Minh bạch dạy thêm, học thêm

Thông tư số 19/2026/TT-BGDĐT sẽ có hiệu lực từ ngày 15/5 tới đây đang thu hút sự quan tâm của xã hội. Không cấm dạy thêm, học thêm chính đáng, nhưng tăng cường kỷ cương, làm rõ ranh giới và siết trách nhiệm. Cách tiếp cận này cho thấy quyết tâm đưa hoạt động dạy thêm, học thêm trở về đúng bản chất, phục vụ người học, bảo đảm công bằng trong giáo dục.

Thông tư đã phân định rõ giữa dạy thêm, học thêm với các hoạt động giáo dục bổ trợ. Những nội dung như nghệ thuật, thể thao, ngoại ngữ, STEM, kỹ năng sống hay năng lực số… được xác định không thuộc phạm vi điều chỉnh. Sự tách bạch này giúp tránh tình trạng “đánh đồng” mọi hoạt động học ngoài giờ là dạy thêm, đồng thời tạo điều kiện để các mô hình giáo dục phát triển toàn diện và được triển khai đúng hướng. Đặc biệt, thay vì cấm, thông tư tập trung thiết lập kỷ cương bằng các quy định cụ thể như giới hạn thời lượng, yêu cầu công khai minh bạch, kiểm soát xung đột lợi ích và tăng cường giám sát. Đây là hướng tiếp cận phù hợp trong bối cảnh nhu cầu học thêm vẫn còn lớn.

Từ thực tế tại Hải Phòng, nhu cầu học thêm vẫn ở mức cao. Hiện nay, hoạt động dạy thêm, học thêm đã dần đi vào nền nếp, chủ yếu được tổ chức tại các trung tâm bồi dưỡng văn hóa và cơ sở giáo dục được cấp phép. Nhờ tăng cường quản lý của ngành giáo dục và chính quyền địa phương, tình trạng dạy thêm tự phát tại nhà riêng giáo viên gần như không còn.

Thông tư 19/2026 nhấn mạnh yêu cầu minh bạch hóa toàn bộ hoạt động dạy thêm ngoài nhà trường, từ chương trình, thời lượng, đội ngũ giáo viên đến mức thu. Đây là yếu tố then chốt để tăng cường giám sát xã hội. Khi thông tin được công khai, phụ huynh và học sinh có thể chủ động lựa chọn, đồng thời buộc các cơ sở giáo dục phải nâng cao chất lượng, giữ uy tín.

Đáng chú ý, vai trò của hiệu trưởng được nâng lên rõ rệt. Không chỉ quản lý, theo dõi, hiệu trưởng còn có quyền đề xuất điều chỉnh thời lượng dạy thêm đối với một số đối tượng học sinh, đi kèm trách nhiệm giải trình. Quyền đi đôi với trách nhiệm là điểm tiến bộ, nhưng cũng đòi hỏi năng lực quản trị và sự công tâm của người đứng đầu nhà trường.

Ở góc độ giáo viên, yêu cầu về chuẩn mực đạo đức và phòng ngừa xung đột lợi ích tiếp tục được siết chặt. Đây là yếu tố quan trọng để bảo đảm môi trường giáo dục công bằng, hạn chế tình trạng lợi dụng dạy thêm để gây áp lực cho học sinh. Tuy nhiên, để giải quyết bền vững, cần có các chính sách đồng bộ về chế độ đãi ngộ, giúp giáo viên yên tâm với công việc chính.

Việc thiết lập đường dây nóng ở tất cả các cấp quản lý, từ nhà trường đến UBND cấp xã và Sở Giáo dục và Đào tạo. Nếu được vận hành hiệu quả, đây sẽ là kênh tiếp nhận thông tin hữu ích, góp phần phát hiện và xử lý kịp thời các vi phạm. Điều quan trọng là phải bảo đảm các phản ánh được xử lý minh bạch, tránh hình thức.

Có thể thấy, Thông tư 19/2026 không chỉ điều chỉnh quy định mà còn đặt ra yêu cầu thay đổi cách tiếp cận trong quản lý dạy thêm, học thêm. Dù vậy, để thông tư đi vào thực tiễn, cần sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống, trong đó ngành giáo dục tiếp tục đổi mới kiểm tra, đánh giá, nhà trường nâng cao chất lượng dạy học chính khóa, giáo viên giữ vững đạo đức nghề nghiệp. Cùng với đó, phụ huynh cần lựa chọn việc học thêm thế nào cho phù hợp với năng lực và nhu cầu của con em.

Khi những yếu tố này được thực hiện đồng bộ, dạy thêm sẽ trở về đúng vai trò là hoạt động hỗ trợ học tập, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục một cách thực chất, bền vững. Đây cũng là mục tiêu lâu dài mà các chính sách quản lý đang hướng tới.