'Mở lối' liên thông, giúp học sinh có thêm cơ hội học nghề và học tiếp

Lộ trình học tập mở

Công tác phân luồng học sinh sau THCS luôn được ngành Giáo dục quan tâm, song tâm lý coi học nghề là lựa chọn thứ hai vẫn là rào cản lớn.

Vì vậy, năm 2026, Bộ Giáo dục và Đào tạo lần đầu ban hành Thông tư số 46/2026/TT-BGDĐT ban hành Điều lệ trường trung học nghề, nhằm tạo cơ sở pháp lý thống nhất về tổ chức và hoạt động của trường trung học nghề. Thông tư có hiệu lực thi hành từ ngày 10/6/2026, xác lập thêm một hướng đào tạo trong hệ thống giáo dục quốc dân. Sau đó, Bộ Giáo dục và Đào tạo tiếp tục ban hành Thông tư 52/2026/TT-BGDĐT có hiệu lực thi hành từ ngày 15/8/2026 tiếp tục mở rộng lộ trình phát triển khi quy định liên thông giữa trung học nghề, trung cấp, cao đẳng và đại học.

So với các quy định trước đây, Thông tư 52 mở rộng phạm vi điều chỉnh khi lần đầu quy định thống nhất việc liên thông giữa trung học nghề, trung cấp, cao đẳng và đại học, tạo hành lang pháp lý xuyên suốt cho các trình độ đào tạo trong hệ thống giáo dục quốc dân. Đây cũng là bước hoàn thiện cần thiết sau khi Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành quy định về trường trung học nghề.

Một trong những điểm mới nổi bật của Thông tư là hoàn thiện cơ chế công nhận kết quả học tập và chuyển đổi tín chỉ. Nếu trước đây việc công nhận kết quả học tập được thực hiện theo các quy định riêng ở từng trình độ đào tạo, thì nay Thông tư 52 quy định thống nhất nguyên tắc công nhận trên cơ sở đối sánh chuẩn đầu ra, nội dung chương trình, khối lượng học tập và mức độ đạt được của người học.

Phạm vi kết quả được xem xét công nhận cũng được mở rộng, bao gồm học phần, mô-đun, tín chỉ đã tích lũy tại các cơ sở giáo dục trong nước, kết quả học tập ở nước ngoài, chứng chỉ giáo dục đại học, chứng chỉ kỹ năng nghề quốc gia và các kết quả học tập khác theo quy định của pháp luật.

Quy định mới cũng yêu cầu cơ sở giáo dục công nhận những nội dung người học đã đáp ứng yêu cầu, hạn chế học lại không cần thiết, qua đó giúp tiết kiệm thời gian, chi phí và xây dựng lộ trình học tập phù hợp cho từng cá nhân. Tuy nhiên, để bảo đảm chất lượng đào tạo, người học vẫn phải hoàn thành tối thiểu 50% khối lượng chương trình tại cơ sở giáo dục cấp bằng.

Bên cạnh đó, Thông tư 52 tăng quyền chủ động cho các cơ sở giáo dục trong xây dựng quy định nội bộ về đào tạo liên thông, công nhận kết quả học tập và chuyển đổi tín chỉ, đồng thời bổ sung yêu cầu về công khai, minh bạch, số hóa hồ sơ và trách nhiệm giải trình trong toàn bộ quá trình tuyển sinh, đào tạo và cấp bằng.

Đối với người học đã trúng tuyển hoặc đang theo học chương trình liên thông trước khi Thông tư có hiệu lực, việc đào tạo tiếp tục thực hiện theo quy định áp dụng tại thời điểm tuyển sinh. Trường hợp hồ sơ công nhận kết quả học tập đã được tiếp nhận nhưng chưa có quyết định sẽ được áp dụng quy định mới nếu không làm giảm quyền lợi của người học.

Thêm lựa chọn cho học sinh

Thành phố Hải Phòng hiện có 33 cơ sở giáo dục nghề nghiệp, gồm 22 trường cao đẳng và 11 trường trung cấp; ngoài ra có 36 cơ sở tham gia hoạt động giáo dục nghề nghiệp. Thành phố có 8 trường đại học, trong đó có Trường Đại học Hải Phòng và Trường Đại học Hải Dương.

Theo ông Vũ Trí Quang, Phó Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo, mạng lưới cơ sở đào tạo này là điều kiện thuận lợi để thành phố triển khai các chính sách mới, trong đó có việc kết nối giữa giáo dục nghề nghiệp và giáo dục đại học. Thông tư 52 tạo thêm cơ sở pháp lý để học sinh có thể lựa chọn hướng đi phù hợp với năng lực, sở trường, đồng thời vẫn có cơ hội tiếp tục nâng cao trình độ khi đáp ứng yêu cầu.

Từ thực tế tư vấn hướng nghiệp, ông Phạm Duy Phương, Giám đốc Trung tâm Giáo dục nghề nghiệp - Giáo dục thường xuyên Gia Lộc cho rằng, điểm mới của Thông tư 52 giúp các cơ sở giáo dục có thêm căn cứ để định hướng cho học sinh.

Nhiều gia đình thường băn khoăn, học nghề xong có thể học tiếp hay không? Khi lộ trình liên thông được quy định rõ, học sinh và phụ huynh có thêm thông tin để lựa chọn. “Giáo dục nghề nghiệp không chỉ hướng tới việc có nghề để làm việc, mà còn tạo nền tảng để người học tiếp tục phát triển trong tương lai”, ông Phương nói.

Theo thầy Nguyễn Văn Quyên, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Hải Dương, Thông tư 52 tạo điều kiện thuận lợi hơn cho người học trong quá trình tích lũy và phát triển năng lực. Việc công nhận kết quả học tập phù hợp giúp giảm sự trùng lặp trong đào tạo, đồng thời thúc đẩy sự liên kết giữa các cơ sở giáo dục nghề nghiệp và giáo dục đại học. Thầy Nguyễn Văn Quyên cho rằng, mở rộng cơ hội học tập không có nghĩa là giảm yêu cầu đào tạo. Người học vẫn phải đáp ứng chuẩn đầu ra của chương trình tiếp nhận, còn các cơ sở đào tạo phải chịu trách nhiệm về chất lượng.

Với phụ huynh, sự thay đổi trong chính sách cũng giúp giảm bớt lo lắng khi lựa chọn hướng đi cho con. Anh Nguyễn Văn Hùng (phụ huynh học sinh lớp 9 năm học 2026 - 2027) ở xã Nam An Phụ cho biết, trước đây gia đình còn băn khoăn việc học nghề sớm và cơ hội phát triển sau này của con. Khi tìm hiểu Thông tư 52, anh Hùng thấy đây là hướng mở. Học sinh có thể lựa chọn con đường phù hợp với năng lực, nhưng vẫn có cơ hội học tập tiếp nếu có nhu cầu và đáp ứng yêu cầu.