(HPĐT)- “Hải Tần Phòng Thủ” có lẽ là vùng đất địa linh nhân kiệt từ thuở ông cha lập cõi dựng nước, không chỉ là mảnh địa đồ trấn thủ bảo vệ bờ biển phía Đông, mà còn là một nơi sinh ra những danh nhân kiệt xuất, những hiền tài quốc gia, những tài nhân trong nhiều lĩnh vực quân sự, khoa học, kỹ thuật, văn hóa nghệ thuật… Đặc biệt, đây cũng là nơi có nhiều tài nữ xinh đẹp, thông minh và xuất sắc trong nhiều lĩnh vực.
Có lẽ mang những gen trội của vùng đất địa linh nhân kiệt “Hải Tần Phòng Thủ”, nên khi vào phương Nam theo gia đình lập nghiệp, dù là đi từ khi còn nhỏ, nhưng các cô gái vẫn ảnh hưởng rất nhiều khí chất, thần thái, những tinh hoa của vùng quê, của ông bà bố mẹ hay là nơi “chôn nhau cắt rốn” của mình. Hai tài nữ sinh ra ở Hải Phòng, cùng tên Thanh Vân, như hai áng mây xanh, hai bông hoa rạng rỡ ở phương Nam. Một là NSƯT Phạm Thị Thanh Vân - Ốc Thanh Vân, hoạt động nghệ thuật sân khấu - điện ảnh, không chỉ có nhiều thành tích trong nghệ thuật diễn xuất mà còn luôn lan tỏa lối sống tích cực, lành mạnh đến cộng đồng. Cô gái thứ hai là tiến sĩ (TS) Hà Thanh Vân, hiện công tác tại Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam, giảng viên thỉnh giảng nhiều trường đại học ở thành phố Hồ Chí Minh và các tỉnh thành, đồng thời là người sáng lập kiêm Phó giám đốc Trung tâm Xúc tiến Văn hóa nghệ thuật Việt Nam (COPAC).
Nữ tiến sĩ nổi tiếng về lĩnh vực văn hóa nghệ thuật
TS Hà Thanh Vân, thuộc thế hệ 7X, sinh ra và có tuổi ấu thơ ở với ông ngoại số nhà 14 (nay là 28) phố Phạm Minh Đức, quận Ngô Quyền (Hải Phòng). Hết lớp Lá, do bố mẹ được phân công công tác phía Nam nên cô chuyển vào theo. Ngay từ nhỏ cô đã chứng tỏ trí thông minh của mình, không chỉ là học sinh học trước tuổi, mà còn là học sinh xuất sắc suốt 12 năm học, tốt nghiệp thủ khoa Đại học Khoa học – Xã hội và Nhân văn thành phố Hồ Chí Minh, được chuyển tiếp học cao học và nghiên cứu sinh, trở thành TS năm 27 tuổi, vào thời điểm đó là TS trẻ nhất trong ngành.
Cô có “bảng” thành tích và công trình rất đáng nể: 29 cuốn sách nghiên cứu in chung, 3 sách nghiên cứu in riêng, 2 sách tản văn in riêng, 2 sách dịch, viết hàng trăm bài báo khoa học, hướng dẫn 15 luận văn cao học, 7 luận án tiến sĩ… Riêng viết về Hải Phòng, TS Hà Thanh Vân đặc biệt có nhiều bài nghiên cứu về Trạng Trình Nguyễn Bỉnh Khiêm, nhà văn Nguyên Hồng, nhạc sĩ Văn Cao, gần đây viết nhiều về tác giả- nhà văn quân đội Nguyễn Đình Tú (viết bài nghiên cứu in sách, in báo, hướng dẫn luận văn cao học, luận án tiến sĩ về Nguyễn Đình Tú)…
Hỏi cô về kỷ niệm Hải Phòng, TS Hà Thanh Vân cho biết, năm nào cũng tìm dịp về thăm, vì Hải Phòng là quê ngoại của cô. Ở đó có nhiều kỷ niệm từ thuở ấu thơ và những năm tháng sau này, nhất là kỷ niệm với ông ngoại. Ông ngoại công tác ở Thành ủy bận rộn, nhưng vẫn hay đưa cháu gái đi học mẫu giáo. Ông bà ngoại và họ hàng luôn cưng chiều cháu. Sau đó cậu ruột cũng làm ở Thành ủy, mỗi khi cháu gái về, biết cháu gái ham mê văn hóa di tích, lịch sử, nên cũng hay đích thân lái xe đưa cháu đi chơi. Gần đây nhất là cậu và cháu đi thăm khu di tích cọc sông Bạch Đằng.
Hải Phòng cũng là nơi có nhiều bạn bè thân quen, mỗi khi về Hải Phòng, TS Thanh Vân thường cảm thấy là như về nhà. Gần đây có chuyến trekking đảo Cát Bà và rất ấn tượng vì vẻ đẹp và sự nhiệt tình của người Hải Phòng làm du lịch. TS Hà Thanh Vân bày tỏ: “Hà Vân có một bài viết nhan đề là “Về Hải Phòng để thấy đời không tẻ nhạt, bởi lẽ trước hết là sẽ luôn gặp những con người Hải Phòng không tẻ nhạt”. Cô cảm ơn những chân tình của người Hải Phòng, khi cô về quê ngoại, là em Đặng Thanh tuy chưa gặp ngoài đời nhưng đã chỉ dẫn hết lòng về Cát Bà qua tin nhắn. Cảm ơn em Trần Hằng Lam rất nhiệt tình đưa đi chơi và nói chuyện rất thú vị, cũng như khi lỡ quên cái bình nước ở quán bún cá ăn sáng, rồi đến quán khác ăn trưa xong mới nhớ ra nhưng lại tìm được vì quán vẫn giữ. Là chân tình chị Bích Ngọc- NSƯT- diễn viên Đoàn Kịch nói Hải Phòng tình cờ gặp em Hà Vân trong một quán cà phê và nhận ra em Vân, xong rồi hai chị em tám chuyện như đã quen nhau từ lâu. Cảm ơn một anh thợ sửa đồng hồ ở bên hông Nhà hát thành phố Hải Phòng sau khi thay pin đồng hồ xong bỗng hỏi: Em là Hà Thanh Vân phải không?
TS Hà Thanh Vân còn vui vẻ kể, về Hải Phòng học thêm được nhiều câu nói thú vị, trong đó có câu của Cát Bà Hello: “Chúng em làm du lịch với quan niệm không phải là phục vụ khách hàng mà là làm bạn đi chơi với khách hàng”. TS Hà Thanh Vân cho rằng đây là quan niệm mà những công ty chuyên về tour du lịch trải nghiệm, sinh thái, kỹ năng sinh tồn ở Việt Nam cần lưu tâm như một kinh nghiệm quý từ Hải Phòng.
Và lần gần nhất TS Hà Thanh Vân về quê ngoại là vào mùa thu năm nay, cô muốn khám phá bằng góc nhìn mới, đi bằng tàu hỏa. Đó cũng là trải nghiệm kỳ thú của TS, mà theo cô chia sẻ, là càng thích hơn mỗi khi về quê, về Hải Phòng, không chỉ là nhìn ngắm cảnh quan, mà chính là khi tàu dừng lại, được thả chân bước ở nhà ga cổ, cảm giác như xuyên không về thế kỷ trước, như những bước dạo đầu tiên để sau đó là những khám phá đắm mê vào các kiến trúc, các công trình xưa mang đầy dấu ấn lịch sử của thành phố…
NSƯT Thanh Vân luôn lan tỏa năng lượng sống đẹp
NSƯT Phạm Thị Thanh Vân, sinh ở thành phố Hải Phòng, thuộc thế hệ 8X, và lập nghiệp tại thành phố Hồ Chí Minh. Cái tên Ốc Thanh Vân đã trở thành quen thuộc với công chúng yêu nghệ thuật sân khấu - điện ảnh Việt Nam, khán giả màn ảnh nhỏ với những show truyền hình thực tế…. Từ nhỏ, cô được mẹ là giáo viên thanh nhạc cho đi học múa, piano và hát để bồi dưỡng năng khiếu nghệ thuật, có lẽ thế mà sau này trưởng thành, cô trở thành một nghệ sĩ đa tài, tỏa sáng ở nhiều lĩnh vực showbiz nghệ thuật. Cô khởi nghiệp từ sân khấu kịch nói, diễn viên sân khấu Kịch Sài Gòn, nhắc đến cô, những người yêu sân khấu thành phố Hồ Chí Minh đều nhớ tới vai diễn ấn tượng Thủy trong vở kịch kinh dị “Người vợ ma”, hay Dung trong vở “Nước mắt người điên”, gần đây là vai diễn người vợ trong vở kịch kinh dị “Ngôi nhà hoang”. Năm 2007, cô từng chiến thắng hạng mục “Nghệ sĩ kịch nói được yêu thích nhất” của HTV Awards 2007.
Ở phim truyền hình, công chúng yêu màn ảnh nhỏ tới giờ vẫn chưa quên vai diễn Cẩm Linh thông minh, nhân ái, luôn hiểu mình biết người trong phim “Cô gái xấu xí”, hay vai Trân trong phim “Tình yêu còn lại”. Cô còn được nhớ đến qua các vai diễn trong phim “Hương phù sa”, “Ngã rẽ cuộc đời”, “Tiếng dương cầm trên biển”, “Già néo đứt dây”... Tham gia series phim “Lật mặt” của Lý Hải, đặc biệt là “Lật mặt 4”, “Lật mặt 5”… Sở hữu ngoại hình xinh đẹp, thần thái linh hoạt, giọng nói ấm áp truyền cảm nên cô còn là một MC “đắt show” từ các chương trình dành cho thiếu nhi đến phái đẹp, giải trí, nhiều chương trình truyền hình thực tế như: Cố lên con yêu, Đấu trường tiếu lâm, Bước nhảy hoàn vũ nhí, Vì cuộc sống tươi đẹp, Chuyện phái Đẹp, Nào ta cùng hát, Cầu vồng nghệ thuật, Hát mãi ước mơ, Điều con muốn nói... Cô cũng được biết đến với khả năng lồng tiếng thành công trong các bộ phim như Puss In Boots, Cô gái xấu xí… Và cô hiện tại thêm một nghề mới, huấn luyện viên yoga xuất sắc, một người có sức ảnh hưởng lan tỏa những năng lượng lối sống đẹp, an lành, vui vẻ.
Tháng 3-2024, Thanh Vân đã được Nhà nước trao tặng danh hiệu Nghệ sĩ ưu tú- NSƯT, ghi nhận những đóng góp của cô ở sân khấu Hồng Vân và cả quá trình hoạt động nghệ thuật sân khấu của cô. Thanh Vân chia sẻ: “Rất hạnh phúc, vinh dự khi được vinh danh sau 20 năm làm nghề. Dù không còn hoạt động nghệ thuật sung sức như khi còn trẻ nhưng ở vai trò nào cũng sẽ làm việc hết mình để không ai thất vọng”. Khi nhận danh hiệu NSƯT, cô tâm sự: "Với tôi, làm công việc nghệ thuật ở thời điểm này không với mục đích để nổi tiếng hay để kiếm được nhiều tiền hơn mà vì muốn trả ơn Tổ nghiệp. Công việc này đã cho tôi tất cả mọi thứ. Thậm chí là được nhiều hơn những gì tôi mong đợi trong suốt cả một quãng đời tuổi trẻ và thanh xuân".
Từ những vai diễn, từ những câu chuyện được chia sẻ trong các chương trình truyền hình thực tế, cô cảm nhận được ý nghĩa những thông điệp sống đẹp, sống nhân văn, sống trách nhiệm, sống cống hiến, sống ý nghĩa…, và vì thế khi ở vai trò người có ảnh hưởng tới cộng đồng, cô luôn ý thức với bản thân sống đẹp, và lan tỏa những ý nghĩa về cuộc sống. Có lẽ thế mà sau một năm định cư ở Úc, có lẽ nhớ nghề, và cũng là muốn các con mình không quên tiếng Việt, không muốn phụ niềm tin yêu của mọi người, cô lại đưa các con trở về Việt Nam. Ngay khi vừa về, cô đã nhận lời hoạt động sân khấu trở lại để mong đáp lại ân tình khán giả yêu thương.
Hai cô gái cùng tên Thanh Vân, cùng sinh ra ở Hải Phòng và lập nghiệp - thành danh ở thành phố Hồ Chí Minh, là hai áng mây đẹp mang hồn cốt khí chất của quê hương “Hải Tần Phòng Thủ”. Và cả hai đều cùng chung ước muốn gửi lời chúc đến thành phố quê hương thân yêu của mình, năm mới Ất Tỵ càng thịnh vượng, càng vững mạnh, mãi là một thành trì vững chắc bên bờ biển Đông Tổ quốc Việt Nam.
HOÀI HƯƠNG
