Nghị định số 38/2026/NĐ-CP tạo hành lang pháp lý chuẩn hóa việc cấp mã số vùng trồng, góp phần bảo vệ uy tín và nâng cao năng lực cạnh tranh cho nông sản Việt Nam.
Trong nhiều năm qua, mã số vùng trồng và cơ sở đóng gói đã trở thành “tấm hộ chiếu” bắt buộc đối với nông sản xuất khẩu của Việt Nam. Tuy vậy, trước tốc độ tăng trưởng “nóng” của ngành rau quả, áp lực quản lý ngày càng lớn khi các thị trường quốc tế liên tục siết chặt yêu cầu về kiểm dịch thực vật, an toàn thực phẩm và truy xuất nguồn gốc.
Trong bối cảnh đó, việc Chính phủ ban hành Nghị định 38/2026/NĐ-CP quy định về nhập khẩu cây mang theo bầu đất và mã số vùng trồng, cơ sở đóng gói là bước hoàn thiện thể chế nhằm chuẩn hóa, minh bạch hóa hoạt động sản xuất theo hướng bền vững.
Yêu cầu từ các thị trường lớn như Trung Quốc, Hoa Kỳ, Nhật Bản... đã làm thay đổi căn bản vai trò của hệ thống mã số. Hiện nay, mã số vùng trồng không còn là điều kiện để “đủ hồ sơ” mà đòi hỏi việc duy trì liên tục các tiêu chuẩn kỹ thuật về sinh vật gây hại, dư lượng thuốc bảo vệ thực vật và hồ sơ giám sát.
Theo số liệu từ Bộ Nông nghiệp và Môi trường, tính đến tháng 5/2026, cả nước có 9.546 mã số vùng trồng và 1.525 mã số cơ sở đóng gói. Tuy nhiên, rủi ro vi phạm vẫn hiện hữu khi từ năm 2025 đến nay, hàng trăm mã số đã nhận cảnh báo hoặc bị thu hồi. Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Hoàng Trung nhấn mạnh rằng chỉ một vài vi phạm cũng có thể ảnh hưởng đến uy tín quốc gia và khả năng duy trì thị trường.
Nghị định số 38/2026/NĐ-CP đã tạo cơ sở pháp lý để nâng cao kỷ cương thông qua các cơ chế tạm dừng và thu hồi mã số rõ ràng. Đây chính là bước chuyển quan trọng từ phương thức “quản lý hành chính” sang “quản trị chuỗi sản xuất xuất khẩu”, nơi chủ thể được cấp mã phải tự chịu trách nhiệm duy trì điều kiện kỹ thuật.
Một trong những điểm nhấn của nghị định mới là việc luật hóa cơ chế phân cấp quản lý. Theo đó, UBND cấp tỉnh chịu trách nhiệm toàn diện trong việc tổ chức cấp, kiểm tra và hậu kiểm mã số trên địa bàn. Việc quản lý mã số phải gắn với địa bàn thực tế, nơi chính quyền cơ sở là lực lượng trực tiếp bám sát vùng trồng và kịp thời xử lý vi phạm ngay từ đầu nguồn.
Tại các hội nghị triển khai, nhiều chuyên gia thống nhất rằng địa phương là “tuyến đầu” quyết định chất lượng hệ thống. Các tỉnh, thành phố cần kiện toàn bộ máy chuyên môn, tăng cường phối hợp giữa ngành nông nghiệp với công an và quản lý thị trường để xử lý nghiêm hành vi cho thuê hoặc gian lận mã số.
Bên cạnh đó, nghị định còn đặt nền móng cho việc số hóa quản lý theo tinh thần Nghị quyết 57-NQ/TW. Thời gian tới, ngành nông nghiệp sẽ đẩy mạnh liên thông dữ liệu từ trung ương đến địa phương, số hóa quy trình từ tiếp nhận hồ sơ đến cảnh báo vi phạm. Khi mỗi mã số không chỉ là một dãy số mà là cam kết về chất lượng, việc duy trì tính minh bạch sẽ trở thành yếu tố sống còn để nông sản Việt Nam phát triển bền vững.
NM (tổng hợp)
.jpg "Liên kết mở rộng mã số vùng trồng trong nông nghiệp")
