“Mở lối” cho âm nhạc thiếu nhi phát triển

Âm nhạc thiếu nhi vẫn còn là khoảng trống lớn trong nền âm nhạc Việt Nam nói chung nhiều năm qua.

Khoảng lặng

Âm nhạc được xem là một thành tố quan trọng trong việc nuôi dưỡng tâm hồn và phát triển nhân cách con người, nhất là với lứa tuổi thiếu nhi. Trong nhiều thập niên của thế kỷ 20, những bài hát như “Em đi giữa biển vàng”, “Em là búp măng non”, “Đi học về”, “Chú ếch con”, “Hai con vịt”, “Hôm nay em tới trường”, “Cháu yêu bà”, “Hổng dám đâu”, “Bụi phấn”, “Múa cho mẹ xem”, “Em như chim câu trắng”, “Bố là tất cả”… được các thế hệ thiếu nhi nâng niu như một món ăn tinh thần vô giá. Nhạc thiếu nhi góp phần làm nên tên tuổi của các nhạc sĩ, như Phạm Tuyên, Hoàng Lân, Phong Nhã… trong lòng các em nhỏ trên khắp cả nước và nhiều thế hệ. Những ca khúc thiếu nhi trở thành nguồn cảm hứng, được hát lên bởi bao thế hệ yêu nhạc.

Giới chuyên môn khẳng định, kho tàng âm nhạc thiếu nhi của chúng ta rất đồ sộ, nhưng toàn các ca khúc cũ, xã hội phát triển không ngừng, thì mảng nhạc thiếu nhi chững lại, ngày càng thiếu hụt những giai điệu tươi vui, trong sáng. Vì thế chúng ta không khỏi lặng người khi trên truyền hình, các cuộc thi âm nhạc phải chứng kiến hiện tượng các em nhỏ luôn phải “gồng gánh” những ca khúc người lớn một cách mệt nhọc, ca từ không phù hợp với lứa tuổi. Không có ca khúc mới, thiếu nhi buộc phải nghe, phải hát những giai điệu yêu đương nồng cháy, thậm chí là não tình của người lớn.

Việc thiếu vắng ca khúc mới cho thiếu nhi xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau. Trước hết, hiện các em nhỏ có nhiều sự lựa chọn trong việc giải trí, được tiếp cận với công nghệ từ sớm. Cũng phải thừa nhận, hiện nay rất ít bố mẹ hát cho các con nghe những bài hát thiếu nhi để tạo thói quen và hình thành sự yêu thích của con với thể loại âm nhạc này.

Chính các nhạc sĩ trẻ thời gian qua chưa mặn mà với sáng tác cho thiếu nhi và viết nhạc cho thiếu nhi không dễ. Nhạc sĩ Đoàn Đăng Đức đánh giá, không phải ai cũng có thể sáng tác được nhạc cho thiếu nhi. Người sáng tác nhạc cho thiếu nhi cần có tình yêu với tuổi thơ, phải có tâm hồn thật trong sáng, khi sáng tác ca khúc phải hóa thân vào các em, mới có thể sáng tác được những tác phẩm đi vào tâm hồn và cuộc sống của lứa tuổi này.

Ngoài ra, ca từ trong bài hát mới cho thiếu nhi hiện còn chưa sâu sắc, hình ảnh chưa sinh động và các đề tài chưa thật gần gũi với đời sống của các em. Ngoài ra, vấn đề phát hành ca khúc mới cho thiếu nhi cũng là điều mà nhiều nhạc sĩ lo ngại. Đa số là kênh phim truyện, phim hoạt hình thiếu nhi chứ không phải ca nhạc. Trong khi đó, bản thân các tác giả cũng không có điều kiện để tự bỏ kinh phí thực hiện thu thanh và quảng bá những sáng tác của mình. Do đó, nhiều ca khúc không được quảng bá rộng rãi và lan tỏa trong cộng đồng. Thậm chí, Hội Nhạc sĩ Việt Nam trao giải định kỳ hằng năm cho các sáng tác thiếu nhi, nhưng nơi tổ chức dàn dựng và phát sóng không có.

Để âm nhạc thiếu nhi lan tỏa, nhiều sức sống mới

Nhạc sĩ Nguyễn Văn Chung- chủ nhân của 300 bài hát dành cho thiếu nhi chia sẻ: Sau khi cuốn sách in 100 bài hát thiếu nhi của anh được bán hết, một nhà xuất bản lớn trong nước cũng có những động thái bàn bạc cùng anh để tiếp tục xuất bản ấn phẩm in 300 bài, nhưng hai năm trôi qua, việc này chưa thể tiến hành. Không chờ đợi, kết hợp với một số đối tác về trang thiết bị thu âm, ghi hình, nhạc sĩ Nguyễn Văn Chung gần đây chủ động phổ biến ca khúc của mình, tiếp tục theo cách hoàn toàn miễn phí.

Vừa qua, nhạc sĩ Nguyễn Văn Chung đăng ký mở một kênh YouTube mang tên “Cùng con tập hát” với dự tính giới thiệu 300 bài hát thiếu nhi trên môi trường internet. Hiện kênh này của nhạc sĩ Nguyễn Văn Chung giới thiệu nhiều ca khúc tới các em nhỏ. Kế hoạch trước mắt của nhạc sĩ là đăng tải đều đặn mỗi tuần một ca khúc với hy vọng, cùng với tập nhạc được in, kênh YouTube này sẽ hợp thành sự tham khảo bài bản, dễ dàng cho tất cả những đơn vị, cá nhân nào muốn dàn dựng lại cho học sinh, con em của mình và nhất là giới thiệu, quảng bá các ca khúc thiếu nhi mới tới đối tượng thiếu nhi.

Để nhạc thiếu nhi tìm lại chỗ đứng như trước, cần thay đổi nhận thức của toàn xã hội về tầm quan trọng của nhạc thiếu nhi, từ đó có những thay đổi thực chất. Theo nhạc sĩ này, gia đình nên định hướng cho con về kênh, chương trình âm nhạc thiếu nhi phù hợp. Nhà trường có thể mỗi ngày sẽ bật nhạc thiếu nhi cho học sinh nghe, thậm chí là tập nhảy theo nhạc. Các cơ quan quản lý cần khuyến khích các đài truyền hình dành khung giờ vàng cho âm nhạc thiếu nhi. Như vậy, nhạc thiếu nhi Việt Nam mới phát triển được.

Nhạc sĩ, nhà nghiên cứu Văn Thu Bích cho rằng, cần huy động từ nguồn tài trợ xã hội hóa để các tác phẩm được phổ biến ra thị trường do các nhạc sĩ không đủ khả năng kinh tế để hòa âm, phối khí rồi thu âm và quảng bá bài hát đến công chúng. Nhà quản lý văn hóa phải có chiến lược động viên các nhạc sĩ sáng tạo. Nếu không có sự chung tay đồng bộ thì thực trạng thiếu ca khúc thiếu nhi hiện nay sẽ khó khắc phục. Thậm chí, các bài hát nên được phối khí, làm mới và thể hiện sinh động, phổ biến trên nhiều phương tiện, nền tảng công nghệ hiện đại để công chúng dễ tiếp nhận. Ca khúc cho tuổi thơ không chỉ viết nhịp hành khúc mà cần đa dạng hơn, kể cả nhạc dance với tiết tấu sôi động hơn./.