Công đoàn chăm lo, bảo vệ lợi ích hợp pháp của CNLĐ cũng chính là đang chăm lo, bảo vệ nguồn nhân lực - tài sản vô giá của doanh nghiệp.
1. Tôi từng thấy ở một số vụ đình công trong tỉnh, những cán bộ công đoàn cấp trên cơ sở phải đứng hàng giờ liền dưới trời mưa hay trời nắng chang chang ở ngoài cổng của doanh nghiệp xảy ra đình công. Chủ doanh nghiệp ngăn cản, không muốn làm việc với họ để giải quyết vụ việc. Mãi về sau, nhờ thuyết phục hay những tác động khác, họ mới được giới chủ tiếp đón, làm việc. Sau cuộc làm việc, nhờ tổ chức công đoàn (TCCĐ) mà giới chủ và công nhân, lao động (CNLĐ) đã tìm được "tiếng nói chung", vừa bảo đảm quyền lợi cho CNLĐ, vừa giúp chấm dứt đình công, doanh nghiệp trở lại sản xuất bình thường. Không ít lãnh đạo doanh nghiệp lúc ấy mới nghĩ rằng công đoàn không chỉ bảo vệ quyền, lợi ích chính đáng cho CNLĐ mà họ cũng giúp doanh nghiệp xử lý, giải quyết những sự việc, vấn đề khó khăn.
Lâu nay, không ít chủ doanh nghiệp có suy nghĩ rằng TCCĐ không giúp ích gì cho sản xuất, kinh doanh của họ mà chỉ lo bảo vệ quyền, lợi ích cho CNLĐ. Họ không muốn thành lập TCCĐ trong doanh nghiệp mình, thậm chí không muốn làm việc với cán bộ công đoàn. Tư duy ấy thật ấu trĩ.
Công đoàn chăm lo, bảo vệ lợi ích hợp pháp của CNLĐ cũng chính là đang chăm lo, bảo vệ nguồn nhân lực - tài sản vô giá của doanh nghiệp. Nếu nguồn nhân lực này mà có trục trặc, khó khăn thì tức khắc sẽ ảnh hưởng trực tiếp tới lợi nhuận, quá trình sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp. Đó là chưa kể công đoàn còn tích cực tuyên truyền chính sách pháp luật cho CNLĐ, giúp họ hiểu biết pháp luật, tránh những đòi hỏi, phản ứng thái quá, vô lý. Nhiều vụ đình công có nguyên nhân do CNLĐ chưa hiểu đúng, hiểu đầy đủ pháp luật. Tuy nhiên khi được cán bộ công đoàn giải thích cặn kẽ, họ đã hiểu ra và trở lại làm việc, không đòi hỏi vô lý nữa. Ngoài ra, công đoàn còn thường xuyên động viên, khuyến khích CNLĐ hăng say lao động sản xuất, tích cực sáng tạo, cải tiến trong công việc, qua đó giúp doanh nghiệp phát triển.
Những yếu tố trên giúp chúng ta hiểu vì sao năm nay chủ đề Tháng Công nhân là "Công đoàn đồng hành vì sự phát triển bền vững của doanh nghiệp; vì việc làm, đời sống của người lao động".
2. Hoạt động công đoàn đang đứng trước một yêu cầu và thử thách mới. Trong nội dung Hiệp định Đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP) có đề cập đến cam kết giữa các nước về lao động. Ngoài cam kết chung về lao động với các nước, Việt Nam có cam kết riêng với Hoa Kỳ về một "Kế hoạch tăng cường thương mại và quan hệ lao động". Kế hoạch này nêu ra các yêu cầu, mục tiêu mà Việt Nam phải thực hiện để tuân thủ từng cam kết bắt buộc trong TPP, đặc biệt tập trung vào cam kết về quyền tự do liên kết (quyền tự do công đoàn) và các thể chế để thực thi quyền này.
Liên quan tới quyền tự do công đoàn, kế hoạch này yêu cầu pháp luật Việt Nam phải quy định cụ thể về: Quyền thành lập công đoàn cơ sở tại doanh nghiệp của người lao động mà không phải xin phép trước; quyền của công đoàn cơ sở được lựa chọn đăng ký hoạt động với Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam hoặc đăng ký với cơ quan có thẩm quyền để hoạt động độc lập; quyền tự quyết của công đoàn cơ sở đăng ký hoạt động độc lập trong việc bầu đại diện, xây dựng quy chế hoạt động, tổ chức quản lý, thực hiện các hoạt động đại diện... Kế hoạch này cũng bao gồm một cơ chế xử phạt riêng giữa 2 bên nếu Việt Nam không tuân thủ cam kết.
Như vậy, khi thực hiện cam kết này, người lao động sẽ có quyền thành lập TCCĐ độc lập để bảo vệ quyền, lợi ích của mình và tổ chức này hoạt động độc lập với TCCĐ hiện nay. Thách thức, yêu cầu mới này đòi hỏi các cấp công đoàn phải đổi mới mạnh mẽ, nâng cao chất lượng hoạt động, thực sự mang lại những lợi ích chính đáng cho CNLĐ. Thách thức nhưng cũng là cơ hội để TCCĐ phát triển mạnh mẽ hơn.
NINH TUÂN
