Microsoft công bố hệ thống lưu trữ dữ liệu bằng thủy tinh borosilicate, có khả năng bảo quản thông tin tối thiểu 10.000 năm, mở ra hướng đi mới cho nhu cầu lưu trữ dài hạn trong kỷ nguyên số.
Trong bối cảnh nhu cầu lưu trữ dữ liệu tăng mạnh, nhóm nghiên cứu của Microsoft đã giới thiệu một công nghệ mới cho phép lưu trữ dữ liệu trên vật liệu thủy tinh với độ bền vượt trội.
Công nghệ này sử dụng tia laser năng lượng cao để khắc dữ liệu vào khối thủy tinh borosilicate - loại vật liệu chịu nhiệt phổ biến trong sản xuất đồ gia dụng. Theo nghiên cứu công bố trên tạp chí Nature, chỉ với một tấm thủy tinh kích thước 12cm x 12cm, dày 2mm, hệ thống có thể lưu trữ tới 4,8 terabyte dữ liệu, tương đương khoảng hai triệu cuốn sách in.
Cơ chế hoạt động dựa trên các xung laser cực ngắn, tạo ra những biến đổi vi mô bên trong vật liệu. Mỗi điểm tác động hình thành một “vụ nổ nano do plasma cảm ứng”, làm thay đổi cấu trúc và đặc tính truyền sáng của thủy tinh. Các biến dạng này được mã hóa thành dữ liệu. Khi cần truy xuất, nhóm nghiên cứu sử dụng kính hiển vi quang học kết hợp thuật toán học máy để giải mã thông tin từ 300 lớp dữ liệu xếp chồng.
Các thử nghiệm lão hóa cho thấy dữ liệu vẫn nguyên vẹn sau 10.000 năm ở nhiệt độ 290°C; trong điều kiện nhiệt độ phòng, tuổi thọ có thể còn kéo dài hơn nhiều. Richard Black, nhà khoa học máy tính dẫn đầu dự án Project Silica tại Microsoft Research (Cambridge, Anh), cho biết ưu điểm nổi bật của thủy tinh là tính bất biến: khi dữ liệu đã được ghi, không cần sao chép định kỳ như công nghệ lưu trữ từ tính.
Giới chuyên môn đánh giá cao tiềm năng của giải pháp này. Mark Bathe (MIT) nhận định đây có thể trở thành kho lưu trữ gần như vĩnh viễn cho dữ liệu quan trọng, trong khi Peter Kazansky (Đại học Southampton) cho rằng công nghệ có khả năng tạo đột phá cho ngành trung tâm dữ liệu.
Dù vậy, hệ thống không nhằm thay thế ổ cứng trong nhu cầu sử dụng hằng ngày do không cho phép ghi đè và tốc độ truy xuất chưa phù hợp với truy cập thường xuyên. Thay vào đó, công nghệ được định hướng cho lưu trữ dài hạn như dữ liệu khoa học, hồ sơ di sản hoặc tài liệu phòng chống thiên tai.
Microsoft hiện phối hợp với sinh viên xây dựng một tấm kính lưu trữ thông tin về sự sống trên Trái Đất, lấy cảm hứng từ đĩa ghi vàng của NASA trên tàu Voyager. Với chi phí bảo quản gần như bằng không sau khi ghi dữ liệu, công nghệ này được kỳ vọng mở ra giải pháp bền vững cho việc lưu giữ tri thức nhân loại trong nhiều thế kỷ tới.
TT (tổng hợp)
