý cho con học trường đúng tuyến, trong khi chị vợ nhất định phải đưa con học tại ngôi trường công có tiếng trên địa bàn quận dù trái tuyến. Theo chị N., con học trường điểm, lớp chọn dù chỉ phải thêm chút kinh phí, nhưng “sướng đôi đường”. Không những con được học cô giỏi, cơ sở vật chất “xịn”, mà còn được bán trú đến hết lớp 5, thuận tiện cho việc đưa đón. “Trời không chịu đất thì đất phải chịu trời”, phần vì muốn gia đình hoà thuận, êm ấm, nhưng cái chính vì con, anh T. chiều ý vợ.
 |
Đằng sau niềm vui khi con bước vào năm học mới, là sự lo lắng nhiều bề của các bậc cha mẹ. Ảnh: Minh Tú |
Cậy cục, nhờ vả nhiều nơi, cuối cùng chị N. cũng đăng ký cho con học trái tuyến. Niềm vui chưa dứt, đến khi nhập học cho con, mới “ngã ngửa” với khoản “chỉ phải thêm một chút kinh phí” không như chị nghĩ. Chị N. chia sẻ: “Lúc nộp hồ sơ, kế toán bảo viết đơn tự nguyện đóng góp xã hội hoá, rồi ký hoá đơn mua đồng phục, sách vở…, tổng cộng gần 6 triệu đồng. Nhưng thế vẫn chưa hết, nghe các bà mẹ năm ngoái, năm kia có con vào học lớp 1 trường này, đầu năm đóng thêm gần 4 triệu đồng nữa”.
Dù không tốn kém như đăng ký cho con vào học trường điểm, lớp chọn trái tuyến…, nhiều bậc cha mẹ có con học đúng tuyến cũng khốn khổ với tình cảnh “0 đồng học phí, 10 đồng phụ phí” (cấp tiểu học được miễn học phí). Anh Hoàng Hải N. (ở thôn Đức Phong, xã Đại Đồng, huyện Kiến Thụy) cho biết, con trai đầu khi vào lớp 1 vợ lo “từ A đến Z” nên không để ý các khoản đóng góp. Đến con thứ 2, do vợ bận công việc, anh đi họp phụ huynh đầu năm, giật mình khi trường tạm thu mỗi cháu 1,5 triệu đồng. Nghe hội các “ông bố nhân dân” chia sẻ, cần chuẩn bị gấp đôi số đó cho các khoản mua sắm, đóng góp trong kỳ khai giảng, thấy “toát mồ hôi hột”. Anh N. tâm sự: “Vài triệu đồng đối với những gia đình khá giả không thành vấn đề, nhưng với những cặp vợ chồng công nhân hay làm ruộng, đó là khoản lớn, nhiều khi phải đi vay nợ!”.
Quy định không rõ ràng, dễ lạm thu
Trưởng Phòng Giáo dục- Đào tạo quận Dương Kinh Vũ Đức Thiện cho biết, đầu vào cấp tiểu học có 2 khoản thu là xã hội hoá và thu hộ, chi hộ các bậc cha mẹ. Khoản thu xã hội hoá căn cứ vào Hướng dẫn số 6890 của Bộ Giáo dục - Đào tạo về quản lý, sử dụng các khoản đóng góp tự nguyện ở các cơ sở giáo dục và đào tạo. Các khoản thu này trên nguyên tắc không cào bằng, do các bậc cha mẹ tự nguyện, tuỳ tâm. Còn khoản thu hộ, chi hộ như tiền mua sách vở, may đồng phục, nước uống, bán trú (với những trường tổ chức học bán trú)… do đại diện nhà trường và cha mẹ bàn bạc, thoả thuận. Bộ và Sở Giáo dục- Đào tạo quy định cấm thu những khoản như cây xanh, điện, vệ sinh.
Trên thực tế, không ít trường hợp “quy định một đằng, thu một nẻo” hay vận dụng chủ trương xã hội hoá, tinh thần “tự nguyện” của các bậc cha mẹ để lạm thu. Anh Nguyễn Văn T. (ở phường Lạch Tray, quận Ngô Quyền) chia sẻ, “Năm nào Bộ và Sở Giáo dục- Đào tạo cũng hô hào, thu đúng, thu đủ, nhưng việc kiểm tra giám sát chưa thường xuyên, toàn diện. Khoản xã hội hoá các cháu học trái tuyến nói là không cào bằng và trên tinh thần tự nguyện, nhưng khi tôi làm thủ tục nhập học cho con, nhân viên nhà trường đưa lá đơn tự nguyện của người khác “làm mẫu”. Thấy số tiền người đó đóng góp là 5 triệu đồng, tôi hỏi mình đóng ít hơn có được không, họ trả lời đó là mức thấp nhất. Kiểm tra các trường sẽ rõ ngay các khoản đóng góp xã hội hoá có trên tinh thần tự nguyện hay theo “giá sàn”?”. Chị Ngô Thị H. (ở phường Đằng Lâm, quận Hải An) bức xúc: “Ngành giáo dục cần quy định rõ ràng thu những khoản gì, bao nhiêu, khu vực nào, trường nào được thu ở mức bao nhiêu và cấm các nhà trường tự thu, kể cả các khoản tự nguyện. Các trường công lập là cơ sở do nhà nước quản lý, đâu phải doanh nghiệp tự thu, tự chi”.
Bấy lâu nay quy định về các khoản xã hội hoá, tự thu, tự chi của các trường không rõ ràng cộng với sự im lặng của phần đông các bậc cha mẹ vì lo sợ con cái bị “phân biệt” làm tình trạng lạm thu, thu trái quy định thường “bỏng rẫy” trước kỳ khai giảng năm học mới. Thiết nghĩ, các bậc cha mẹ nên mạnh dạn, thẳng thắn yêu cầu nhà trường trả lời chi tiết về các khoản thu. Các trường học cần công khai trên các phương tiện thông tin đại chúng, trên trang web, bảng tin… các khoản thu- chi. Các bậc cha mẹ hoàn toàn có quyền biết số tiền mà họ đóng góp được nhà trường dùng vào việc gì, dùng như thế nào và có hợp lý hay không. Trong trường hợp không rõ ràng hoặc có nghi vấn, có thể làm đơn yêu cầu thanh tra gửi đến phòng, Sở Giáo dục- Đào tạo. Có như vậy, trước kỳ khai giảng năm học mới, các bậc cha mẹ mới có thể vui vẻ giống như con cái háo hức đến trường mà ít lo lắng đóng góp bao nhiêu…
Công Tráng
