Ngon nhất là măng đầu mùa.
Măng đầu mùa xuất hiện theo mưa. Đó là những cơn mưa giông sau đợt dài nắng hạn. Mưa chín chiều duyên hải miền Trung thường bắt đầu quãng tháng 5, tháng 6. Qua những chiều mưa xối xả, các rặng tre già xác xơ thiếp ngủ bắt đầu cựa mình, tỉnh giấc cho một cuộc hồi sinh. “Cuộc hồi sinh” ấy âm thầm từ đất chồi lên. Bắt đầu là những “mũi chông”. Cũng nâu đen, xỉn màu như đất, không quen khó mà nhận ra. Ấy chính là những mầm măng. Mọc nhanh lắm. Chỉ 3 hôm “mũi chông” đã biến thành “cây chông”. Tuần lễ sau, “cây chông” hùng dũng vươn lên, cách đất non nửa mét. Bắt đầu rũ bỏ các mo nang phần gốc. Loài măng khi mới lấp ló mơ hồ, còn “trốn” dưới lá mục, cành khô thì lớn chậm, nhưng lúc “lộ nguyên hình”, măng sẽ phóng nhanh như vũ bão. Chỉ vài ba ngày, măng già đi, thân cứng lại, bộng ra. Vậy nên ngày nhỏ, hễ thấy có mưa giông đầu mùa là mẹ luôn nhắc tôi thường xuyên quan sát các gốc tre. Phát hiện mầm măng phải đánh dấu, ghi nhớ. Không cắt măng quá sớm hoặc quá muộn. Cắt sớm, thân măng đặc, mềm, ngon nhưng mụt (mầm) còn nhỏ, lượng măng ít. Cắt muộn thì măng già, xơ, đắng và lượng măng cũng bị mất do một phần đáng kể đã biến thành… tre. Thường canh từ lúc măng mới chồi lên tính đến độ tuần lễ sau là vừa cắt. Nếu muốn ăn ngon hoặc sợ bị… quên thì phải cắt sớm, dứt khoát không bao giờ để muộn!
 |
Măng đầu mùa ít khi lên từng mụt đơn lẻ. Thân tre trưởng thành bình thường nào cũng sẽ “đẻ” măng. Họ nhà tre vốn đa thân nên gặp mưa sẽ rùng rùng “đẻ” măng một loạt! Tuy vậy, mẹ không bao giờ khai thác hết. Số măng ấy mẹ chỉ thu phân nửa, chừa nửa còn lại cho chúng lớn thành tre. Mẹ bảo: ăn mùa này phải biết nghĩ mùa sau…
Ngày nhỏ tôi đặc biệt mê món canh măng nấu cá trê, măng tươi xào thịt. Mà cũng không chỉ hai món ấy. Với tôi, món nào có măng cũng ngon hết. Mẹ chiều con nên tre nhà có măng ít khi đem bán. Giờ mẹ ra người thiên cổ, tre nhà cũng đốn sạch từ lâu. Lâu lâu chợt thèm, đi chợ mua măng về nấu. Nhưng tìm mãi không được hương vị những tô canh ngày cũ với con cá trê đồng tát ao vàng lườn béo ngậy nấu với măng đầu mùa…
Y Nguyên
