Minh bạch nguồn gốc thực phẩm để bảo vệ người tiêu dùng

Hải Phòng hiện có khoảng 60.180 cơ sở hoạt động trong lĩnh vực thực phẩm. Ngành y tế quản lý 23.127 cơ sở; ngành nông nghiệp và môi trường quản lý 36.124 cơ sở; ngành công thương quản lý 927 cơ sở.

Thành phố có các vùng sản xuất nông nghiệp tập trung, đa dạng trên các lĩnh vực trồng trọt, chăn nuôi và thủy sản, hải sản. Đây chính là nguyên liệu đầu vào, quyết định chất lượng thực phẩm chế biến.

Quy mô sản xuất và mạng lưới cung ứng rộng đặt ra yêu cầu ngày càng cao đối với công tác quản lý chất lượng, kiểm soát an toàn thực phẩm. Trong đó, truy xuất nguồn gốc cần được xem là một trong những giải pháp quan trọng để nâng cao hiệu quả quản lý an toàn thực phẩm.

Công an thành phố Hải Phòng đã triển khai Hệ thống dữ liệu truy xuất nguồn gốc hàng hóa, sản phẩm nhằm bảo đảm an toàn thực phẩm trên địa bàn. Đơn vị đã phối hợp rà soát, làm sạch dữ liệu về quy trình sản xuất, chế biến, nguyên liệu và các khâu trong chuỗi cung ứng của 21.355 cơ sở và các hộ sản xuất, kinh doanh thực phẩm.

Đây là cơ sở quan trọng để hình thành dữ liệu quản lý thống nhất, giúp cơ quan chức năng thuận lợi hơn trong giám sát, kiểm tra và xác định trách nhiệm khi xảy ra vi phạm. Thay vì chỉ tập trung xử lý ở khâu cuối cùng, việc kiểm soát sẽ được thực hiện xuyên suốt từ nguyên liệu đầu vào đến khi sản phẩm đến tay người tiêu dùng.

Sở Nông nghiệp và Môi trường Hải Phòng xây dựng kế hoạch triển khai hệ thống truy xuất nguồn gốc nông sản giai đoạn 2026 - 2030, tầm nhìn đến năm 2035.

Theo kế hoạch, trong năm 2026, thành phố tập trung triển khai hệ thống truy xuất nguồn gốc nông sản của Bộ Nông nghiệp và Môi trường. Đồng thời rà soát, chuẩn hóa dữ liệu và thí điểm áp dụng nhật ký vùng trồng, nhật ký canh tác đối với một số mặt hàng nông sản tiêu biểu.

Giai đoạn 2027 - 2030, thành phố tiếp tục cập nhật thông tin nông sản vào hệ thống, từng bước hình thành các chuỗi truy xuất nguồn gốc. Đến năm 2035, định hướng mở rộng truy xuất nguồn gốc đối với các sản phẩm nông sản, vật tư nông nghiệp thuộc phạm vi quản lý, góp phần nâng cao niềm tin của người tiêu dùng đối với nông sản Việt Nam.

Hải Phòng đang chuyển dần từ phương thức quản lý chủ yếu dựa vào kiểm tra trực tiếp từng cơ sở sang quản lý bằng dữ liệu và kiểm soát toàn bộ chuỗi cung ứng.

Tuy nhiên, để các hệ thống thực sự phát huy hiệu quả, điều quan trọng không chỉ nằm ở việc xây dựng phần mềm hay cấp mã QR cho sản phẩm mà phải bảo đảm tính chính xác, đầy đủ và liên tục của thông tin.

Mã truy xuất chỉ có ý nghĩa khi dữ liệu bên trong phản ánh đúng quá trình sản xuất thực tế. Nếu thông tin được cập nhật hình thức, thiếu kiểm chứng hoặc không được duy trì thường xuyên thì truy xuất nguồn gốc không thể trở thành công cụ hữu hiệu để kiểm soát an toàn vệ sinh thực phẩm.

Cần xác định người sản xuất là chủ thể trực tiếp tham gia và chịu trách nhiệm về tính minh bạch của sản phẩm. Các hộ dân, hợp tác xã, doanh nghiệp cần tuân thủ ghi chép nhật ký sản xuất, lưu giữ đầy đủ các thông tin về chăm sóc, thu hoạch, sơ chế, chế biến… để chuẩn hoá dữ liệu.

Minh bạch sản phẩm không chỉ tạo thuận lợi cho quản lý mà còn là giải pháp bảo vệ nhà sản xuất chân chính. Khi quy trình được ghi chép, nguồn gốc được xác thực, sản phẩm có thông tin rõ ràng, những người tuân thủ quy trình an toàn sẽ có cơ sở khẳng định chất lượng, tạo lợi thế cạnh tranh và xây dựng uy tín trên thị trường.

Đồng thời, người tiêu dùng được tiếp cận thông tin rõ ràng, có căn cứ lựa chọn thực phẩm phù hợp và chủ động bảo vệ sức khỏe. Khi xảy ra sự cố về chất lượng, việc truy xuất cũng giúp nhanh chóng xác định lô hàng, cơ sở liên quan để khoanh vùng, thu hồi và xử lý, hạn chế ảnh hưởng đến cộng đồng.

Minh bạch thông tin, nguồn gốc sản phẩm là nền tảng để xây dựng niềm tin về an toàn thực phẩm. Khi người sản xuất được bảo vệ bằng uy tín và chất lượng thực phẩm, người tiêu dùng được bảo đảm quyền tiếp cận thông tin và lựa chọn sản phẩm an toàn sẽ là điều kiện để thị trường nông sản, thực phẩm của thành phố phát triển theo hướng chuyên nghiệp, có trách nhiệm và bền vững.