Lãng phí tài nguyên đất
Theo thống kê của Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Hải Phòng hiện có khoảng 39 nghìn ha diện tích đất sản xuất lúa, trong đó khoảng 38 nghìn ha sản xuất theo phương pháp thông thường, sử dụng thuốc bảo vệ thực vật và phân bón hóa học không được kiểm soát chặt chẽ, gây ảnh hưởng đến môi trường, phá vỡ hệ sinh thái, hệ vi sinh có ích trong đất, làm cho đất bị thoái hóa, giảm lượng mùn, chất dinh dưỡng vốn có, ảnh hưởng tới năng suất chất lượng cây trồng vụ sau. Khoảng 1000 ha đất sản xuất còn lại không sử dụng phân bón hóa học, thuốc bảo vệ thực vật, tập trung trên diện tích sản xuất lúa kết hợp nuôi trồng thủy sản (khai thác rươi), chủ yếu tại các vùng đất bãi ngoài đê tại 4 huyện: Tiên Lãng, An Lão, Vĩnh Bảo và Kiến Thụy.
Theo Trưởng Phòng Khởi nghiệp (Trung tâm Khuyến nông thành phố) Trần Minh Tiến, việc sản xuất lúa trên diện tích 1000 ha còn lại chủ yếu thuận theo tự nhiên, không chú trọng cải tạo môi trường canh tác, nâng cao năng suất, chất lượng dẫn đến năng suất lúa trung bình chỉ đạt 15-16 tạ/ha, giá bán cũng chỉ theo giá lúa sản xuất đại trà nên hiệu quả kinh tế thấp. Thậm chí, có nơi người dân chỉ chú trọng nuôi các loại thủy sản tự nhiên dẫn tới lãng phí nguồn tài nguyên đất. Trong khi đó, những diện tích có thể sản xuất lúa hữu cơ bảo đảm an toàn thực phẩm, với thời gian cải tạo ngắn.
Hướng sản xuất lúa gạo sạch
Trước thực trạng trên, nhóm nghiên cứu Trung tâm Khuyến nông thành phố bắt tay nghiên cứu và xây dựng quy trình sản xuất lúa hữu cơ tại Hải Phòng. Trưởng Phòng Khởi nghiệp (Trung tâm Khuyến nông thành phố) Trần Minh Tiến cho biết, sau khi lựa chọn giống lúa J02 và vùng sản xuất thử nghiệm là khu sản xuất lúa- rươi diện tích 32 ha của Công ty TNHH Thuận Lợi (huyện Kiến Thụy), nhóm xây dựng mô hình sản xuất lúa hữu cơ quy mô 5 ha/vụ (vụ mùa từ tháng 7 đến tháng 10- 2018 và vụ xuân từ tháng 2 đến tháng 5- 2019).
Từ các kết quả nghiên cứu, nhóm kỹ sư Trung tâm Khuyến nông đề xuất quy trình sản xuất lúa hữu cơ phù hợp với điều kiện Hải Phòng, đáp ứng nguyên tắc sản xuất theo tiêu chuẩn hữu cơ quốc gia TCVN 11041- 1:2015. Quy trình được tổ chức IFOAM chứng nhận gồm: xác định các nguyên tắc sản xuất lúa hữu cơ (chuyển đổi vùng đất trồng, cách ly vùng chuyển đổi, áp dụng biện pháp tăng cường độ màu mỡ và dinh dưỡng cho cây trồng, áp dụng biện pháp phòng ngừa dịch hại, dịch bệnh và cỏ dại, tiêu diệt dịch hại, sâu bệnh bằng các chất được phép sử dụng trong trồng trọt hữu cơ, kiểm soát nguồn hạt giống, thu hái sản phẩm) và kỹ thuật sản xuất lúa hữu cơ trong 2 vụ xuân và mùa tại Hải Phòng (sử dụng giống lúa J02, kỹ thuật chăm sóc mạ, làm đất, lựa chọn thời vụ thích hợp, cấy búa, bón phân, điều tiết nước, phòng trừ chốt, sâu, bệnh hại, thu hoạch, phơi, bảo quản).
Kết quả sản xuất lúa hữu cơ trên diện tích thử nghiệm cho thấy mô hình này mang lại hiệu quả kinh tế cao hơn bởi giá thu mua lúa hữu cơ là 13,5 nghìn đồng/kg, trong khi giá lúa thông thường 7000 đồng/kg. Lợi nhuận từ mô hình sản xuất lúa hữu cơ 2 vụ cao hơn so với sản xuất truyền thống (vụ mùa 2018 cao hơn 2,2 triệu đồng/ha; vụ xuân gần 3,6 triệu đồng/ha).
Theo đánh giá của nhiều chuyên gia về nông nghiệp thuộc Hội đồng Khoa học Công nghệ thành phố, quy trình sản xuất lúa hữu cơ của nhóm kỹ sư Trung tâm Khuyến nông thành phố hoàn toàn có thể áp dụng tại 1000 ha vùng đất bãi bồi khai thác rươi hằng năm tại các huyện An Lão, Kiến Thụy, Vĩnh Bảo và Tiên Lãng, mở hướng đi mới trong phát triển nông nghiệp hữu cơ bền vững, góp phần bảo vệ nguồn tài nguyên đất và cung cấp sản phẩm lúa gạo bảo đảm an toàn thực phẩm, đáp ứng nhu cầu người tiêu dùng.
An Nhiên
