(HPĐT)- Mực nước tại các hệ thống thủy lợi thành phố sụt giảm từng ngày trong khi hơn 1 tháng gần đây, việc bổ sung nguồn nước khá khó khăn do xâm nhập mặn diễn biến phức tạp. Do đó, việc bảo đảm cung ứng đủ nước tưới phục vụ sản xuất nông nghiệp, nước sạch cho đời sống của người dân gặp nhiều thách thức.
Công nhân Trạm Khai thác công trình thủy lợi Trung Trang kiểm tra độ mặn và thông số chất lượng trước khi mở cống lấy nước vào hệ thống.
Trữ lượng giảm, việc bổ sung gặp khó
Tính từ thời điểm kết thúc lấy nước đợt 2 phục vụ sản xuất vụ Xuân 2024 đến nay, hệ thống thủy lợi Tiên Lãng không lấy nước bổ sung từ sông ngoài trong khi mực nước giảm từ 2 -3 cm/ngày. Không có nước bổ sung, việc thau đảo nguồn nước không thể diễn ra. Trong khi trên toàn hệ thống có tới hơn 400 điểm xả đang ngày đêm xả thải khiến chất lượng nước có nguy cơ bị ô nhiễm. Theo quan sát bằng mắt thường, tại tuyến kênh trục 1, trục 2 của huyện Tiên Lãng, nước chuyển màu đen, một số hộ dân vứt rác, túi nilon, hộp xốp trôi nổi trên kênh. Chủ tịch Công ty TNHH MTV Khai thác công trình thủy lợi Tiên Lãng Nguyễn Trí Dũng lo lắng: Hiện, công ty bảo đảm nước tưới dưỡng lúa Xuân. Nhưng do mặn xâm nhập cao, bao phủ toàn hệ thống, các cống đầu mối trên địa bàn huyện không mở lấy bổ sung nguồn nước. Qua quan trắc, hiện nước bên trong hệ thống bắt đầu xuất hiện mặn do ngấm từ lòng đất lên. Trong tháng 4, 5 tới không xuất hiện mưa rào với lượng mưa lớn, nguy cơ thiếu nước là rất cao, nồng độ mặn trong hệ thống tăng.
Hơn 1 tháng trở lại đây, các cống đầu mối hệ thống thủy lợi Đa Độ đóng chặt, do xâm nhập mặn trở lại, bao trùm hệ thống. Độ mặn tại cống Trung Trang (cống đầu mối của hệ thống thủy lợi Đa Độ) có thời điểm lên tới 7‰ (trong khi độ mặn cho phép lấy nước vào hệ thống dưới 1‰). Theo tính toán của Công ty TNHH MTV khai thác công trình thủy lợi Đa Độ so với thời điểm ngày 21-2 (ngày cuối trong đợt 2 lấy nước vụ Xuân 2024), mực nước trên toàn hệ thống sụt giảm 30 cm. Tại một số địa phương của huyện Kiến Thuỵ như các xã: Tân Trào, Đoàn Xá, Đại Hợp, Ngũ Phúc… xuất hiện nguy cơ hạn, mặn xâm nhập ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất nông nghiệp. “Trữ lượng nước hiện tại bảo đảm đủ sử dụng trong quãng thời gian từ 1 đến 1,5 tháng. Nếu những ngày tới không có nước bổ sung, nguy cơ thiếu nước phục vụ sản xuất nông nghiệp, sản xuất nước sạch”- Chủ tịch Công ty TNHH MTV Khai thác công trình thủy lợi Đa Độ Đỗ Văn Trãi cho biết.
Theo dự báo của Đài khí tượng thủy văn khu vực Đông Bắc, lượng mưa trong tháng 3 đến tháng 5-2024 trên địa bàn thành phố Hải Phòng xấp xỉ đến thấp hơn trung bình nhiều năm. Đặc biệt, do ảnh hưởng biến đổi khí hậu, việc giảm lượng xả của hồ thủy điện trong đợt lấy nước vụ Xuân 2024, tình trạng xâm nhập mặn tại các triền sông thành phố diễn biến phức tạp. Vì vậy, xuất hiện nguy cơ thiếu nước phục vụ tưới dưỡng vụ Xuân 2024 tại số xứ đồng cao, địa phương ven biển.
Đồng loạt giải pháp lo đủ nước
Là đơn vị bảo đảm nguồn nước phục vụ sản xuất nước sạch sinh hoạt cho hơn 1 triệu dân khu vực nội thành, việc duy trì đủ trữ lượng và bảo đảm chất lượng đang là nhiệm vụ sống còn với Công ty TNHH MTV Khai thác công trình thủy lợi An Hải. “Do hệ thống thủy lợi Bắc Hưng Hải không bị ảnh hưởng bởi xâm nhập mặn nên việc bổ sung nguồn nước vào sông Rế qua cống Bằng Lai, Quảng Đạt, huyện Kim Thành (tỉnh Hải Dương) được thực hiện. Có nước bổ sung, đơn vị liên tục thau đảo để nâng cao chất lượng nước. Tuy nhiên, hiện nguồn nước sông Rế đang có nguy cơ ô nhiễm từ 369 điểm xả thải của doanh nghiệp, khu dân cư. Để ứng phó với nguy cơ nguồn nước bị ô nhiễm và ảnh hưởng bởi xâm nhập mặn, doanh nghiệp phối hợp chính quyền địa phương, Sở Tài nguyên và Môi trường kiểm tra, giám sát chặt các điểm xả thải, xử lý nghiêm trường hợp xả thải vào hệ thống. Đơn vị cử 2 cán bộ thường trực tại cống Bằng Lai, Quảng Đạt phối hợp Xí nghiệp thủy lợi Kim Thành kiểm soát chất lượng nguồn nước trước khi mở cống lấy nước vào hệ thống”- Chủ tịch Công ty TNHH MTV Khai thác công trình thủy lợi An Hải Trần Quang Hoạt thông tin.
Để bảo đảm đủ nước tưới đối với diện tích vụ Xuân 2024, Công ty TNHH MTV Khai thác công trình thủy lợi Đa Độ đầu tư, sẵn sàng vận hành 15 trạm bơm dã chiến. Đồng thời, yêu cầu các Trạm Khai thác công trình thủy lợi các quận, huyện thường xuyên kiểm tra các cống dưới đê và hoành triệt ngay nếu xuất hiện tình trạng rò rỉ, nhiễm mặn; nghiên cứu, áp dụng các biện pháp tưới tiết kiệm nước. Để tăng khả năng trữ nước trong hệ thống, đơn vị tiếp tục giải toả, đắp bờ, nạo vét mở rộng lòng sông Đa Độ.
Đến thời điểm này, dù xâm nhập mặn chưa gây ảnh hưởng, thiệt hại đến sản xuất nông nghiệp và nguồn nước phục vụ sinh hoạt của người dân thành phố song nguy cơ là thấy rõ. Vì trong hơn 1 tháng qua, 3/5 doanh nghiệp thủy lợi trên địa bàn thành phố không thực hiện việc lấy nước bổ sung vào hệ thống. Trong khi, việc xả nước từ các hồ thủy điện bị cắt giảm, triều cường dâng cao khiến mặn quay trở lại xâm nhập sâu vào các triền sông. Theo Chi cục Thủy lợi và Phòng, chống thiên tai (Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn), tính đến cuối tháng 3-2024, nước cung cấp cho sản xuất nông nghiệp và đời sống vẫn bảo đảm nhưng với xu hướng xâm nhập mặn sâu nguy cơ thiếu nước có thể xảy ra. Tình trạng thiếu nước, nước bị nhiễm mặn xảy ra vào cuối năm 2023 và tháng 1 vừa qua tại hệ thống thủy lợi Đa Độ và An Hải là cảnh báo đòi hỏi thành phố và các sở, ngành liên quan cần khẩn trương tính toán giải pháp ứng phó.
BÀI VÀ ẢNH: MINH KHÔI
