Minh Châm
Theo ông Nguyễn Phú Thông, ở thôn Hồng Thạch, tục lệ bày mâm ngũ quả ở Minh Tân có từ lâu lắm, ở tuổi 85, ông chứng kiến tục lệ này được người dân địa phương duy trì với nét riêng đặc trưng.
 |
| Ở Minh Tân, huyện Thủy Nguyên có những mâm ngũ quả được bày cao hơn một mét. |
Để xếp được mâm ngũ quả đẹp (đủ tiêu chuẩn về hình dáng, màu sắc) đòi hỏi người xếp phải có hoa tay, tính thẩm mỹ cao. Mâm ngũ quả ở Minh Tân gồm nhiều loại quả với nhiều màu sắc bắt mắt. Các loại quả chính gồm chuối, bưởi, đu đủ, lựu, phật thủ, cam, táo, lê...Các loại quả này được chọn lọc kỹ càng, bảo đảm quả tươi, đẹp, đều. Bước đầu tiên, những nải chuối xanh to đều đặt làm nền, sau đó đến các loại quả, to đến nhỏ, xếp theo hình tháp, quả được cài, cắm chắc chắn theo ý tưởng của người xếp mang ý nghĩa thể hiện trời đất, rồng, phượng, bốn mùa hoa trái, xum xuê, đủ đầy, màu sắc xen lẫn nhau hài hòa, trên cùng là đầu rồng biểu tượng cho tín ngưỡng dân gian. Mâm ngũ quả của người dân xã Minh Tân khi hoàn thiện bao giờ cũng có một con rồng được làm bằng râu dừa, trang trí giấy trang kim nhiều mầu sắc. Để làm chiếc đầu rồng này, các nghệ nhân lựa chọn quả dừa có đủ 9 “râu”. Với cách bày biện khéo léo, công phu, có mâm ngũ quả cao đến 1,2-1,4m, đường kính 60-70cm và nặng tới trên 1 tạ. Các nghệ nhân được mời đến gia đình bày mâm ngũ quả hiện có khoảng 30 người. Tiêu biểu như nghệ nhân: Đinh Đức Hoạt, Vũ Đức Lâm, Bùi Doãn Giới, Hồ Xuân Cò, Vũ Đức Bình...Kinh phí chi công bày 1 mâm ngũ quả từ 250.000 đến 300.000 đồng.
Theo ông Vũ Nhân Yên, 75 tuổi, ở thôn Hồng Thạch, tục lệ bày mâm ngũ quả ở Minh Tân không chỉ gắn liền với ngày Tết, mà còn gắn với lễ hội Kỳ Anh (hay còn gọi là lễ rước Lão) và ngày hội đình làng được tổ chức dịp Tết Nguyên đán. Vào ngày hội đình, 5/5 làng trong xã, mỗi làng sắp một mâm ngũ quả to, đẹp nhất làm lễ dâng Thành hoàng làng. Ban tổ chức lễ hội chấm và tặng thưởng mâm ngũ quả đẹp nhất.
Chủ tịch UBND xã Minh Tân Hồ Xuân Đản cho biết: Ở thế hệ nào cũng có những nghệ nhân, bàn tay vàng được nhiều nơi mời đến bày mâm ngũ quả, có cả các tỉnh bạn như: Quảng Ninh, Hải Dương.... Năm 2016, địa phương làm hồ sơ đề nghị thành phố công nhận mâm ngũ quả là sản phẩm đặc thù của địa phương. Hiện, thủ tục, hồ sơ cơ bản hoàn tất.
